прил.: гашёная известь ууламмыт испиэскэ, оппуоха.

сущ
(ж. р., мн. ч. нет)
испиэскэ, оппуоха

туртат 1 диэнтэн атын. туһ. Туртатыллыбыт эркинтэн оппуоха тохтон түһүөр диэри ааны хап гына быраҕан, тахсан барда. «Кустук»

туохт. Дьиэ истиэнэтин, оһоҕу оппуоханан сотон туртат. ☉ Побелить, белить. Хоһу оппуохалаа. Оһоҕу оппуохалаа. Үчүгэйдик оппуохалаабыттар
□ Оппуохалыыр буоллар, каркаас дьиэ Украина хааталарыгар олус маарынныа этэ. Н. Габышев
Истэри-тастары буорунан сыбаан баран, оппуохалаан кылбатан кэбиспиттэрэ Украина хутордарын санатар. «ХС»

даҕ. Оппуоханан сотон туртатыллыбыт. ☉ Побелённый, белёный известью
Күөх кырааскалаах ыстаабаннаах, маҥан оппуохалаах кыра дьиэ түннүгэр чүмэчи уота сандаарбахтаата. И. Никифоров
Оппуохалаах билиитэ оһоххо кыраһыыҥка умайар — ол үрдүгэр миискэҕэ миин буһар. Н. Габышев

даҕ. Көнө уонна уһун. ☉ Прямой, стройный, высокий
Үрдүк, дьулугур мастар быыстарыгар маҥан оппуоха эркиннээх дьиэлэр туртаһаллар. Софр. Данилов
Бэйбириэт көстүүмнээх, кыл сэлээппэлээх уһун дьулугур уҥуохтаах саха киһитэ уот кугас баттахтаах нуучча киһитин кытта куустуһан, уураһан бырастыыласпытын …… эдэр киһи дьиктиргии көрбүтэ. Л. Попов
Үөрэх комиссара - ырыган баҕайы, дьулугур уҥуохтаах Чернопыжскай учуутал. Н. Островскай (тылб.)

сот диэнтэн атын
туһ. Ыраахтааҕы суох буолла да, сокуона да сотулунна ини. Амма Аччыгыйа
Саҥардыы оппуоханан сотуллубут туус маҥан көмүлүөк. Күндэ
[Кулун Уйбаан:] Мааса, үс сыллааҕы иэс сотуллуон сөп этэ. Миитэрэй Наумов
Саҥа төрөөбүт ньирэй салахайа ыраас өрбөҕүнэн сотуллар уонна ийэтигэр үчүгэйдик салатыллар. ПНС ЫСҮө

аат.
1. Хайа испиэскэлээх сөҥүү боруодата. ☉ Известняк (осадочная горная порода)
Куорат тулатынааҕы улуустар тутуу маһын, испиэскэни таспыттар. П. Филиппов
Итинник этэрээттэр уонна ыстаансыйалар, холкуостары уонна сопхуостары кытта дуогабардаһан, холобур, испиэскэни, туорпаны хостооһуну уонна сиргэ ыһыыны, мелиоративнай, сири хаһар үлэлэри ыытыах этилэр. «ХС»
2. Хайа тааһын (боруодатын) уматтахха (ууга суурайдахха) үөскүүр үрүҥ дьүһүннээх бэссэстибэ, оппуоха. ☉ Известь
Испиэскэни тоҕо түһэрэн кэбиһэн, биир оҕонньортон улаханнык мөҕүлүннэ. А. Федоров. Испиэскэ бырдаҥалаабыт хара таҥастаах штукатурщиктар, бу быыкаа харачаан мааны кыыһы …… сэнээбиттии көрөн хаалаллар. Л. Попов
Почваҕа кумахтан, быылтан, ньамахтан ураты элбэх кунус [перегной] уонна испиэскэ баар буоллаҕына, структуралаах буолар. ФНС ОС. Тэҥн. оппуоха
◊ Испиэскэ тааһа - испиэскэлээх хайа боруодата. ☉ Известковый шпат
Испиэскэ тааһын дьапталҕата халыҥ буоллаҕына, уу киниэхэ улахан хаспахтары да хаһан кэбиһиэн сөп. СПН СЧГ

побуд. от туртай = делать что-л. белым; подбеливать; оппуоханан туртат= побелить что-л. извёсткой; чэйгин туртат= подбелить чай (напр. молоком).

туохт.
1. Үрүҥ дьүһүннээ, хаар өҥө өҥнөө. ☉ Окрасить в белый цвет
Мин хара хаатыҥкабын маҥхатаары миэлинэн, оппуоханан …… сотобун. Амма Аччыгыйа
Арай дьэ хаар түһэн маҥхатта Халдьаайы, харалдьык сирбитин, Аан бастаан мин биллим, дьиҥ чахчы, Сааскылыы кэрэ кэм кэлбитин. Күннүк Уурастыырап
«Велте» диэн сириэстибэ таҥаһы кырааскалыыр даҕаны, кырахымааллыыр даҕаны, оттон боростуой уонна лүөн таҥастары маҥхатар. ХОДь
2. Маҥхайан көстөр гын, туртаҕар ө ҥ н ө ө ( баттах туһунан этэргэ). ☉ З абелить, сделать седыми (о волосах)
Санаа! Биир түүн баттаҕы маҥхатар. Баал Хабырыыс
Оттон миэхэ баҕа баар: Төбөбөр, санныбар түһэр хаар Баттахпын эрэ маҥхаппатын, Сааспын эрэ сарбыйбатын. Л. Попов
Кэм-дьыл хара баттаххытын Маҥхаппатын иннигэр — Өрүү сааскы ыһыыгытын Ыытаргытын дьон билэр. Эллэй