сыһыан т.
1. Саҥарааччы күүһүрдэр, чорботор сыһыанын, үксүгэр, үҥсэргээһин, хомойуу, курутуйуу дэгэттээх көрдөрөр. ☉ Выражает усилительно-выделительное отношение говорящего к высказываемой мысли, часто с оттенками сетования, огорчения, досады (даже, хоть)
Сатаатар, эн итэҕэйбэккин дуу? Амма Аччыгыйа
Сатаатар, ити кыыс киириммэт. Н. Тобуруокап
Ый-күн санаалаах дьахтар, саатар, эн миигин аһыммаккын, таптаабаккын! Саатар, кыратык да таптаабаккын буолбат дуо? А. Фёдоров
2. Саҥарааччы күһэллэн-чугуйан, муҥур уһукка, айылааҕын маннык буоллун, манныга кыаллыан сөп диэн сыһыаннаһыытын көрдөрөр (кэлэр кэмнээх туһайыылары, ордук соруйар киэп ф-тын кытта тут-лар, араас сыһыан дэгэттэнэр). ☉ Выражает уступительно-противительное значение предмета высказываемой мысли, характеризуя его как единственно допустимый, возможный, оптимальный в создавшейся ситуации (употр. с ф-ми накл., особенно повелительного, действие к-рого мыслится в плоскости буд
вр., может иметь различные модальные оттенки: хоть, хотя бы, по крайней мере). Мин тыыннаах орпотохпуна, сатаатар, эн ордуоҥ! П. Ойуунускай
Сатаатар, манна көрөн биэрдин. Амма Аччыгыйа
Чэ, саатар, отукка дылы оонньуох. Суорун Омоллоон. Эн баайыҥ суох, аҕам биэриэ суоҕа. Сатаатар, элбэх түүлээхтээҕиҥ буоллар… Н. Якутскай
3. Этиллэр санаа соруйан гыммыт курдук, куһаҕан өттүттэн эбиилик буолбутун суланыы, үҥсэргээһин, мөҕүттүү дэгэттээх көрдөрөр. ☉ Выражает оценку высказываемой мысли как дополнительного затруднения с оттенком сетования, огорчения, негодования (к тому же, как назло, к несчастью, вдобавок к этому)
Саатар, эн былыттан быкпаккын, Араҕас сырдыккын ыыппаккын. Эллэй
Эн миигин ыксатыма, саатар, били Испирдиэн оҕонньорбут сүтэн хаалла, эмиэ хаайдылар дуу, хайдах дуу? С. Ефремов
Саатар, ийэбит өлүөр сылдьыбат. А. Фёдоров
4. Баҕарар суолталаах туохтуур буолбат форматын кытта саҥарааччы баҕатын күүһүрдэн көрдөрөр. ☉ С глаголами отрицательной формы выражает усиленное желание говорящего (хоть бы)
Сатаатар, өлөн көҕүрээбэттэр. П. Ойуунускай
Саатар, биир эмэ киһи кэлбэт ээ! Амма Аччыгыйа
Саатар, улахан гараастаах буолбаттар. А. Фёдоров
5. Дуу эбиискэлээх сэрэйэр киэби кытта суланыыны, хомуруйууну, мөҥүттүүнү көрдөрөр. ☉ Сочетаясь с модальной частицей дуу и формой предположительного наклонения, выражает и усиливает сетование, укор, недовольство говорящего
Саатар, атаҕым ыалдьыбат буоллаҕа дуу. Суорун Омоллоон
Саатар, биир эмэ тылынан быһааран көмүскэттэҕим, кырдьыкпын таһаарыннаҕым дуу. Г. Колесов
Саатар, били Ирабыт кэлэн хаһыат ааҕан биэрдэҕэ дуу! А. Фёдоров