оседать— о грязной слизи (на стенках сосуда).

широко и низко оседать; кэбиһиилээх от налбайбыт стог сена низко осёл.

возвр. от дойдулаа = приобретать новую родину, оседать на новом месте; былырыыҥнгыттан манна дойдуланным с прошлого года я осёл здесь.

прогибаться, оседать; дьиэ үрдэ хотойбут потолок прогнулся; өһүө хотойбут перекладина прогнулась; муус хотойбут лёд подался; остуол хотойор аһа так много яств, что стол ломится.

сыһ. Сүтэн хаалбаттык, бигэтик (хол., киһи өйүгэр олорон хаал). ☉ Твёрдо, накрепко, прочно (запоминаться, оседать в памяти)
Кини өйүгэр ордук Одер туорааһынын суоһасуодала сүппэттик иҥмит. С. Васильев

туохт. Иһит түгэҕэр эбэтэр эркинигэр сөҥ, сыстан хаал (туох эмэ кирэ-хаҕа, сыата). ☉ Оседать на дне или на стенках сосуда (об остатках пищи, о грязи, жире). Күөстэнэр иһити ньоҕоҕурдубакка, ыраастаан иһиллиэхтээх

1) снижаться, опускаться; кустар намтыыллар утки снижаются; 2) падать, понижаться, уменьшаться (об уровне, степени, интенсивности чего-л.); температура намтаабыт температура понизилась; сыана намтаабыт цены понизились; ток күүрүүтэ намтаабыт напряжение тока упало; ыарыыта намтаабыт боль у него проходит; тыал намтаата ветер утих; 3) понижаться (о голосе, звуке); 4) садиться, оседать; дьиэ намтаабыт дом осёл; 5) садиться, заходить (о светилах); күн намтаата солнце садится.

дьүһ. туохт. Сытыйан аллара диэки ньыҕаллан түс (хол., этэрбэс оһо). ☉ От влаги, сырости сморщиться, спуститься гармошкой (напр., о голенищах торбасов)
Ынах этэрбэһэ сытыйан бэрбээкэйигэр ньыппайан түстэ. Ону сигэнэн сототугар ыга баанан хаамта. С. Васильев. Тэҥн. ньаппай
ср. монг. навхайх ‘оседать, опускаться, понижаться’, халх. навши ‘быть плоским, низким’

дьүһ. туохт. Аллара халыйан түспүт курдук хаптаҕай, кэтит көрүҥнэн. ☉ Становиться п лоским, сп лющенным, низко оседать уплотняясь
Кэбиһиилээх от налбайбыт.  Алыһардаах удаҕан халлаан холууба буолан көтөн налбайан кэлэн Баабыр ойууну кытаахтаан ылан, дай д ы тыг а р аҕа л а н т үһ э р э н кээспит үһү. Саха сэһ. II
Хобороос муос таҕа олорор, …… Налбайан, киэҥ сири сабардаабыт, икки хараҕа хоруо быыһыттан мээнэ килэйэр. А. Сыромятникова
Көҥүс талаҕар кырдьаҕас хаххан к э л э н налбайан олорон кэбиспитэ. М. Доҕордуурап
ср. хак. налбай ‘сплюснуться, приплюснуться, стать плоским’, монг. налмайх ‘быть широким, расстилающимся’, халх. налмээ ‘становиться широким’

дьүһ. туохт.
1. Харбыйа сырыт, быһыыгын-таһааҕын сүтэр, түүрүлүн (эргэрэн, илийэн эбэтэр сымнаҕас буолан). ☉ Терять свою форму, сплющиваться, обвисать под тяжестью собственного веса (от длительного пользования, обветшания; пропитавшись насквозь влагой; будучи изготовленным из мягкого материала)
Дьахтар туох эрэ диэхчэ өрө көрө түстэ уонна туттунан, миигин таҥнары көрөн, хараҕа ньаппайан түспүт этэрбэһим тумсугар тохтуурга дылы гынна. Р. Кулаковскай
[Сүөдэр] устуулга хаалларбыт ньаппайбыт эргэ хара бартыбыалын ылан, тахсаары эргиллэн иһэн, Птицынаҕа көнтөрүктүк анньылынна. П. Аввакумов
Ньаппайбыт фетровай сэлээппэтин умса тардыммыт. «ХС»
2. Аһара хаптаҕай сирэйдээх, муруннаах, кыараҕас харахтаах буол. ☉ Иметь чрезмерно плоское лицо с узкими глазами и сплющенным носом. Хараҕа-сирэйэ ньаппайан түһэн
ср. монг. навхайх ‘оседать, опускаться, понижаться’