двигаться, перемещаться (медленно с остановками); антах сыҕарый = отодвинуться подальше; бэттэх сыҕарый = подвинуться ближе; бытаан хаамыынан сыҕарый = двигаться медленным шагом.

туохт. Хайа эмэ диэки иҥнэх гын эбэтэр биирдэ атыллаан сыҕарыс гын. ☉ Наклониться или отодвинуться на один шаг в сторону
Эмэгэт Илин диэки иҥнэх гынна, Хоту диэки куодьас гынна, Соҕуруу диэки суодьас гынна, Арҕаа диэки аадьас гынна. П. Ойуунускай

туохт.
1. Биир сиргэ турума, хайа эмэ диэки бытааннык хамсаа, көс. ☉ Переместиться в какую-л. сторону, отодвинуться, подвинуться
Микиитэ утары одуулаһан олорбохтоон баран, тэйэ сыҕарыйда. Амма Аччыгыйа
Дьонум, ити курдук кэпсэтэ түһэн баран, им-ньим бардылар, мин кинилэри көрөөрү хаптаһын баһын диэки сыҕарыйдым. Н. Неустроев
Тааҥка, дьигиһис гынаат, иннин диэки сыҕарыйда. Т. Сметанин
2. көсп. Уларыйан, хамсаан биэр (хол., үлэҕэр). ☉ Перейти с одного места на другое, продвинуться вперёд (напр., по работе)
Хамыыһыйа чилиэттэрэ, ити курдук бииртэн-биир бырайыакка сыҕарыйан, сороҕу хайҕаан, сороҕу сирэн бэлиэтэнэн истилэр. Н. Лугинов
Ол курдук, икки саары икки ардынан, күндьыл улам баран, кыраапыктаах үлэҥ оннуттан сыҕарыйбакка хаалан иһэр. В. Яковлев
Литературнай антропонимнар (ааттар) тылдьыттара оҥоһуллуоҕа, …… онуоха диэри биһиги бытааннык да буоллар иннибит диэки сыҕарыйа туруохтаах этибит. ФЕВ УТУ

туохт.
1. Оннугуттан хамсаа, сыҕарый, тэйэн биэр. ☉ Отодвинуться, посторониться, переместиться
Киһитэ кини түргэтээбитин билбэтэх быһыынан сүүрэн сэгэйэн кэлэн, кэтиллэ түһэн истэҕинэ, туора халбарыйан биэрдэ. Амма Аччыгыйа
Нохоо, хайа үлүгэр сабардаан түһэҥҥин, ыл, халбарый эрэ. И. Федосеев
Дабыыт уолуттан салҕан, оҕонньор Микиитэҕэ халбарыйар. «ХС»
2. көсп. Атыҥҥа көс, атынынан солбулун, уларый. ☉ Перейти от одного к другому, сместиться, переместиться
Сарсыарда бэрт эрдэ, кыһыҥҥы хараҥа түүн халбарыйа илигинэ, бары уһуктан турбуппут. Д. Таас
Чэ буоллун, аны атын помещикпытыгар халбарыйыаҕыҥ. И. Тургенев (тылб.)
♦ Уллуҥах усталааҕынан (устатынан) уларый, хаптаһын быыстааҕынан халбарый көр уллуҥах
«Ол эбэ хотун хаптаһын быыстааҕынан халбарыйдын, уллуҥах устата уларыйдын», — диэн алҕаата. Эрилик Эристиин
Харыс <да> халбарыйбакка көр харыс II. Кини хоту муустаах байҕал эҥээриттэн харыс халбарыйбакка, кырдьан буорайан, бу орто дойдуттан баран эрэр. И. Федосеев
Оскуолаҕа бүгүҥҥү турукпут оччотооҕу кэмтэн харыс да халбарыйбатаҕа сүрдээх сүөргү. «ХС»
Өстөөх оборуонатын инники кирбииттэн харыс да сири халбарыйбатах. «ХС»

I
туохт.
1. Тугу эмэ ханна эрэ илдьээри тас, уур (хол., сыарҕаҕа). ☉ Нагружать, укладывать что-л. на что-л. для транспортировки
Биир сарсыарда Ыстапаан ынаҕын этин сыарҕаҕа тиэйдэ. А. Софронов
Дьааһыктарын тыыга тиэйдилэр. Амма Аччыгыйа
2. Тугу эмэ хантан эмэ аҕал, ханна эмэ илт, тас. ☉ Возить, перевозить что-л. с одного места на другое, доставлять что-л. куда-л. [Огдуус:] Ынаҕыҥ ото суох буолла дии, от тиэйбэккэ хаартылыы олоруоҥ дуо? Күндэ.
ср. ног., казах. тие ‘грузить, нагружать, погрузить’
II
туохт., кэпс. Көхсүгүнэн туохха эмэ (хол., сиргэ) мөҕүс, күөлэһий. ☉ Валяться, елозить, кататься на спине
Көҕөччөр биэ Күөх кырыска тиэйэн ылаат, Күүстээхтик тыбыыран дьырылатар. И. Гоголев
Хонууга тиэйэ сытан хоһоон суруйар бэрдин! Баал Хабырыыс
Ардыгар кус түүтэ бэриинэҕэ тиэйэбин. Н. Босиков
♦ Кэннигинэн тиэй — кэннигинэн бар, тэй (хол., куттанан, соһуйан). ☉ Отступить, отодвинуться назад, отпрянуть (напр., от страха)
Сыллай Кукушкин көхсүгэр кынчаалын батары саайаат, туора ыстанна. Дьон кэннилэринэн тиэйэ түстүлэр. Амма Аччыгыйа
Охтон сытар киһиэхэ чугаһаан иһэн, өйдөөн көрөн, кэннинэн тиэйэр, үөһүн тартарар, үгүрэлиир. Суорун Омоллоон
«Мин эһигиттэн бурдугу былдьаспатаҕым даҕаны, мэһэйдэспэтэҕим даҕаны», — диэтим кэннибинэн тиэйэн баран. Н. Заболоцкай
Кэтэҕинэн тиэйэр көр кэтэх. [Сэллээйэп] курдук дьон холкуоска киир диэтэххэ, кээлээни курдук кэтэхтэринэн тиэйэ сытар этилэр. Н. Апросимов