несов. см. отрубить.

лэчигир гыннар= отрубить, обрубить, отрезать, оторвать (разом, враз); аҕыс хос баһын соҕотохто лэчигир гыннаран кэбистилэр фольк. разом восемь голов его они начисто отрубили.

лэк гыннар кэпс. — тугу эмэ тэҥ гына соҕотохто быһа оҕус, быһа баттаа. ☉ Ровно отсечь или отрубить что-л. одним махом. Хаптаһын төбөтүн сүгэнэн лэк гыннар; лэк курдук к э пс. — кыра да ордуга-тутаҕа суох. ☉ Ровным счётом, ни больше, ни меньше. Лэк курдук отут солкуобай. Лэк курдук уон киилэ эттэ ыйаа. Үбүм лэк курдук аҥаа рын биэрэбин. Тэҥн. лэп гыннар (көр лэп)

көр лэчигирэс II
Саҥардаҕын ахсын Сардаҥаран көстөр Сандаа чаҕыл Лэчигир көмүс тиистээх. П. Ойуунускай
◊ Лэчигир гына кэпс. — тыастаахтык быһа баран, бэрт кэбэҕэстик туспа ойор гына (хас да бөкүнүк предмети, хол., остуоруйаҕа, дьоннор төбөлөрүн, соҕотох то быһа охсуталаан кэбис). ☉ Сразу, одним ударом (отрубить, отсечь что-л. от чего-л.), чтобы легко отскочило в сторону и покатилось (напр., в сказках об отсечении голов людей чьим-л. грозным оружием)
Уол, аҕатын сыттыгын анныттан сытыы кылыһы сулбу тардан ылан, икки киһи төбөтүн лэчигир гына быһыта охсуталыыр. ҮҮА

I
туохт.
1. Ким, туох эмэ сыҕарыйан, хааман иһэригэр инники буол, инникилээн ис. ☉ Идти впереди кого-чего-л., на каком-л. расстоянии перед кем-чем-л.
Александр уонна Миронов кыһыл былааҕы икки угуттан, күөрэччи анньан, уулуссаҕа тахсан бастаатылар. М. Доҕордуурап
Бултарыгар баралларыгар Лоокуут бастыыра, Ньургуһун кини кэнниттэн барара. Дьүөгэ Ааныстыырап
Барарбытыгар биһиги дьон кэнниттэн айаннаатыбыт, хата төннүүбүтүгэр бэйэбит бастаатыбыт. Н. Заболоцкай
2. Инникилээн, урутаан тугу эмэ гын, оҥор. ☉ Начинать делать что-л. первым
Сиэҥкэлээх Уйбаанчык бастааннар, Суолларын чинчийэн биэрэллэр. Эрилик Эристиин
3. Кимнээҕэр да ситиһиилээх буол, үрдүк ситиһиилэн. ☉ Добиться бо´льших успехов, чем кто-л., выйти в передовики
Киэн туттабын үөрэппит оҕолорбунан – Үлэҕэ кинилэр бастаатылар, Артыал буруотун унаарытан, Алтан сэргэни астылар. П. Тобуруокап
Наташа илиитигэр туох эрэ кумааҕы тутуурдаах, бастаан иһэр үлэһит дьахталлары наҕараадалыыр туһунан местком уурааҕын биир тыынынан түһэрэн ааҕан кэбистэ. Н. Заболоцкай
Настя маннааҕы лааппы эдэр булчуттарыттан барыларыттан бастаан, «Колымторг» бырабылыанньатын хары чаһытын бириэмийэ ылбыта. Н. Якутскай
4. Кими, тугу эмэ салай, дьаһай, баскөс буол. ☉ Главенствовать над кемчем-л., взять на себя руководство кемчем-л. [Күкүр Уус:] Сааһым тухары киһини бастаабатах, киһи кэнниттэн сылдьыбыт киһи этим. Суорун Омоллоон
II
туохт.
1. (Балыгы) баһын быс, ылан кэбис. ☉ Обезглавить, отрубить голову (рыбе)
Бу балыгы бастаан кэбис. ПЭК СЯЯ
2. балык. Илими, муҥханы сааһылаан хомуй (анал маска илим ситиитин хотоҕостор ортолорунан биир хараҕы хаптара иил, эбэтэр муҥханы кынаттарын тэбии-тэбии сааһынан үрүт үрдүгэр уур). ☉ Аккуратно складывать рыболовную сеть (последовательно надевая на специальную палочку верхнюю бечевку сети между поплавками) или невод (встряхивая его крылья и последовательно укладывая друг на друга)
Илими бастаа. — Баҕадьыны бастаа. ПЭК СЯЯ