побуд. от сөрүүкээ= разг. охлаждать, освежать кого-что-л.

побуд. от тымный= 1) охлаждать, остужать; үүтү тымныт = остудить молоко; 2) простужать кого-что-л.; күөмэйгин тымныт= простудить горло.

побуд. от бөһүй = 1) охлаждать, остужать; арыыны бөһүт = охладить масло; 2) оттаивать; эти бөһүтэн баран эттээ мясо оттаивай, а потом руби.

побуд. от сой= 1) остужать, охлаждать что-л.; чэйи сойут= остудить чай; 2) хранить цельное молоко в погребе (для получения сливок).

I
туохт. Наһаа итии туох эмэ убаҕаска тымныыны, сөрүүнү булкуйа кутан сойут. ☉ Охлаждать, добавляя в горячее что-л. холодное, прохладное
Сергей Иванович улахан куруускаҕа сылаас ууну көҕүрэтэн баран, муус тоорохойун уган сургуппута. Ф. Софронов
Таһырдьа аҕам оҕонньор итии хааһыга хаар кутан сургутуор тиийбэккэ ыттар барахсаттар аһыы охсоору ыйылаһаллара иһиллэр. С. Тумат
II
сургуй I диэнтэн дьаһ
туһ. Аҕыс аартыкка Арбыйан үөскээбит Атаҕым аннынан Сур күүдээҕи Сургутар буолаайаҕыт! П. Ойуунускай

туохт.
1. Тугу эмэ тымныт, бөһүт. ☉ Охлаждать, замораживать что-л. Чохоону тоҥор.
□ Быары тоҥорон, бытархай гына кырбаан сииллэр. КЕФ СТАҮө
Былыыр-былыр Ээһэй эмээхсин Ынаҕын ыан баран Балаҕан үрдүгэр үүтүн Туос чабычахха Тоҥоро уурбут. П. Ламутскай (тылб.)
2. Күнүһүн сылыйан түүнүн тымный, дьыбардан, хаһыҥнан (күн-дьыл туһунан). ☉ Становиться холодным, морозить по ночам (о погоде — поздней осенью, ранней весной)
Тоҕус күн хачааллаан, Тоҥорбут бу халлаан Дьэ тыынын таһаарда, Дьэҥкэрдэ, ылаарда. Болот Боотур
Күһүн буолан, от-мас хагдарыйан, түүнүн тоҥорон, кыстык кэлэн иһэрэ биллэн барбыта. В. Протодьяконов
Түүн ахсын тоҥорор, күнүһүн хотуттан курас тыал үрэр. В. Титов
3. кэпс. Тымныт, үлүт. ☉ Заморозить, застудить
Бу умайар тымныыга киһини тоҥорон өлөрүүһүлэр. М. Доҕордуурап
Эн миигин хаарга түҥнэри анньан тоҥорбуккун этиэм! П. Ламутскай (тылб.)
4. кэпс. Кыһыҥҥы кэмҥэ дьиэни-уоту оттубакка тымныт, ититимэ (кыстаабат буоллаххына анаан эбэтэр киһиттэн тутулуга суох ханнык эмэ быһыыттан-майгыттан — хол., элэктэриичэстибэ уота баран, оттук бүтэн). ☉ Не подавать тепло, замораживать дом в зимнее время (если не зимовать или из-за каких-л. не зависящих от человека обстоятельств — напр., из-за неисправности электростанции, отсутствия топлива). Ийэм аах салҕааһын дьиэлэрин быйыл тоҥордулар. Аҕыйах сыллааҕыта уот ыстаансыйатын саахала буолан, куорат аҥаарын тоҥоро сыспыттара
5. кэпс., калька. Ханнык эмэ улахан бырайыагы (хол., дьиэ тутуутун) ситэрбэккэ тохтот, боҕон кэбис. ☉ Оставлять незавершённым какой-л. крупный проект, строительство, замораживать. Элбэх этээстээх олорор дьиэ тутуутун үбэ көстүбэккэ тоҥордулар
♦ Иһин тоҥор көр ис IV
Итэҕэллээҕиҥ искин тоҥордо. ПЭК СЯЯ
Хата сэрэн, ити биһириир Бииктэриҥ искин тоҥороорой. Суорун Омоллоон