прил. плюш; плюшевое пальто плюш сон.

аат. Халылдьыгас уонна килбэлдьигэс таҥас (солко биир көрүҥэ). ☉ Атлас. Маҕаһыынтан атылаас атыыластым
□ Атылаас, түүлээх таҥастар, баархат, плюш сууйдахха килбэҕэрдэрин сүтэрэллэр. ДьХ

дьүһ. туохт.
1. Аат харата сапсынан көт. ☉ Лететь, вяло махая крыльями
[Анфиса] маҥан хаарга көтөөрү сапсыҥныыр тураах курдук: хара хаатыҥкалаах, дьууппалаах, плюш кылгас сонноох, котик бэргэһэлээх — барыта хара. Н. Габышев
2. Өрө-таҥнары хамсаа (киһи халтаһаларын, кыламаннарын этэргэ). ☉ Подниматься и опускаться (о веках, ресницах)
Прокопий Ионович халыҥ халтаһалара өрө-таҥнары сапсыҥнаатылар. М. Попов
Хойуу кыламана …… сапсыҥныырын көрүөҥ этэ. Н. Габышев

1. кылай диэнтэн дьаһ. туһ. Биир чүмэчилээхтэрин өлбүт кэргэнин төбөтүн аттыгар уматан кылатан кэбиһэр. «ХС»
   Тымтык эрэ уота кылатан сырдаппыт өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи хараҥа олоххо сахаларга ити [устаап, быраап, наҕараада] өйдөбүллэр суохтарын тэҥэ. «Кыым»
2. кэпс. Кыҥастаһа сатаан көр, нэһиилэ, мөлтөхтүк көр. ☉ Всматриваться, пристально смотреть на кого-что-л., с трудом разглядеть кого-что-л.
   Кылааска киирдэҕинэ Кылата сатаан Кылар буолар, Уруок ааҕа кэллэҕинэ Уста сатаан Одьуо буолар. А. Кондратьев
   Хараҕым мөлтөөн, үксүн Кыайан көрбөппүн, оттон кылаттахпына — сыыһа туппаппын. Б. Лунин (тылб.)
3. кэпс. Туох эмэ быыһыттан уоракөстө эбэтэр хараҕын кырыытынан элэс көрөн ыл. ☉ Смотреть из-за чего-л. воровато, исподтишка, краем глаза (напр., в щель)
   Ол иһэн хараҕын кырыытынан кылатан көрбүтэ, Костя дьыалата киниэнинээҕэр мөлтөһүөр этэ. Н. Заболоцкай
   Кыратык да таһырдьаны Кылатыахпын баҕараммын, Оччоҕо муус түннүгү Оҥостон кырыатыыбын. С. Тарасов
   Киистэлээх плюш быыстаах ааҥҥа тиийэн, кылатан көртө — уҥа диэки дьыбааҥҥа кыһыл халааттаах Ксения Ивановна харыта кылбайан сыҥаах баттанан өттүгэстээн сытар. Н. Габышев

сов. 1. кого-что (закрыть, накрыть) сап, бүрүй; покрыть стол скатертью остуолу ыскаатарынан сап; покрыть ребёнка одеялом оҕону суорҕанынан сап; 2. что (обить) бүрүй; покрыть диван плюшем дьыбааны плюһунан бүрүй; 3. что (окутать) сап, бүрүй; облака покрыли небо былыттар халлааны саптылар; 4. что (закрасить) бүрүй, сот; покрыть мебель лаком миэбэли лааҕынан бүрүй; 5. что (возместить) сап, төлөө; покрыть долг иэскин сап; 6. что (заглушить) баһый; голос оратора покрыл шум в зале араатар саҥата саалатааҕы айдааны баһыйда; 7. что, карт, сап, оҕус; покрыть семёрку валетом сэттэ хараҕы кулутунан сап; 8. что (расстояние) бар, айаннаа; 9. кого (оплодотворить) сап, буоһат; 10. кого-что (скрыть) сап, кистээ; покрыть чей-л. проступок буруйун сап; # покрыть тайной чып кистээн кэбис; покрыть себя славой албан аатыр.