ревниво оберегать что-л.; отгонять, не подпускать чужого; чыычаах оҕотун көҥүүр птичка ревниво оберегает своего птенца.

побуд. от эм= давать сосать; кормить грудью; оҕоҕун эмнэр= кормить грудью ребёнка; ньирэйдэргин эмнэр= подпускать телёнка к корове.

1. (для волос) испиилкэ; роговые шпильки муос испиилкэлэр; 2. перен. хатыылаах тыл, тарбааһыннаах тыл; подпускать шпильки тарбааһыннаах тыллары эт.

возвр. от көҥөө = ревниво оберегать что-л. (своё), не подпускать никого к чему-л. (своему); ыт аһыттан көҥөнөр собака оберегает свой корм.

туохт., эргэр. Кими эмэ абааһы көр, атыҥыраан бэйэҕэр чугаһатыма. ☉ Чуждаться кого-л., не подпускать к себе кого-л.
Эрин оҕото кинини сүтүөргүүр. ПЭК СЯЯ. Тэҥн. сүтүөрүмсүй
ср. бур. жүтөөрхэхэ ‘ревновать’, монг. жөтөөрхөх ‘завидовать, ревновать’

мин диэнтэн тут. түһүк
[Кэтириис:] Миигинэн кыыс барамматаҕа буолуо. А. Софронов
«Миигинэн эйиэхэ оҕоҥ кэлбитин туһунан Яков илдьиттээбитэ», — диэтэ Егор. М. Доҕордуурап
♦ Миигинэн тииһиҥ сааҕын суунума — миэхэ тиийбэт эрээригин миигин күлүү-элэк гыныма, миигинэн саатаама. ☉ Не стоит тебе насмехаться надо мною, подпускать шпильки насчёт меня (будучи недостойным этого).

туохт. Кими-тугу эмэ куттаан, мөҕөн саҥар, абааһы көрөн суоһур, чугаһаппаттыы тутун. ☉ Угрожать, запугивать; проявлять враждебность, не подпускать к себе
[Баалкы Баһылай:] Ол эрээри олус нохоолоомо эрэ. Кулуба буоллаххына биирдэ суоһурҕаар. Л. Габышев
Сайын Ой-Бэскэ уйаламмыт хотой кыыл кыра көтөрдөргө суоһурҕаан, таҥалайын чаҥырҕатта. Дьүөгэ Ааныстыырап
Бу Күүкэй тыатын күндү кыыла — үөр бүүчээн баһылыга сүүлүргээн, кыраларыгар суоһургуур. И. Никифоров

туохт. Бэйэҥ киэнин кимиэхэ да биэрбэт буола сатаа, кистии-харыстыы сатаа; бэйэҥ киэнигэр кими да чугаһатыма. ☉ Ревниво оберегать свое имущество, отгонять, не подпускать к нему никого чужого
«Мундууруйа солууруйа буһаарыйа, Собооруйа хоспооруйа кистээрийэ». Бу …… балыксыт оҕонньор, хоноһотуттан көҥөөн, эмээхсинигэр: «Мундугун солуурга буһар, собоҕун хоспоххо кистээ», — диэн эппит тыла. Саха фольк. Бэйи эн көҥөөмө, хата, сүбэлээ — хайдах эмтэтэҕин? Суорун Омоллоон
Охонооһой оҕонньор кими эбит көҥөөбүт, кимиэхэ эбит кытаанахтык саҥарбыт сураҕа иһиллибэт этэ. ССХУо
ср. бур. хөгө ‘гнать, преследовать’

I
туохт.
1. Ким, туох эмэ баар буоларын, кэлэрин кэтэс. ☉ Ожидать кого-что-л.
Тохтобулга көһүтэн турбут дьон трамвай диэки саба сырыстылар. Амма Аччыгыйа
Миигин улуу дьыалалар Көһүтэллэр, көһүтэллэр Тоҕус аартык тоҕойугар, Сэттэ аартык түмүгэр. И. Гоголев
Дьыл-хонук аастар ааһан иһэр эбээт, эйигин көһүппэт. Амма Аччыгыйа
Үчүгэй! — диэтилэр, — тиийэн кэлбиккит. Үлэ эһигини көһүтэр. С. Данилов
2. Үргэн ыраахтан куоппат, тэһииргээбэт буол, булчуту чугаһат (булт, ордук кыыл, куобах эҥин туһунан). ☉ Близко подпускать охотника (напр., с подветренной стороны — о зверях)
Бүгүн былыттаах, тыала суох, куобах көһүтэр күнэ. — Булдунан оҕо оонньоотоҕуна, булт көһүппэт буолар үһү. Амма Аччыгыйа
♦ Көһүппүт курдук — туох эрэ буолуохтааҕын сэрэйбит, билбит курдук. ☉ Как и следовало ожидать. Барыта көһүппүт курдук буолла. Көһүтэрбэр көхсүм көһүйдэ (күүгэнэ баранна, кыараата) — олус уһуннук күүттүм диэн муҥатыйар олук. ☉ От ожидания спина занемела (сузилась, засохла — речевая и фольк. формула-сетование о томительном ожидании)
Ахтар айыыһыппыт Анаабыта буолуо диэммин, Көһүтэрбэр Көхсүм кыараата. П. Ойуунускай
Күтүөт кэлиэ диэммин, көһүтэрбэр көхсүм көһүйдэ. Н. Туобулаахап
◊ Көһүтэр саала — баксаалларга айаннааччылар тырааныспары күүтэр, сынньанар киэҥ хосторо. ☉ Зал ожидания
Киэҥ-куоҥ көһүтэр саалалаах баксаал таас дьиэтэ, онтон аҕыйах хаамыы сиргэ остолобуой бааллар. «Кыым»
др.-тюрк. күзет
II
көһүй 1 диэнтэн дьаһ
туһ. Кыһыҥҥы уһун күнү быһа суоруна тутааҕар ытыскын чэрдитэн, көхсүгүн көһүтүөҥ. С. Федотов

туохт.
1. Оҕоҕо олус күүскэ ыллар; бэйэҥ оҕоҥ курдук таптаа (атын оҕону). ☉ Сильно привязаться к ребёнку; проникнуться родительской любовью (к чужому ребёнку)
Туохтан ордук ылларбыппын билбэппин, Мотуону мин үгүс сылларга үчүгэйдик саныыр, эйэҕэстик көрөр гына оҕорҕоотум. Амма Аччыгыйа
Оксана, төһө да биэс уончатыгар чугаһаатар, кыыһын оҕорҕоон, ийэ буолбут анала көптө. ТЕН ИДь
Син оҕом диэн оҕорҕоон улаатыннаран баран, кэннилэриттэн көрөн хаалбытым куһаҕан баҕайы этэ. «Чолбон»
△ Оҕоҕун чугаһат, сыһыар (кыылы этэргэ). ☉ Признавать, подпускать к себе детёныша (о животных)
Табаһыттар оҕотугар чугаһаабат ийэни икки кэлин атаҕыттан дулҕаҕа баайан кэбиһэллэр эбит, оччоҕо оҕото иккитэ-үстэ эмтэҕинэ сыыйа ийэлии иэйиитэ уһуктан, оҕотун дьэ сыһыарар, оҕоргуур эбит. Н. Лугинов
Тыһыга тууһу сиэтэн амтаһытабыт уонна оҕотун көхсүн тууһунан сотон баран биэрэбит, оччоҕо таба оҕоргуур. А. Данилов
Тугутун аанньа оҕорҕообот, аҕыйах үүттээх, мөлтөх оккураҥ тугуту төрөтөр ийэ табалар туһата суохтарынан ааҕыллаллар. ПСБ ТИиПҮ
2. кэпс. Олус сөбүлээ, атыттартан ордор (хол., сири-дойдуну). ☉ Особо привязаться, испытывать особую любовь (напр., к родным местам)
[Арҕаа Хаҥалас] бу дьон-сэргэ оҕорҕоон олохсуйбут бэлиэ сирэ эбит. Багдарыын Сүлбэ
Саха дьоно сиртэн-дойдуттан эрэ ордук оҕорҕоон алааска олохсуйаллар. «ХС»