1) рулевой; кормчий; 2) перен. прихвостень, подхалим, приспешник; 3) уст. помощник шамана при камланье.

аат.
1. эргэр. Ойуун кыырарыгар көмөлөһөр киһи. ☉ Помощник (паж) шамана (при камлании)
Бэркэ охсор киһи эбиккин, хата кутуруксут гыныыһыкпын, ити сэби [дүҥүрү] үчүгэйдик куурт эрэ. А. Софронов. Ойуун кутуруксутугар көмөлөһүннэрэн, кумутун кылыгыраппытынан кэттэ. И. Гоголев
2. көсп. Кимиэхэ эмэ ньылаҥнааччы, ким эмэ хос моонньоҕо, куомуннааҕа. ☉ Подхалим, прихвостень, приспешник кого-л.
Чоочо уонна кини хос моонньохторо, кутуруксуттара Манчаарыны абааһы курдук саныыр, кэпсиир буолбуттар. МНН. Саха баайдара, тойотторо уонна кинилэр кутуруксуттара, урукку үрүҥ эписиэрдэр Сэбиэскэй былаас утары саа-саадах тутан туруммуттара. «Ленин с.»

аат.
1. Баай киһи, тойон сорук оҥостор хамначчыт киһитэ. ☉ Лакей, слуга
Остуол бэлэмнэммит. Сампаа ныскай бытыылката фрак кэппит түс-бас лакыайы санатар. И. Гоголев
Ыраахтааҕы лакыайа туохха да ылларба тах ааттаах албастаах Суут Балакирев диэн баар эбитэ үһү. Саха ост. II
Сергей Иванович лакыайыттан убайын аадырыһын ылаат, Левин киниэхэ бараары тэриннэ. Л. Толстой (тылб.)
2. көсп. Уопсастыба олоҕор бэйэтин санаатын тутуспакка, атын дьоҥҥо ньыла кө төн куомун буолар киһи. ☉ Чей-л. приспешник, подхалим
Хапытаалы утары «кыһыл гвардейскай» атааканы тэрийдигит диэн биһигини буржуазия лакыайдара үгүстүк хомуруйаллара. В. Ленин (тылб.)

аат. Ынах сүөһү уонна сорох кыыллар моонньуларын аннынааҕы намылыйа сылдьар тириилэрэ. ☉ Под грудок у рогатого скота и у некоторых животных. Оҕус моонньоҕо. Атыыр таба моонньоҕо
♦ Хос моонньох сөбүлээб. — к имиэ хэ эмэ куомуннаһааччы. ☉ Прислужник, приспешник
Ол миигин сиилии олорор Өн дүрүүс Уйбаан хос моонньоҕо. А. Софронов
Мин бэйэм чааһым батталлаах баайдары, кинилэр хос моонньохторун букатын итэҕэйбэппин. Н. Якутскай
Сор туохап кулуба истиҥ уола, хос моон ньоҕо Сиидэркэ этэ. А. Сыромятникова
◊ Ат моонньоҕо эргэр. — былыргы сүктэр кыыс атын моонньугар кэтэрдиллэр үрүҥ көмүс киэргэлэ. ☉ Серебряное украшение для узды лошади, верхом на которой невеста обычно выезжает на свадьбу.
ср. казах. мойнак, кирг. мойнох ‘шкура шеи; шейная кожа верблюда’, хак. мончах ‘ожерелье из бус’