өйүө диэн курдук
Мин киэһэ дьиэбэр эргиллэрдии санаммытым, онон ыһык ылбатаҕым. И. Гоголев
Үөһээ оройуоннар оҕолоро күһүн үөрэнэ кэлэллэригэр туос тымтакаларга арыы ыһыктаах буолаллара. Н. Кондаков
Дьэ, мантыгын аһаа, ордугун сарсын аара ыһык гынан сииргэр илдьэ бараар. С. Маисов
♦ Ыһыгын аара ыйаабыт киһи — аһара ыксаллаах киһи. ☉ Торопливый, суматошный человек (букв. человек, оставивший свою провизию в пути). Ээ, ыксаллааҕын бэйэҥ билэҕин, ыһыгын аара ыйаабыт киһи диэн кини буоллаҕа
ср. др.-тюрк., тюрк. азых, азык ‘пища, провиант; запасы, продовольствия’

аат., эргэр.
1. Ыраах эбэтэр букатын бараары олорон аһыыр аһылык. ☉ Трапеза перед отправлением в дальний путь или окончательным расставанием с домом
Киэһээ бороҥуй буолуута, көҥсүү түлэһи тартаран, Чачыгыр Таас ойуун кыыран илгистибитинэн барбыта. Далан
2
Көҥсүү ас диэн курдук. Өллөрбүн көҥсүүм буоллун. ПЭК СЯЯ
Эн мин биэбин хаалдьыга, көҥсүү гын, куртаҕыҥ түгэҕэр тимир үөрбэ буолан түстүн. МНН
— Хайыахпытый, бардаҕына — сырҕана, өллөҕүнэ — көҥсүүтэ, — диэн эрэ кэбистэ Саһыл Бытык. Далан
◊ Көҥсүү ас эргэр. — киһи өлүөн иннинээҕи бүтэһик аһылыга. ☉ Предсмертная, последняя заветная пища человека. Тэҥн. кэриэс ас (аһылык)
ср. монг. хүнс(эн) ‘продовольствие, провизия, провиант’

туохт.
1. Тугу эмэ (хол., кытаанах аһы) ыйыстар курдук гына, тиискинэн быһыта ытыран илдьирит. ☉ Измельчать, растирать что-л. зубами (напр., твёрдую пищу), жевать, разжёвывать
Сиэҥкэ тиит сымалатын тыҥырахтаан ыла-ыла ыстыыр. Күндэ
Сиикэй хаптаҕаһы айаҕын муҥунан симинэн баран курдурҕаччы ыстыыра. Н. Лугинов
Ыҥыыр ат күөх оту үрдүттэн тэпсэн туран, сылайбыт быһыынан күллүргэччи ыстыы турарын көрдө. Эрилик Эристиин
2. көсп., кэпс. Кими эмэ хал оҥоруоххар диэри, арахпакка саҥар. ☉ Надоедливо, назойливо приставать к кому-л. с упрёками, пилить
[Күөх Көппө:] Лаабырҕаама, эмээхсин, онто суох, бэйэтэ төһө эмэ сылайан, аччыктаан кэлбит киһини аны эн ыстыырыҥ итэҕэс эбит дии! Суорун Омоллоон
Бу тойон Лобуохтан куттанан, сыыр намыһахтыы миигин ыстыы сыт итиннэ. Күннүк Уурастыырап
Айталина ити кэнниттэн кэргэнигэр үтүө түгэни мүччү туттардыҥ диэн ыстыыр ыаһахтаммыта. П. Аввакумов
♦ Тылын быһа ыстыыр көр тыл II
Киһилэрэ өмүттэн хаалла, тылын быһа ыстаан, ууну омурдубут курдук турда. «ХС»
Тылын ыстыыр көр тыл I. «Ол-бу сымыйа хобу-сиби төрүт итэҕэйимэҥ, сымыйанан тылгытын ыстыаххыт да…», — Тойон киһи сутуругун хам сууланна. И. Гоголев
Борис ити мээнэҕэ, оонньуу-көр оҥостон тылын ыстаабат киһи, тугу эрэ оҥорон баран тэйэрэ буолуо. В. Яковлев
Ыас гынан ыстаа — ыстыыр ыас оҥоһун диэн курдук. Эн миигин ыас гынан ыстаама, оннооҕор аҕам да үөрэппэт этэ. Суорун Омоллоон
Сата, куолутунан, эрин ыас гынан ыстаабытынан барбыта. Далан. Ыстаан биэр кэпс. — кимиэхэ эмэ тугу эмэ эрдэттэн барытын бэлэмнээн, оҥорон биэр. ☉ Растолковывать что-л. кому-л., разжёвывать
Маныаха ордук кэрэхсэбиллээҕэ — поэт эрдэттэн барытын ыстаан биэрбэт. «ХС»
Сорохтор биллэр да суолу ыстаан биэрэ, үөрэтэ-такайа сатыыллар. «Чолбон». Ыстыыр ыас оҥоһун кэпс. — кими эмэ алҕаһын, итэҕэһин була сатыысатыы, саҥара, аала сырыт, дьоҥҥо кэпсэл оҥоһун. ☉ Замучить кого-л. постоянными упрёками, придирками (букв. превратить в предмет жвачки)
«Артур уотуллар сүөһүлэри аанньа көрбөккүт диэн хас көрүстэҕин ахсын ыстыыр ыас оҥоһунна», — диэтэ Киргиэлэй. В. Протодьяконов
Кэс ынаҕы сайын ортото уолларда диэн ыстыыр ыас оҥостуоҥ. Н. Апросимов
Бу күннэргэ бөһүөлэк дьахталлара эһигини ыстыыр ыас оҥоһуннулар быһыылаах. И. Семёнов
ср. др.-тюрк., кирг. азых ‘пища, продовольствие, провиант’; тюрк. ысыр ‘кусать’