проталина; хаар хараарар , харалдьык тахсар снег тает, выступают проталины.

аат. Саас хаар ууллан эрдэ хараарбыт сир. ☉ Место, где стаял снег и открылась земля, проталина
Күн уота сылыйан, маҥнайгы харалдьык тахсыаҕыттан ыла Микиитэ таһырдьаттан киирбэккэ, чалбаҕы сэмсиир буолла. Амма Аччыгыйа
Хаар ууллан эрдэҕэ, уу-хаар таҕыстаҕа. Күөллэр, алаастар халдьаайыларыгар харалдьыктар көстөн эрдэхтэрэ. С. Никифоров
Сотору харалдьыктар тахсыахтара, окко маҥнайгы ньургуһуннар быгыахтара. «ББ»

аат. Биир кэлимсэ туохха эмэ (тыаҕа, хайаҕа о. д. а.) курдары көстөр уһун синньигэс аһаҕас сир. ☉ Насквозь просматриваемое длинное узкое открытое место, просвет (в лесу - просека, проталина, в горах - расщелина и т. п.)
Тыа оскуолатын сэттис кылааһын бүтэрбит Байанай уолчаан арҕаа тыаттан киирэн иһэн мыраан дьиэллигэһинэн ыраах хараара бачымахтаспыт Дьокуускайы аан бастаан көрбүтэ. Софр. Данилов
Хомустарынан күлүктэтэн, бэрт сымсатык сыыллан киирэн, хомус дьиэллигэһинэн көрө биэрэбин. И. Сосин
Өтөх кыараҕас, тула өттүттэн ойуур ыга анньан турар. Хоту диэки күөллээх кыракый алааска тиэрдэр дьиэллигэстээх. П. Аввакумов

1) анат. глаз || глазной; харах враһа глазной врач; харах олоҕо глазница; харах сетчатката сетчатка глаза; харах уута слеза; харах хаспаҕа глазная впадина; харах эргэтэ бельмо; аҥаар харах одноглазый; бүрүө харах глаза, закрытые плёнкой (напр. у птиц); 2) глаз, глаза, око; очи; взор, взгляд; хара харах чёрные глаза; харах кэмэ глазомер; 3) зрение; хараҕынан үчүгэй он очень зорок; у него очень хорошее зрение; 4) перен. отделение, отверстие, ячея; ытык хараҕа отверстие в мутовке; саахымат хараҕа клеточка на шахматной доске; илим хараҕа ячея в сети; алта харах карт, шестёрка; домунуо хараҕа глазок домино # көҕүс хараҕа место под лопаткой (при нажатии на к-рое возникает резкая боль); массыына хараҕа разг. фара машины; самыы хараҕа поясничная впадина; сарын хараҕа суставная впадина лопатки; сир хараҕа глубокое озеро строго круглой формы (букв. глаз земли); сокуон хараҕа разг. статья закона; тааҥ хараҕа проталина на льду; таас харах разг. очки (букв. стеклянные глаза); тобук хараҕа подколенная впадина; харах ылыыта поле зрения.