пугать, вспугивать; ыт кустары үргүттэ собака вспугнула уток.

побуд. от ыгылый= 1) торопить, поторапливать; 2) приводить в состояние растерянности, страха; пугать; оҕону ыгы-лытыма не надо пугать ребёнка.

1) пугать, устрашать; оҕону куттаама не пугай ребёнка; кини миигин олус куттаата он меня очень напугал; абааһыны хаххан баһынан куттаабыкка дылы посл. всё равно, что пугать чёрта головой филина; 2) перен. разг. грозить, угрожать; быһаҕынан куттаа = грозить ножом.

1) транжирить, проматывать; элбэх үбү аймаата-саймаата он промотал много денег; 2) пугать, вспугивать (скот, птиц, зверей); 3) приводить в беспорядок, смешивать, перепутывать.

1) насупить (брови); хааһын сабыһыннарда он насупил брови; 2) перен. пугать; подавлять; оҕону сабыһыннарыма , эйэҕэстик , оргууй кэпсэт не пугай ребёнка, разговаривай (с ним) ласково, тихо.

1) будоражить, взбудораживать, тревожить; пугать; дьону таах аймаата он зря взбудоражил людей; куһу аймаама = не пугай уток (диких); ср. уймаа = 2; 2) тратить, транжирить; үбү аймыыр он транжирит деньги; 3) мешать, перемешивать, переливать (кумыс, молоко и т. п.); кымыһы аймаама не перемешивай и не переливай кумыс (от. е. дай ему отстояться).

туохт.
1.
ырдырҕаа диэнтэн дьаһ. туһ. [Бу ыт] сүрдээх сымнаҕас эрэйдээх. Бу кыыс бэйэтэ ырдырҕаппыта буолуо. Амма Аччыгыйа
2. кэпс. Туохтан эмэ куттана, сэрэнэ санаа, дьиксин; кими эмэ куттаа, дьиксиннэр. ☉ Испытывать опасение, беспокойство, бояться, остерегаться; приводить в беспокойство, пугать кого-л., наводить страх на кого-л. «Кэлиэ буоллар кэлбэккэ, киһи сүрэҕин ырдырҕаппытыгар үчүгэй аҕайдык мөҕүллүө», — диэн Маайа сааммыта. П. Аввакумов
Хайдах эрэ ырдырҕатан бардым. …… Саҥа суол-иис суоҕа дьиксиннэрбитэ өр буолла. С. Дадаскинов

туохт.
1. Кими эмэ тугунан эмэ, туох эмэ буолуохтааҕынан дьулат, дьиксиннэр. ☉ Пугать, устрашать кого-л., внушать страх кому-л.
Кинилэр [Уйбаныаптар] кыр өстөөхтөр. Ол гынан баран, улахана күүһүнэн куттуур, кырата тылынан баһыйар буоланнар, өр этиспэттэр, ардырҕаһа түһээт, аасыһан хаалаллар. Амма Аччыгыйа
Ол баайыллыбыт хабахтар уонна чуорааннар, оччотооҕу кэнэн дьон санааларыгар, куһаҕан тыыны куттуур улахан ымыы буолаллара. Дьүөгэ Ааныстыырап
2. Тугу эмэ (сүнньүнэн куһаҕаны) оҥоруом диэн саан, суоһурҕанан эт. ☉ Грозить, угрожать кому-л. предстоящими неприятностями
Кэниэргэ этэргитинэн, кэнтиккэ тэбэргитинэн кими куттаары гынаҕыт? Уоттаах уурааххытын уу курдук кэһэр уол оҕо мин төрөөтүм. П. Ойуунускай
Отчуотунан куттуугун дуо? Отчуоттаан-отчуоттаан баччаҕа кэлбитим. С. Ефремов

туохт.
1. Кими, тугу эмэ куттаан, соһутан, тэскилэт, куоттар. ☉ Заставить кого-что-л. удалиться, убежать (напр., в испуге), распугать
[Тайаҕы] үргүтэҕин уонна ол үргүбүт суолугар киирэҕин. Ол гынан баран ынахтыы кэнниттэн батыспаккын. Далан
Ородобуой дьиэҕэ икки кыыс, биэс уол тугу эмэ үргүппэтэрбит диэбит курдук, хамнаабакка даҕаны, уу-чуумпутук олороллор. Болот Боотур
Оҕо, дьахтар өттө нырыылаан балыгы үргүтэргэ күөл уҥуоргу өттүгэр хаамыстылар. Уустаах Избеков
2. көсп. Кими эмэ улаханнык аймаа, уйгуурт. ☉ Нарушать чей-л. покой, будоражить кого-л.
Дьон санаатын таһыырынан, муустаах боппуолдьанан, уоруйах тутуурунан, саа уоһугар туруоруунан кыыллаан үргүтэн кэбистилэр. П. Ойуунускай
Борохуот үс төгүл төхтүрүйэн хаһыытаан бытарытта, өйүсанааны үргүтэн кэбистэ. Амма Аччыгыйа. Бэдэр Харах, ыгым муҥнаах, бардьыгынаабыта: «Утуйа сытардаах баҕастаах! Утуйар уугун үргүтэ кэллибит, аһа тарт!» И. Гоголев
ср. др.-тюрк., тюрк. үркүт ‘пугать, запутать’

1. саҥа алл., кэпс. Кыра оҕону туох эмэ кутталлаах суолтан (хол., уоттан, дириҥ ууттан) сэрэтэр, буойар тыл: тыытыма, чугаһаама, сатаммат диэн суолтаҕа этиллэр. ☉ Слово, которым предостерегают маленьких детей от какой-л. опасности (напр., от огня или глубоких водоёмов): опасно, страшно
   Ити — чыычый? — диэн куттаары гыммыта. Күннүк Уурастыырап
   Микиитэ балаҕан кэннигэр соҕотоҕун хаалла. Эбэҕэ киирэр чыычый! Амма Аччыгыйа
2. аат суолт., кэпс. Дьиҥ чахчы суох, өйгө оҥоһуллубут ханнык эмэ кутталлаах, ынырык харамай (улахан дьон кыра оҕолору туохтан эмэ буойаары, сэрэтээри айбыт уобарастара). ☉ Мифическое, фантастическое существо с устрашающей внешностью, выдуманное взрослыми, чтобы пугать им маленьких детей (обычно предостерегая от какой-л. опасности)
   Онно кими да ыыппаттара, Чыычыйынан куттууллара. С. Данилов
   [Эмээхсин — оҕолоругар:] Мэниктээйэҕит, чыычый кэлиэ… Уоттан сэрэнээриҥ. И. Гоголев
3. даҕ. суолт., кэпс. Киһи саллар, сүрдээх (үксүгэр кими, тугу эмэ сөҕөнмахтайан этэллэр). ☉ Невероятный, удивительный (с оттенком восхищения)
   [Эриэн Бэргэһэ:] Баачыкабыт мончуукка саантаабыт атыыр анды курдук сахсаҥнаан чыычый киһи сылдьар эбит. И. Гоголев
   Чыычый биилээх кылыстан Чымарыттан турбата. ПЭК СЯЯ
   Чыычый киһи этэ, сахаҕа бастакы театральнай кириитик этэ. «ХС»