1) пустой, порожний, незанятый; иччитэх иһит пустой сосуд; иччитэх дьиэ пустой дом; 2) пустынный, необитаемый; иччитэх дойду пустынная земля.

несов. 1. өл, өс; 2. перен. (становиться пустынным) иччитэхсий, кураанахсый.

становиться пустым, пустынным; становиться нежилым, заброшенным; кураанахсыйбыт хонуу пустынное поле; кураанахсыйбыт өтөх заброшенное жилое место.

даҕ.
1. Үксүгэр отомаһа суох нэлэмэн, киэҥ (сир). ☉ Пустынный, гладкий (обычно о местности без какой-л. растительности)
Киэҥ мэлискэх туундара курустук саһарар, дьип пиэрэр. Н. Габышев
Дэриэбинэлэр бэрт сэдэхтик көстөн ааһаллар, дэҥҥэ ойуур дар бааллар, оттон үгүс өттө мэлискэх куйаар хочолор. «ХС»
2. Иһэ суох, нэлэгэр (иһит). ☉ Неглубокий, плоский (посуда). Сайын куйааска отчуттар нэлэгэр иһити ордороллор

Даҕааһын күүһүрдэр формата, ик-, ин-, ир-, ич- диэн саҕаланар олохторго сыстар: ибис-инчэҕэй, ибис-ириэнэх, ибис-иччитэх. ☉ Препозитивная усилительная форма прилагательных, присоединяемая к основам, начинающимся со слогов ик-, ин-, ир-, ич-: ибисинчэҕэй 'совершенно мокрый', ибис-ириэнэх 'совсем талый', ибис-иччитэх 'совсем пустой; совершенно пустынный, необитаемый'
Киһи төбөтө босхо, ибисириэнэх этэ. Анныгар тааска халыйбыт хаана буруолуу сытара. Болот Боотур
Бэргэһэтин иһэ ибис-инчэҕэй этэ. С. Никифоров
Тиийбитим эрэстэрээн ибис-иччитэх, хайы-сах сабыллан хаалбыт. Н. Заболоцкай

1. даҕ.
2. Кураанах, аһа суох, мала суох (хол., иһит). ☉ Пустой, порожний (ничем не заполненный, напр., сосуд)
   Иччитэх куулу олордо ууруоҥ суоҕа (өс ном.). Ыстапаан саҥа билсибит аргыһын кэнниттэн, иччитэх куулун тоҥолоҕор иилинэн, батыһан испитэ. И. Никифоров
   Тиийбитэ, үрдэ хас эмэ сиринэн дьөллүбүт, иччитэх дьааһык буолан биэрбитэ. «ХС»
3. Ким да олорбот, быраҕыллыбыт; киһитэ-сүөһүтэ суох (дьиэ, сир уо. д. а.). ☉ Необитаемый, заброшенный, пустынный, пустой (напр., о доме, земле и т. п.)
   Сылайан, иччитэх балаҕаҥҥа тохтоотубут. Амма Аччыгыйа
   Тымныы кыраайга, Иччитэх куйаарга Соҕотох хахыйах Сордонон үүммүтэ. Эллэй
   Ол иччитэх дьиэҕэ туох абааһыта симиллибит үһү. Н. Габышев
   Күөрэгэй аҕата сарсыныгар оҕотун иччитэх өтөххө илтэ. Т. Сметанин
4. сыһ. суолт. Киһитэ суох, киһитэсүөһүтэ суох. ☉ Пустынно, необитаемо, безлюдно
   Онтон быйыл сылга чугаһыыр иччитэх турбут «Эмтиэкэ дьиэҕэ» эдэр баҕайы биэлсэр нуучча тиийэн кэлбит. Амма Аччыгыйа
   Үйэлэргэ иччитэх турбут түҥ тыа ортотугар бүтүн куорат тутуллара сүрдээх суол дии! Н. Лугинов
   Сайылык атын дьиэлэрэ түннүктэрэ аҥаһан, сабыста барыаран иччитэх тураахтыыллар. И. Федосеев
   △ Хаһаайына суох. ☉ Без хозяина
   Дайыылап ороно иччитэх турар. Амма Аччыгыйа

суйдаа диэнтэн төхт
көрүҥ. Кинилэри сааларын-саадахтарын суйдаталаан баран, дьиэлэригэр ыыталаабыттара. «Күрүлгэн». Ийэм тордох уҥуоҕа буолар баҕана мастарытитириктэри быһыталаата, хатырыктарын суйдаталаата. Н. Тарабукин (тылб.). СУЙ-САЙ: суй-сай буол — суугунаһан-сааҕынаһан, тиэтэл соҕустук хомунан баар сиргититтэн барыҥ, тарҕаһыҥ (элбэх киһини этэргэ). ☉ Проявлять оживление, сопровождаемое негромким шумом, движением (напр., о толпе)
Сотору соҕус Суй-сай буолан, Балаҕантан тахсан, Баҕадьыһыттар бардылар. Болот Боотур
Ат сүүрүүтүн «көрүгэр» «көччүйэ» кэлбит дьон кыһыйан-абаран, суй-сай буолан тарҕаспыттара. Д. Таас. Бэрэпиэссэрим биһикки сыанаҕа туран, дьон суй-сай буолан саалаттан тарҕаһарын көрөн турдубут. Доҕордоһуу т.; суй-сай гын — баар сиргититтэн суһаллык биир-биир суох буолан хаалыҥ, барыҥ (элбэх киһини этэргэ). ☉ Торопливо, но без суматохи исчезнуть с места нахождения по одному, друг за другом (обычно о толпе)
Шарлотта тоҕус хонуктаах олоҕор кэлбит дьоннор суй-сай гынан суһаллык тарҕастылар. Болот Боотур
Көрүөх бэтэрээ өттүгэр хонтуора дьонунуун-байдыын таҥас-сап үрдүгэр түһэн, суй-сай гынан хааллылар. В. Яковлев
Бэрт сотору оҥостуммут уолаттар суй-сай гынан тарҕастылар. «ХС»; суй-сай курдук — нус бараана суох, киһи кута-сүрэ тохтообот курдук иччитэх, кураанах. ☉ Неуютный, пустынный
Суй-сай курдук хоһу үс былакаат сэргэхситэр. НВ БК