пламенеть, пылать; күөх уотунан төлөнүр = пылать синим пламенем.

1) глаг. от осн. имэҥ 2) пылать страстью.

1) бурно гореть, пылать 2) перен. заговорить громко и быстро.

ярко пылать, пламенеть; уот кытыапынна ярко пылает огонь.

туохт. Умайан күүдэпчилэн. ☉ Гореть сильным ярким пламенем, пылать
Куудара баттаҕа сиэрэ уотун курдук умайан күлүбүчүйэ турда. ПЭК СЯЯ

1) гореть, пылать; топиться; лаампа умайар лампа горит; оһох умайар печь топится; 2) сгорать, выгорать; бурдук кураантан умайда в засуху хлеб сгорел; 3) гореть, преть, гнить; кэбиһиилээх от умайбыт стог сена сопрел, сено в стогу сгорело; 4) гореть, быть в жару, иметь высокую температуру; этэ умайар тело у него горит; у него сильный жар # бытыга умайбыт у него разыгрался аппетит (о человеке, к-рый только успел попробовать еду, но не наелся).

туохт.
1. Туохтан эмэ астынан, дуоһуйан эрчимнээхтик күл-үөр, оонньоо-дьээбэлэн. ☉ Смеяться и шутить от души, быть в веселом настроении, веселиться
Оҕонньор сиэлбитин кубулуппакка ойоҕолоон иһэн үөрэн күллэсалла, саҥа аллайда: «Нойоон, үчүгэй эбиккин». Саха фольк. Иккилээх Сэмэнчик аҕатыгар көтөхтөрбүтүнэн икки илиитинэн даллаҥныы-даллаҥныы, күлэсала, тугу эрэ лахсыйа истэ. Амма Аччыгыйа
Доҕотторбун кытта бииргэ ыллыы-туойа, кэпсэтэ, күлэ-сала сылдьарым бу турар. С. Ефремов
2. көсп. Тыастаахтык күүдэпчилэнэ умай (оһох, кутаа уотун туһунан). ☉ Ярко и сильно гореть, пылать (о костре, о пламени в печи)
Оһох уота өргө диэри күүдэпчилэнэ умайда, күллэ-салла, кыһыл чохторунан тамнааттанна. Амма Аччыгыйа
Көмүлүөк барахсан, куолутунан, эмиэ күллэ-салла, үөрдэ-көттө. Суорун Омоллоон

туохт.
1. Күүскэ умайан бар (уот туһунан). ☉ Зажигаться, разгораться, раздуваться (об огне)
Көмүлүөк күөдьүйэр, тыһыргыыр, Суол ааныгар уот ыстанар. Баал Хабырыыс
Кур лаҥха баттаабыт ходуһалара сайыҥҥы өттүгэр ойуур баһаара турар, күөдьүйэр, олус кутталлаах сирдэринэн буолаллар. ПАЕ ОС
Холумтан уота күөдьүйбүтэ, иһит-хомуос таҥкынаабыта. С. Курилов (тылб.)
2. көсп. Көхтөн, көхтөнөн күүһүр, улаат. ☉ Разгораться, усиливаться, возобновляться, возрастать
Хатыҥ чараҥ диэкиттэн ырыа, көр-нар күөдьүйэн иһиллэр. Бары верандаҕа мусталлар. Л. Попов
Түүҥҥү уһун сэһэҥҥэ Күлсүүлэрэ күөдьүйэр, Күнүһүгэр үлэҕэ Күүрүүлэрэ күүһүрэр. А. Абаҕыыныскай
Таба атахсыт ыарыыта үксүгэр сайын, куйаас саҕана күөдьүйэр. СДН ТИиВСНь
ср. монг. көгдьи ‘пылать, гореть’, калм. көгдьи ‘вспыхивать, начинать гореть’

туохт.
1. Күүстээх кыһыл төлөнүнэн умай, кытыаһын. ☉ Гореть ярко, с сильным жаром, пылать, пламенеть
[Көмүлүөкпүт,] Төлөннүрэр сырдыккар Субу баардыы илэ тыктар: …… Бэйбэрикээн эмээхсин Бэйбэрийэн эрэрин. М. Ефимов
Уот төлөннүрэ күлүбүрээтэ. ТТИГ КХКК
2. көсп. Олус күүскэ сырдаа, сандаар; оннук буолан көһүн. ☉ Излучать яркий свет, сиять, светить, гореть; казаться таким
Дьүкээбил уота төлөннүрэ умайан, күнүс курдук күлүмнэс буолар. Суорун Омоллоон
Томмот кыыс кыыһыран, абаран, кытара умайыктаммыт сирэйин, төлөннүрэ сирэлийбит хараҕын көрдө. Софр. Данилов
3. көсп. Туохтан эмэ өрө күүр, көтөҕүлүн, омуннан. ☉ Испытывать душевный подъём, воодушевляться, загораться
Устунан тапталбыт сүрэхпитигэр, кыым чаҕылыныы сырдаан, төлөннүрэн, умайан барбыта. М. Доҕордуурап
Өлөксөй бэйэтин тылыттан төлөннүрдэ. С. Васильев
Аҕабыттан көҕүйэн, мин эмиэ үлэнэн төлөннүрэрим. СЮ ЫБ

туохт.
1. Курдаттыы тартаран күүскэ, омуннаахтык баҕар, дьулус. ☉ Испытывать сильное влечение, страсть, пылать страстью
Бэдэр сыттыктарын Бэрийэ астылар, Ис-истэриттэн Имэҥирэн кэллилэр: Тас таҥастарын Тарбахтарын төбөтүнэн Тарыйа оҕустулар. П. Ойуунускай
[Арыгыһыт] амсайдар эрэ арыгылыан таттарар, Истэр эрэ иһиэн имэҥирэр. А. Софронов
Чуура имэҥирбит ип-итии, сыгынньах, чэгиэн түөһүнэн Тороевка саба түстэ уонна уоттаах ибигирэс уоһунан кини уоһун, муннун, иэдэһин, сүүһүн уураабытынан барда. Л. Попов
2. Омуннаахтык, күүскэ өрө күүркэй, үлүһүй; кыдьыгыр. ☉ Делать что-л. с большим желанием, вдохновением, со страстью
Тайҕа атамааннара көмөлөөн, дэлби тэпсэн баран, өллө диэннэр, күрдьүккэ соһон кэбистэхтэринэ - киһилэрэ түүнүгэр «тиллэн» кэлэн - сарсыныгар өссө ордук имэҥирэн, илбиһирэн охсуһара үһү. Күннүк Уурастыырап
Буолбут мунньахтарга киһи барыта ис-иһиттэн имэҥирэн, санаатын толору саҥарбыта. Болот Боотур
Муусука тыаһа улам имэҥирэн дьон сүрэҕин абылыыр. И. Бочкарев. Сир-уот, көтөр-сүүрэр туһунан айымньыларыгар поэт дьиҥнээх сахалыы дууһата ким баҕарар өйүн-санаатын өрүкүтэрдик арыллан, этэр тыла-өһө имэҥирэн, эҥсиилэнэн кэлэрэ. «ХС»