побуд. от ууһаа = плодить, размножать; боруода сүөһүнү ууһат = размножить породистый скот.

1) раскладывать, расстилать; разворачивать; муостаҕа көбүөрү тэнит= расстелить на полу ковёр; атыыласпыт малгын тэнитэн көрдөр разверни свою покупку; 2) натягивать; өтүүнү тэнит = натянуть верёвку; 3) перен. разг. увеличивать, умножать; размножать; ыччат сүөһүнү тэнит = увеличить поголовье молодняка; 4) перен. развёртывать, разворачивать что-л.; социалистически көҕүтүһүүнү киэҥник тэнитиэххэ шире развернуть социалистическое соревнование # сүһүөххүн тэнит = идти далеко пешком (букв. расправить свой суставы); тириигин тэнит = размяться (напряжённой физической работой).

туохт.
1. Тугу эмэ айан таһаар, баар оҥор. ☉ Производить, создавать что-л. Үйэ-үйэ бэйэтэ тустуһунан өс хоһооннорун үөскэтэн иһэр
Саха фольк. Икки атахтаах өйө-санаата идэни үөскэтэр, көстүбэти көрөр. П. Ойуунускай
Саха норуота үгүс үйэлэрдээх историятын устатыгар баай уонна дьикти кэрэ тылынан уус-уран айымньылары үөскэппитэ. ССЛИО
2. Төрөтөн-ууһатан, көрөн-харайан элбэт, тэнит, тарҕат. ☉ Плодить, размножать, разводить
Кэлиҥҥи кэмҥэ үүнээйилэр саҥа дьикти суортарын утумнатан, үөдүтэн, сүөһү-ас эҥин үтүө боруодаларын үөскэтэн эрэллэр. Амма Аччыгыйа
Үс күннээх саһылы үөскэтэ туруохпут, Кылааннаах кырсаны, Кыһанан бултуохпут. С. Васильев
Дьоҥҥо тарҕатарга анаан сибиинньэ, хоруолук, бараан тупсаҕай боруодаларын үөскэтэллэр. И. Данилов

туохт.
1. Туохтан эмэ төрүөттэнэн баар буол. ☉ Появиться, возникнуть в результате чего-л., происходить от чего-л.
Мундууруйа, Солууруйа, Буһаарыйа, Собооруйа, Хоспооруйа, Кистээрийэ. Бу хоһоон чабырҕах ис хоһоонун кубулдьутан этииттэн үөскүүрүн көрдөрөр. Саха фольк. Ырыа туохтан үөскүүрүй? Ырыа үөскүүр үөрүүттэн, Биитэр ааспат абаттан, Биитэр өлөр мөккүөртэн, Биитэр улуу тапталтан, Куулаттарыы муҥуттан. С. Данилов
Билигин манна Кэмпэндээйи диэн бөдөҥ оробуочай бөһүөлэк үөскээтэ. Туус собуота тутулунна. И. Данилов
Олоҥхо олох былыр үөскээбитэ. Өбүгэлэрбит урукку олорон ааспыт олохторун кэрэһитэ. Эрчимэн
2. Төрөө, ууһаа. ☉ Плодиться, размножаться
Ити дьыл куобах мэнээҕэ дохсуннук үөскээн турар этэ, эмиһэ да бэрт этэ. Эрилик Эристиин
Быйыл тыа булда, ордук тииҥ, бэркэ үөскээбит. Софр. Данилов
Үлэһит муҥутаан Мойуор биир ынахтааҕар отун салаасканан таһан аһатара. Ынаҕа үөскээн син хас да сүөһүлэммиттэр. «ХС»
3. Кимтэн, хантан эрэ төрүттээх буол, ханна эмэ олорон улаат. ☉ Происходить от кого-л., быть родом откуда-л., расти, вырастать где-л. Дьэ, бу, биэбэкэйим, мин этэр тылбын өйдүөн истэн тур эрэ! Эн биһикки биир ийэттэн-аҕаттан айыллан үөскээн төрүөбүппүт этэ. Ньургун Боотур
Биһиги оҕо эрдэхпититтэн бииргэ үөскээбит кэриэтэ доҕордуу дьон быһыытынан, үөрэ-көтө көрүстүбүт. А. Бэрияк
Оҕолор ыраах үрэх баһыгар үөскээбиттэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
ср. др.-тюрк., тюрк. өс ‘расти’, тув. өскэлэ ‘расти’, хак. өскир ‘вырастить, прорастить’, монг. өсгөх ‘растить, размножать’