расселина, расщелина (между выступами гор); ср. аппа .

1) отверстие, проём; түннүк дьиэллигэһэ оконный проём; 2) ущелье, расщелина, расселина; распадок; хайа дьиэллигэһэ расщелина в горах.

узкое ущелье, теснина; расселина, расщелина; таас хайа хапчаҕайа расселина в скалах; хайа хапчаҕайа узкий проход в горах; ср. хапчаан, ыпсалҕан, ыпсылҕа.

1) детородная щель у женщины, способная увеличиваться при выходе ребенка; 2) неглубокая трещина, расщелина, след старых поверхностных повреждений (в дереве); мас дьабата трещина в дереве.

аат., түөлбэ. Дириҥ аппа сир, куоһах. ☉ Глубокая ложбина, расщелина в горах
[Хаар] Тураҕас маҕан күн Туналыччы көрбүтүттэн тулуйумуна, Тоҕо суодьуйан, …… Тоҕус уон толомон үрэх дьуоһаҕынан Тоҕо суккуллан муораҕа кутулунна. Саха нар. ыр. I

аат. Мас умнаһа оҥхоччу бааһыран, тула сымала буолан оспута. ☉ Продольная расщелина, трещина; след старых поверхностных повреждений (на дереве)
Кып-кыһылынан кытарыччы көрбүт, дьаба курдугунан дьабаччы көрбүт. ПЭК ОНЛЯ I
Куоппаһырбыт эркин дьабатыгар Утуйбут ыҥырыа көстөр. Таллан Бүрэ
Эдэр мас хатырыгар кыра дьураата оҥоруҥ. Ол сотору ынырык дьаба буолан тахсыа. ЧКС ОИиСТ

аат. Уу хайа солоон оҥорбут оҥхой сирэ. ☉ Лог, овраг, расщелина, образованные действием дождевых и талых вод
Дьэ ол таас кытыл биир дьаппатыттан кыракыйкаан харыйачаан үүнэн тураахтыыр. С. Руфов
Бэйэлэрэ хаһан да Булгунньахтаах диэбэттэрэ. Бу сир киэнэ дьаппата, аҥхалаата этэ. Н. Кондаков
Тахсар дабаан үрдээтэ: ыллыктар кыараатылар, түгэҕэ биллибэт дириҥ дьаппалар баар буолуталаатылар. Ж. Верн (тылб.). Тэҥн. аппа, аппа-дьаппа

аат. Таһыттан биллибэт иһинэн хайдыы, дьиэк (маһы, уҥуоҕу этэргэ). ☉ Метик, внутренняя трещина (расщелина) в стволе дерева, иногда незаметная снаружи
Хойуу-сыбаал мутуктаах, Куодалардаах саастардаах, Хоҥкугуркаан төбөлөөх Хоҕудаллыыр тииттэрдээх. Күннүк Уурастыырап
Этим сааһынан, Уҥуоҕум куодатынан, Хааным тымырынан, Тула өттүбүнэн Дорҕоонноох муусука Долгуйа кутулунна. С. Зверев
ср. каракалп. куйыс ‘дупло (дерева)’

аат. Таас хайа быыһынааҕы уһун дириҥ хаспах. ☉ Узкая глубокая расщелина в горах
Дьиэ олус кыараҕаһа, кулута-чаҕара суоҕа, ол эрээри кыпчаан сиринэн сүүрээн ордук күүһүрэн түһэринии дьадаҥы курус олоххо үөрүү-көтүү ордук биллээччи. Р. Тагор (тылб.)
Таас хайабыт кыпчааныгар Аул баар харсар мырааныгар Күдэн буор көтөн бурҕайар. К. Хетагуров (тылб.). Тэҥн. хапчаан

аат. Өрүс, үрэх хапчааннаах кыараҕас өттө, хапчаан. ☉ Узкое ущелье, расщелина
Онтон хапчаҕай аартыгар тиийэннэр тула хаамса сылдьыбыттар. ПЭК ОНЛЯ I
Биир саас биһиги, отучча киһи, Индигир хапчаҕайынан таҥнары устубуппут. «ХС»
ср. уйг. капчиҕай, кирг. капчыҕай ‘горное ущелье’, п.-монг. хабчаҕай, ‘отвесная скала, утёс’, др.-тюрк. хапчах ‘место слияния реки с притоком’