1) впитывать, всасывать; кумах ууну иҥэрэр песок впитывает воду; сыаны иҥэр = просалить (напр. кожу при обработке); арыыны иҥэр = промаслить; 2) усваивать (пищу); 3) уст. миф. вселять; оҕо кутун иҥэр = вселить душу в тело ребёнка; 4) перен. подгонять, ровнять (материал при шитье).

туохт., кэпс.
1. Хайдыһыы, утарсыы тыҥааһынын уҕарыт, алы гын. ☉ Снимать или смягчать (остроту разногласий, противоречий), сглаживать (конфликт)
Аҕата уолун өһүргэппитин кылаадьылаары кэпсэтиини атыҥҥа халбарытта. И. Гоголев
Миэхэ тирэммит буруйу-сэмэни Ким эрэ үчүгэй бэйэлээхтик Кылаадьылаан кэбистэҕинэ — Билэбин төрөөбүт тылым Сылааһын, минньигэһин. В. Саввин
Бииргэ төрөөбүт инигин кытта адаа-будаа буолбуккун онно-манна тиэрдэ сылдьыаҥ дуо? Кэпсэтэн, көнсөн, тупсан кэбиһиҥ диэн, кылаадьылаан кэбиһэллэр. ОИП Х
2. Дэхсилээ, тэҥнээ (туох эмэ ньуурун). ☉ Выравнивать, ровнять, сглаживать поверхность чего-л. [Хайыһарын] уһулан алын өттүн бүтүннүү муус быдьына буолтун быһаҕынан кыһыйан, хаарынан сууралаан кылаадьылыы сатаата. Тумарча
Бэл, шурфа диэн кумах, буор боруобатын ылан, сууйар сири хастаҕына, бүтэһигэр түгэҕин тэҥнээн, омуһах дуу, киһи иинин дуу курдук кылаадьылаан, кытыыларын, муннуктарын көннөрөн кэбиһээхтиирэ. «ХС»
ср. русск. гладь, гладью

I
туохт. Туохха эмэ акылаатта уур, олохтоо (хол., киһи дьылҕатыгар, олоҕор). ☉ Устраивать, налаживать, определять (напр., судьбу, жизнь)
Сибэкки сири симиир, оттон киһи дьолу түстүүр, олоҕу киэргэтэр. Р. Баҕатаайыскай
Саха ыччатын үгүс көлүөнэлэрин кэскиллэрин түстээбит дьоллоох Дьокуускай куорат саҥа уһуктан эрэрэ. Е. Неймохов
Сир ийэ уйгуну-быйаҥы уһанаары, олоҕу салгыы түстээри көҕөрө силигилиэ. Сэмээр Баһылай
△ Дьылҕалыы санаа, билгэлээ. ☉ Предсказывать, предзнаменовать
Аҕата түстээбитин курдук, уол, кырдьык, орто эрэ булчут буолбута. Далан
Быйыл биһиги кыһыммыт ахсынньыга ураты сылаас, быйаҥы түстүүр халыҥ хаардаах. М. Тимофеев
Толору маллаах ампаар байылыат олоҕу түстүүр. БРИ ТТ
II
туохт. Кэбиһиилээх от үрдүн оннун булларан, дьиппинитэн чөмчөт. ☉ Делать, формировать верхушку стога (обычно в виде конуса)
Аҕабынаан от кэбиһэбит, кини кыдамалыыр, мин түстүүбүн. В. Сыромятникова
Кэлбит оту быһа анньан, үөһэ таһааран түстээбитинэн барар. ОҮМ
Уу уһун отунан үрдүн бүрүйэллэр, түстүүллэр. ПАЕ УуАХО
ср. др.-тюрк. түз ‘выравнивать, ровнять’