саҥарт II диэнтэн бэй
туһ. Августина Захаровна баттаҕын көннөрүннэ, онон-манан ойдон түспүт кырааскатын саҥардынна. Н. Босиков

туохт.
1. Тугу эмэ эт эбэтэр куоласкынан туох эмэ саҥата таһаар. ☉ Издавать голосом звуки (о человеке и животных); говорить
Хараҥабыт халбарыйда, Халлааныкпыт сырдаата, Таҥарабыт сараата, Татыйыкпыт саҥарда. Саха фольк. Эһэ орулуурга дылы куһаҕаннык саҥарда, киһибин үрдүнэн ойдо. Т. Сметанин
[Хобороос:] Бу уол оҕо буолан баран тыллаах дьахтар курдук, эчи саҥардаҕа элбэҕин. С. Ефремов
Биһиги сахалыы саҥарабыт, биһиги тылбыт — саха тыла. ПНЕ СТ
2. кэпс. Кими эмэ, туох эмэ туһугар сэмэлээ, хомуруй, мөх. ☉ Ругать, упрекать, порицать. Оҕонньор уолун көмөлөспөккүн диэн саҥарар
□ «Ким утарылаан эрэрий, ыгылытыма!» — диэн кырдьаҕас өттүлэрэ саҥарбыттара. Дьүөгэ Ааныстыырап
Хата титииккэ дэхсилээн оҥостубут сирбин былдьаата диэн миигин саҥарбата дуо? М. Доҕордуурап
♦ Саба саҥар кэпс. — ким эмэ тугу эмэ саҥараары гыммытын кытаанахтык утары этэн быһан кэбис. ☉ Резко оборвать кого-л. «Ынаҕы элбэппэтэххинэ, сүөгэйи, арыыны хантан ылаҕын?» — Өкүлүүн эрин саба саҥарда. Софр. Данилов. Саҥарара саахардаах кэпс. — албыннаһан, ньылаҥнаһан саҥарар (киһи). ☉ Сладкоречивый говорун (букв. речь его с сахаром). Саҥарар идэлээх харыс. — ойууннууру, кыырары сатыыр киһи. ☉ Умеющий шаманить, камлать
Бу, кырдьаҕас эн, тылгыттан-өскүттэн иһиттэххэ, саҥарар идэлээх эбиккин ээ, быһыыта. С. Никифоров
◊ Саҥарар киинэ кэпс. — муусуканы уонна оонньуур дьон саҥатын иһитиннэрэр киинэ. ☉ Звуковое кино. Саҥарар киинэ кэнники баар буолбута

туохт. Тугу эмэ саҥар, кэпсэт. ☉ Говорить много, активно вступать в разговор, высказываться
Чэйдэрин иһэн, бары сэргэхсийэн, саҥарариҥэрэр буолан бардылар. А. Софронов
Сорох кылаас бытаан, көҕө суох. Саҥаран-иҥэрэн биэрбэттэр. Н. Лугинов
△ Көхтөнөн-күөдьүйэн, тымтан-кыынньан эбэтэр сэмэлээн, хомуруйан саҥар. ☉ Говорить раздражённо, горячиться, упрекать, бранить кого-л.
Кини эрин билиҥҥиттэн бу курдук саҥарыа-иҥэриэ диэбэтэҕэ, …… иһигэр хомойдо даҕаны, кыбыһынна даҕаны. П. Ойуунускай
Агафья Петровна, сотору-сотору көхсүн этитэ-этитэ, саҥаран-иҥэрэн тылыбыратан киирэн барда. Амма Аччыгыйа

I
1.
саҥар диэнтэн дьаһ. туһ. Саҥарбаты саҥардыам, Тоҥмуту ириэриэм, Токуру көннөрүөм. А. Софронов
Кыргыттар мөрөйдөөн, күлэн-салан Кирилэни саҥарпатылар. Н. Заболоцкай
2. көсп. Атын омук суруйааччытын айымньытын тылбаастаан таһаар. ☉ Дать возможность заговорить на другом языке (перевести и издать произведения иноязычных писателей)
Семён Данилов Россия, Кавказ, Украина, Узбекистан, Латвия, Бурятия уо. д. а. сирдэргэ олохтоох бэйиэттэр айымньыларын сахалыы саҥардыбыта. Д. Васильева
II
туохт. Тугу эмэ сэлбийэн эбэтэр тупсаран саҥатытан оҥор. ☉ Ремонтируя или частично переделывая, придавать чему-л. новизну, обновлять, освежать что-л. Быйыл саас элбэх эргэ дьиэни саҥардан уонна саҥа дьиэлэри тутуохпут. М. Доҕордуурап
Аада бүгүн олуһун оҥостуммут, …… тыҥыраҕын лааҕын саҥардыбыт, хааһын хараардынан хаймыылаабыт, пуударанан сирэйин туналыччы туртатыммыт. В. Протодьяконов
Бу тэрилтэлэри саҥардан сэбилээһини түргэтэтэри …… хааччыйарга. «Кыым»

говорить, сказать; сахалыы саҥар = говорить по-якутски; улаханнык саҥар = говорить громко; утары саҥар = противоречить кому-л., вступать в пререкания с кем-л.; саба саҥар = прикрикнуть на кого-л.

I побуд. от саҥар =; миигин саҥардаҕыт дуу , суох дуу ? позволите мне говорить или нет?; дадите мне сказать или нет?
II обновлять; театр быйыл репертуарын саҥардыбыт в этом году театр обновил свой репертуар; саҥардан оҥоруу реконструкция.