несов. см. сварить(ся).

побуд. от миннээ=; бу балыгы миннэт попроси из этой рыбы сварить уху.

1) варить варенье; отонунан барыанньалаа = сварить варенье из брусники; 2) мазать варенье на что-л., есть с вареньем что-л.

наполнять до краёв; переполнять; готовить что-л. в большом количестве; эти күөстээн балгыт = сварить много мяса (наполнив до краёв большой котёл).

сов. 1. что (сварить заново) хат буһар; 2. что (проварить дольше, чем нужно) наһаа буһар, илдьи буһар; 3. что (в процессе пищеварения) буһар; 4. кого-что, перен. разг. (стерпеть, перенести) тулуй.

туохт. Олус элбэҕи буһар. ☉ Варить, сварить очень много, в большом количестве
Эрдэ төрөөбүт эмньик кулун этин буһуулаан туруорда. ПЭК СЯЯ
Солуур тобус-толору эт бөҕөнү буһуулаан кэбистилэр. СГФ СКТ
Уол тойоммутугар Куруубай Хааннаах Кулун Куллустуурга алаҥха саҕана төрөөбүт ала кулун этин буһуулаан таһаараҥҥыт, араҥа туос үрдүгэр тэлгэтэн биэриҥ! ПЭК ОНЛЯ III

туохт.
1. Мииннэ буһар. ☉ Сварить суп
Бочугураспытын б у һ а р а н мииннээн көрдүм. Амма Аччыгыйа
Никита элбэх гына мииннээн, лапсалаан сахалыы эт буһаран билгитэр. Н. Лугинов
Собону сыһа сылдьан сииллэрэ, үөлэллэрэ, ыһаарылыыллара, мииннииллэрэ. И. Федосеев
2. Күүһэ эстибит, улаханнык алларыйбыт киһиэхэ эти буһаран ол миинин иһэрт, сэниэ киллэр. ☉ Восстановить кому-л. силы горячим мясным бульоном
Ог дооччуйа, быһыыта тыҥата бэргээтэ, Болот ону көрөн аһата, мииннии түспүт киһи дии саныыр да, күүс-кыах суох. Н. Заболоцкай

1) мясо || мясной; эмис эт жирное мясо; ынах этэ говядина; сылгы этэ конина; таба этэ оленина; көтөр этэ дичь, мясо птицы; эт минэ мясной суп; мясной бульон; эттэ буһар = сварить мясо; 2) тело, туловище; плоть; этэ умайар у него жар (букв. у него тело горит); этим саласта у меня дрожь пробежала по телу; этин ыт сиэбэт буолбут погов. его тело и собака бы есть не стала (говорится об очень уставшем человеке); 3) плата (за пользование упряжным скотом); ат этэ плата за пользование лошадью # эт тут= взрослеть, мужать; этэ сааһа суох , уҥуоҕа үүтэ суох соотв. его пушкой не прошибёшь (говорится об упрямце).

ж. 1. хааһы; 2. (полужидкая масса) хааһы, бадараан; 3. перен. (мешанина) хааһы, бутумах; # с ним каши не сваришь киһи бииргэ күөстэммэт киһитэ; сапоги каши просят разг. саппыкыҥ айаҕын аппыт (алдьаммыт).

туохт.
1. Хааһыта буһар. ☉ Сварить кашу
Туох эмэ курдук күндүркэтэн, сүөһү хабаҕар кута сылдьан, хааһылаан сииллэрэ. Күннүк Уурастыырап
[Күөрэгэй:] Күн аайы кэлэн хааһылаан сиэтиэм, кыһын сиэмэ аҕалыам. Т. Сметанин
Тойоммут киирдэҕинэ чэй, табах, аҕыйахта лэппиэскэлээн сиир, хааһылыыр бурдук көрдөөн көрүөх этибит. Р. Кулаковскай
2. кэпс. Үлтү ытыйан, булкуйан кэбис (хол., бадараан оҥор). ☉ Превращать в жижу, в кашу
Суол билигин тубустаҕа, били, маҥнай тыраахтарынан суолу хааһылаан айаннаабыппытыан. У. Нуолур
Бөһүөлэктэрбит уулуссаларын тыраахтар, массыына илдьи хааһылаан, сылдьарга олус да эрэйдээх. Э. Соколов
3. көсп. Тугу эмэ булкуйан, бутуйан, киһи өйдөөбөт гына оҥор. ☉ Запутывать, искажать что-л., сбивать в кучу
Дьыаланы кини хааһылаабыта маннык үчүгэй түмүктэниэ диэн, санаатыгар да оҕустаран көрбөтөҕө. Тумарча
[Ноев:] Бу киһи өйө-санаата татыма, сайдыыта намыһаҕа тылыттан-өһүттэн, икки тылы хааһылаан саҥарарыттан тута биллэр. СТЫМ