несов. 1. (проявлять свирепость) дьулааннык быһыылан, ынырыктык дьүһүлэн; 2. сүрдэн, дьулаан буол (о буре, ветре); өрө тур, сүрдэн (о болезни); в городе свирепствовала эпидемия гриппа куоракка грипп өрө турбута.
Русский → Якутский
свирепствовать
Еще переводы:
кыыдый= (Якутский → Русский)
свирепствовать; бушевать; тымныы кыыдыйбыт свирепствует мороз.
сырҕаннаа= (Якутский → Русский)
свирепствовать (о голодных или раненых хищниках); эһэ сырҕаннаабыт медведь рассвирепел.
тоһутун (Якутский → Якутский)
- тоһут диэнтэн бэй. туһ. Надя хатыҥ лабаатын тоһуттунан дэйбиир оҥоһунна. М. Доҕордуурап
- Хас эмэ сиринэн тоһун. ☉ Переламываться в нескольких местах
Кини өссө да өргө диэри утуйбакка, …… тоһуттубут уҥуоҕа дьаралыйа, мунчаарбыт өйө-санаата эрэйдэнэ сытта. Амма Аччыгыйа
[Генерал ыстаабын] өһүөлэрэ үрдүлэригэр тоһуттан түһэллэр. Эрилик Эристиин
Уулуссалары икки өттүнэн хаптаһын тротуар туппуттара алдьаммыттар, тоһуттубуттар. Н. Якутскай - көсп. Хайысхаҕын уларыт, токуруй (сырдык сардаҥатын туһунан). ☉ Преломляться (о луче света)
Сырдык сардаҥата тыган киирэригэр уонна тоһуттарыгар харах илин өттө ураты оҥоһуулаах. ТСА ХЫа - көсп. Сэтэрэн тур, күүһүр (улахан тымныы туһунан). ☉ Усиливаться, свирепствовать (о сильном морозе)
Дьыбар сыыгыныыр, тоһуттар …… Дьөссө да тымныйыа турдаҕа. С. Данилов
Тохсунньу дорҕоонноох дьыбара Тоһуттан, күн көрөн ааһара. В. Гольдеров - көсп. Быһытталанан чаҕылый (чаҕылҕан туһунан). ☉ Сверкать, преломляясь (о молнии)
Уот тырым чаҕылҕан тоһуттан чаҕыллар. П. Ойуунускай
Манна этиҥ этэр, чаҕылҕан тоһуттар. Л. Попов
Чаҕылҕан уота тоһуттар Хара былыт күөнүгэр. Баал Хабырыыс
сатар (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Саталан, сата түспүтүн курдук улаханнык тыалыр. ☉ Свирепствовать, бушевать (о непогоде)
Дьыбарсыйан сарсыарда Кыйыдыйан сатарда, — Силлиэрбэхтээн иһиирдэ, Сэбирдэҕи сиксийдэ. А. Абаҕыыныскай
2. Улахан тыас, саҥа охсуллуутуттан дуорааннан, тыас, саҥа дуорааннан (хол., тыаны, салгыны этэргэ). ☉ Наполняться громким шумом, сотрясаться от громового звука (напр., о лесе, воздухе). Тыа баһа сатарар хаһыыта иһилиннэ
□ [Ньургун Боотур] Халлаан сатарыаҕынан, Хабарҕата хайдыаҕынан Хабырына-хабырына Хаһыытаамахтаан ылла. П. Ойуунускай
Бүлүмүөт тыаһынан сатара Хараҥа түүн кэтит ытыһын Хабырҕаччы таһынара. С. Тимофеев
3. Күүскэ сатараа, сатараан иһилин (хол., саа тыаһа). ☉ Раздаваться, прокатываться, разноситься (напр., о выстреле, голосе, песне)
Тыа иһэ уотунан оргуйар, Саа тыаһа сатарар. А. Абаҕыыныскай
Ырыабыт чугдаардын, Саҥабыт сатардын, Дорообо, Саҥа дьыл. И. Артамонов
Хамандыыр илиитин өрө уунан: «Батарея, огонь!» — диэн хатан, чуор куолаһа сатарбыта. А. Бродников
4. көсп., поэт. Эбии күүрээннэнэн таҕыс, күүһүрэн кэл (абарыы-сатарыы эбэтэр үөрүү-көтүү туһунан этэргэ). ☉ Усиливаться, возрастать, нарастать, разгораться (напр., о каком-л. чувстве)
Абарбыт, сатарбыт санааны бурайа Дьаадара халлааҥҥа кыырайар. Эллэй
Хатаҥат тыала түһэр, Өһүөн ардах өрөөн барар Хара дьай күүһүн эһэр Өрөгөйдөөх өргөс, сатар! А. Абаҕыыныскай
Күн көрөн халлаан дьайҕарда, Көр-нар, үҥкүү сатарда. П. Ламутскай (тылб.)
△ Улаат, эбии уоҕур (хол., тымныы күүһүн этэргэ). ☉ Набирать силу, крепчать (напр., о морозе)
Кыһыҥҥы тымныы сатарбыт, Кыйыһыйбыт муус толоон. И. Чаҕылҕан