Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сиэ-аһаа

туохт.
1. Тугу эмэ сиэ, ас гынан аһаа (үксүн элбэх аһы иҥсэлээхтик сиир туһунан). Есть, кушать (обычно в большом количестве и с большим аппетитом)
Дьиэ кэргэнэ били балыктарын буһаран сыа, саламаат курдук сиэн-аһаан баран, идэлэринэн лэппиэскэ оҕолоох чэй истилэр. Күндэ
«Ээ, минньигэс да эбит! Амсайбатаҕым ыраатта», — дии-дии өрүһүспүт курдук сиэн-аһаан барар. Н. Якутскай
Бурдугу ахтан иэдэйбит дьон, үрдүгэр түһэн үчүгэй аҕайдык саламааттаан ыргытан сиэн-аһаан баран, утуйан хаалыа этилэр. Н. Заболоцкай
2. көсп., кэпс. Олус уордайан, кыыһыран ким эмэ үрдүгэр түс, мөх-эт. Наброситься на кого-л. с бранью, с руганью
Тымтыаххынан тымтан, сиэхаһыах быһыытыйан кэлэн бараҥҥын, кини кыра оҕо киэнинии икки инники тииһэ килбэйэрин, сэмэлэнэ санаан кэтэҕин суураланарын көрдөххүнэ, мичээрдээбиккин бэйэҥ да билбэккэ хаалаҕын. Софр. Данилов
Субу сиэх-аһыах курдук үллэн булгунньах төрүөн буугунуу турда. Н. Заболоцкай
Мин улаханнык уордайбыт, сиэх-аһыах буолбут киһи, ону көрөммүн намырыйан, уоҕум хараан хаалбыта. И. Федосеев
Сиэххэ-аһыахха дылы (айы- лаах) — ынырык, дьулаан көрүҥнээх. С угрожающим видом
Дьиэ иһэ толору саалаах-саадахтаах, сиэххэ-аһыахха дылы баҕайылар — сорохторо туран эрэн, сорохторо хаама сылдьан аһаансиэн дьаабыланаллар. Д. Токоосоп
Дьүһүнүнэн-бодотунан даҕаны сылыктаатахха, оннук сиэххэ-аһыахха айылаах көрүҥэ суохха дылы этэ. Тумарча


Еще переводы:

чалҕарыс

чалҕарыс (Якутский → Якутский)

чалҕарый диэнтэн холб. туһ. Тиһэх киэһэбитигэр Тыатааҕыбытын курумнаан, Сиэн-аһаан чалҕарыһан, — Сарсыарда эһэм дьиэлээбитэ. В. Миронов

курумнаа

курумнаа (Якутский → Якутский)

туохт. Эһэни өлөрбүтү малааһыннаа. Устроить пиршество (по поводу добычи медведя)
Тиһэх киэһэбитигэр «тыатааҕыбытын» курумнаан, Сиэн-аһаан чалҕарыһан, — Сарсыарда эһэм дьиэлээбитэ. В. Миронов

кэҥиһир

кэҥиһир (Якутский → Якутский)

туохт., эргэр., кэпс. Кыра аһылыкка тотума, элбэҕи сиэ-аһаа. Быть, стать ненасытным, прожорливым
Кэҥиһирэн түһэн! ПЭК СЯЯ
[Кыргыттар] Кэҥиһирбит эрэттэрдии, Кэмчиэрбэккэ, үлэһиттэрдии, Килиэби ордук кыайаллар. Ф. Софронов

мэтиргэт

мэтиргэт (Якутский → Якутский)

туохт., сөбүлээб. Бэлэми сиэ-аһаа, айбардаа. Мо т ат ь , т р а нжирить
Сопхуос иитэн биэрбит сүөһүтүн этин, үүтүн, арыытын, бэлэми кинилэр эрэ мэтиргэтэллэрэ бэрт. «ХС»

аллай-чаллай

аллай-чаллай (Якутский → Якутский)

туохт. Үчүгэйдик тото-хана аһаа-сиэ; аһаан-сиэн, арыгылаан холуочуйан, киһиргээн элбэхтик айаҕалан. Сытно, обильно угощаться, есть; сытно есть-пить, быть навеселе и стать болтливым, хвастливым
Аллайанчаллайан истилэр. Кинилэр саҕа өйдөөхмэйиилээх, кинилэр саҕа күүстээх-уохтаах дьон суох буолтара. М. Доҕордуурап

кимирий-хамырый

кимирий-хамырый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Иҥсэлээхтик, тэтимнээхтик уобан-ыстаан аһаа-сиэ. Есть жадно, энергично двигая ртом, уплетать
Баай мөһөөччүгүттэн аһын ылан, сиэн-аһаан кимирийэр-хамырыйар. Н. Якутскай
[Ат] аһаан кимирийэ-хамырыйа турар. Күннүк Уурастыырап
[Оҕонньор] күөс буһан, аһаан кимирийэн-хамырыйан барбыт. Болот Боотур

мотурҕат

мотурҕат (Якутский → Якутский)

туохт. Айаххар толорутук уобан иҥсэлээхтик, тыастаахтык сиэ, аһаа. Есть, жевать громко, с большим аппетитом, набивая полный рот, наворачивать
Оҕолор аһаан мотурҕаталлар.  Таня, улахан киһи курдук, …… арыылаах лэппиэскэни, хойуу суораттаах күөрчэҕи мотурҕата олордо. Дьүөгэ Ааныстыырап. Тэҥн. мотуй

хамаҕар

хамаҕар (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ сиэри, аһаары иҥсэр, баҕар, ымсыыр (кыылы этэргэ). Испытывать желание поесть что-л. (о животных)
Булчут кыры-наас ордук хамаҕарар мэҥиэтин туттуохтаах. Булчуттарга к. Эһэ улам хамаҕарда! Баараҕай Баппаҕай Эмискэ уйалары харбыалаата. С. Михалков (тылб.)

чаллайдаа

чаллайдаа (Якутский → Якутский)

чаллай диэн курдук
Онтон сүүрүҥүй эти хотордулар, Дьэ аһаан-сиэн чаллайдаатылар. Таллан Бүрэ
Ыргыччы буспут сыалаах бүдүргэйи уобан ылаат, сиэн-аһаан чаллайдаан киирэн барда. В. Миронов
Майдаан, маргыар ортото Бары аһаан чаллайдаан [бардылар]. А. Бэрияк

матары

матары (Якутский → Якутский)

сыһ. Кимиэхэ да бэрсибэккэ, бэйэҥ эрэ (сиэ, аһаа). Обделяя кого-л., не делясь ни с кем
Эбэм сибилигин кэлэр, балыгы матары сиэмэҥ. Амма Аччыгыйа
Оҕотоойоп күөмэйигэр биир да ыйыр чэй, биир да тооромос килиэп ааһыа суох быһыылааҕа: баар киһини матары аһыыры кини хайдах да өйүгэр батаран өйдөөбөт этэ. Софр. Данилов