туохт.
1. Харыстаабакка, харса суох өлөртөө. ☉ Безжалостно убивать, уничтожать, истреблять в большом количестве
Киһи бөрөнү баҕас харса суох кыдыйыахтаах. Амма Аччыгыйа
Хаһыаттарга суруллан хаалбытынан, кини соҕотох биир кыргыһыыга бүлүмүөтүнэн сүүрбэ алта фашиһы кыдыйбыт. Д. Кустуров
Кинини [чубукуну] да харса суох кыдыйан аҕыйаттыбыт. М. Доҕордуурап
2. көсп. Өрө туран, олус тарҕанан (элбэх киһини өлөр, сутуй). ☉ Губить, уносить жизни, косить (напр., эпидемия, мор)
Туох даҕаны медицинскэй көмө суоҕуттан, дьаҥ турдаҕына, дьону аҥаар кырыытыттан кыдыйара. И. Аргунов
3. көсп. Аҥаар уһугуттан саҕалаан олоччу быһыта оҕус, кэрт, охсон ыл. ☉ Безжалостно вырубать или скашивать все, что растет
Сытыы быһыччабын сулбу тардан ылаат, бу талаҕы кыдыйан киирэн бардым. Н. Заболоцкай
Билиҥҥи «Хочо» холкуос үрэҕин отун сүүрбэччэотучча от охсор массыынанан килэччи кыдыйан ылабыт. Л. Габышев
Ыччаттар уонна куорат олохтоохторо бу бэстэри бэйэлэрин илиилэринэн кыдыйарга күһэллибиттэрэ. А. Сыромятникова
ср. др.-тюрк. хыдат ‘уничтожать, губить’

I
туохт.
1. Таҥаска саҕата тик. ☉ Пришивать воротник к одежде. Соҥҥун кырсанан саҕалаа
2. Туох эмэ саҕа, кытыы өттүн бэрий, кытыы өттүнэн бар, сырыт. ☉ Идти, ходить по краю, держаться края чего-л.
□ Хайаан да манна Күһүн булт саҕана, Саҕалаан саһан, куобах сытыа. Болот Боотур
◊ Муҥханы саҕалаа балык. — балык куоппатын диэн муҥха кынаттарын ууттан сыыйа өрө көтөҕөн таһааран ис. ☉ Приподнимать крылья невода над уровнем воды, чтобы рыба не могла уплыть. Ньукулай, үөрүйэхтээх киһи, муҥханы саҕалыаҥ. Хадьымалла саҕалаа кэпс. — охсуллубут от кытыытын харбаан иһин диэки тарт эбэтэр хадьымал, ходуһа кытыы-быстах отун оҕус. ☉ Подгребать сено или скашивать траву по краям покоса
Оҕом хадьымал саҕалыырыгар бу ийэтин хотуурун оҥорон биэриэҕим. Биһиги, эр дьоннор, күөҕү былдьаһа от охсон куһуйуохпут. В. Иванов
II
туохт. Туохха эмэ бастакы хайааһыны оҥор, хайааһыны төрүттээ. ☉ Приступать к какому-л. действию, начинать делать что-л. Үлэни саҕалаа. Уруогу саҕалаа. Этиигин саҕалаа
□ Өстөөх саҕалаабыт сэриитэ кинилэри араартаабыта уон ый буолла. Суорун Омоллоон
Дьиэлэри ситэриэх баар этэ. Саҕалаан баран хааллараары гынныбыт. М. Доҕордуурап
△ Хайааһыны хантан, туохтан эмэ бастатан оҥор. ☉ Начинать действие с кого-чего-л. или откуда-л. Кыра ыйааһынтан саҕалаан боксуордар ириингэҕэ киирэн истилэр. Н. Лугинов
Оһох чанчыгыттан саҕалаан, киһини түөһүн тылынан бадахтаах титирик быыс дьиэни хотонтон араарбыт. Р. Кулаковскай