ж. уния (союзтаһыы, холбоһуу).

прил. I. союзнай, союз, союзтаһыы; союзная республика союзнай республика; союзный договор союзтаһыы дуогабара; 2. грам. ситим тыллаах; союзная конструкция ситим тыллаах конструкция.

м. 1. (тесное единение) союз, союзтаһыы; союз рабочего класса и трудящихся масс крестьянства рабочай кылаас уонна үлэһит бааһынай аймах союзтара; 2. (государственное объединение) союз; Союз Советских Социалистических Республик Советская Социалистическай Республикалар Союзтара; 3. (общественная организация, объединение) союз; профессиональный союз идэлээх союз; 4. (для каких-л. действий) союз, союзтаһыы; военный союз байыаннай союз; 5. грам. ситим тыл.

прил. ус өрүттээх; тройственный союз полит, үс өрүттээх союз (хол. ус дойду союзтаһыыта).

ж. коалиция, холбоһук (государстволар, партиялар уо. д. а. уопсай соругу ситиһээри холбоһуулара, союзтаһыылара).

1. аат.
2. истор. Тыа үлэлээн иитиллээччитин кылааһа. ☉ Класс крестьян, крестьянство
   Коммунистическай баартыйа оробуочайдар уонна бааһынайдар бастакы судаарыстыбаларын тэрийээччитэ уонна салайааччыта буолар. ССКП
   Биһиги социалистическай судаарыстыбабыт төрүтүнэн оробуочайдар, бааһынайдар уонна интеллигенция тулхадыйбат союзтаһыылара буолара. ФММ ДьКС
   Өктөөбүрүскэй өрөбөлүүссүйэни нуучча оробуочай кылааһа, бааһынайа, Россия коммунистическай баартыйатын салалтатынан оҥорбутун ким барыта билэр. Суорун Омоллоон
3. Сир оҥоһуутунан, сүөһү иитиитинэн дьарыктанар тыа сирин олохтооҕо. ☉ Крестьянин
   Аултан сүүһүнэн бааһынай, хоргуйан өлөөрү гынан, оҕолорун-ойохторун быраҕа-быраҕа, атах-балай бараллар. Эрилик Эристиин
   Бурдук үүммэт буоллаҕына, бааһынай сүрэҕэ хараастар, санаата түһэр. П. Егоров
   Бааһынай эргэрбит суханан Сарсыарда тахсан сир хорутар, Сүүһүттэн көлөһүн таммалаан Төрөөбүт буорунуун булкуллар. И. Гоголев
4. истор. Саха сиригэр өрдөөҕүттэн олохсуйан бурдук үүннэриитин саҕалаабыт сахатыйбыт нуучча. ☉ Ассимилированные якутами русские старожилы, принесшие в Якутию хлебопашество
   Эмээхсиним, Катерина Иокимовна, бу дойду сахатыйбыт бааһынайын кыыһа, миигин сүрдээх имигэстик сахалыы мөҕөн сабыгыратар. Амма Аччыгыйа
   Бурдугу аан бастаан манна нуучча бааһынайдара аҕалбыттара. Суорун Омоллоон
   Миэхэ, бааһынай кыыһыгар, оҕуруотум эрэ баар буоллун. Н. Габышев
5. кэпс. Нууччалыы хааннаах, сахалыы тыллаах сиэнчэр (нуучча уонна саха холбоспуттарыттан төрөөбүт). ☉ Метис, внешне больше похожий на русского, обычно с родным якутским языком (от брака русских и якутов)
   Умнас бааһынайдара сахалыы ордук имигэстик саҥараллара. —Иккиһэ – Ньурба, Антоновка дэриэбинэтигэр олохтоох, сахатыйбыт нуучча бааһынайын уола – Александр Санников. Н. Якутскай
6. даҕ. суолт.
7. Бааһынайга сыһыаннаах, бааһынай киэнэ. ☉ Крестьянский
   Хайа түбэһиэх тус-туспа бааһынай таҥастаах дьон көхсүлэригэр ыстыыктар адаарыһан көстүбүттэрэ. Эрилик Эристиин
   Табаарыстарбыт бааһынай дэриэбинэтин аайы киирэн, хаалыахтара, биһиги тоҥустарга баран хаалыахпыт. Күндэ
8. кэпс. Нууччаҕа маарынныыр, нуучча курдук (тас көрүҥүнэн). ☉ Похожий на русского (внешностью)
   Биһигини кытта бииргэ Сарыал диэн сахалыы ааттаах бааһынай уола үөрэммитэ. Кустук
   ср. русск. устар. пашенный ‘крестьянин, земледелец’
   ◊ Дьадаҥы бааһынай истор. – дьиэуот, үп-ас өттүнэн кыаммат бааһынай. ☉ Бедный крестьянин, бедняк
   Өрөбөлүүссүйэ улахан биллэр-көстөр үлэһитэ буолан, кини үлэһиттэр уонна дьадаҥы бааһынайдар ортолоругар улахан аптарытыаты ылбыт. Эрилик Эристиин
   Бииктэр Сибииргэ батараактар, дьадаҥы бааһынайдар сирдэммиттэрин туһунан кэпсииригэр Кириллин хараҕын хамсаппакка истэн олордо. Л. Попов. Крепостной бааһынай истор. • помещик бас билиитигэр сылдьар бааһынай. ☉ Крепостной крестьянин (находящийся в крепостной зависимости от помещика)
   Манна поэт ыраахтааҕы Россиятын ыар, ынырык олоҕун нуучча крепостной бааһынайдарын муҥнаах-сордоох аналларын ойуулаабыта. Софр. Данилов
   Т.Г. Шевченко крепостной бааһынай кэргэнигэр төрөөбүтэ. «Кыым». Орто бааһынай истор. – бэйэтин күүһүнэн үлэлээн, сэниэтик кыанан олорор бааһынай. ☉ Середняк
   Ковальчук Петр Семенович орто бааһынай кэргэнигэр төрөөбүтэ. Омуга – украинец, бэрт үчүгэйдик молдаванныы билэр. Н. Якутскай
   Батараактар, дьадаҥылар ортолоругар үлэни тупсарар туһунан орто бааһынайдарга сыһыаннаһыы уонна кулаактар тустарынан дакылааттар буоллулар. А. Бэрияк. Умнас бааһынайдара эргэр. – соҕурууттан кэлэр киин суол төрдүгэр, Өлүөнэ өрүс устун өрөбөлүүссүйэ иннигэр олоро сылдьыбыт дьаам сүүрдэр бааһынайдар. ☉ До революции: ассимилированные якутами ямские русские, проживавшие вдоль почтового тракта по реке Лена
   Баһыттан атаҕар диэри умнас бааһынайдара таҥнар таҥастарын булан таҥыннарар. Н. Якутскай
   Кини [Ширшиков] өр сыллар усталарыгар умнас бааһынайдарын оҕолорун билиигэ-көрүүгэ сирдээбитэ. «Кыым». Холкуостаах бааһынай истор. – сэбиэскэй былаас кэмигэр кэлэктиибинэй хаһаайыстыба чилиэнэ. ☉ При советской власти: член коллективного хозяйства, крестьянин-колхозник
   Хас холкуостаах бааһынай кыһанан үчүгэйдик үлэлиэхтээх. Амма Аччыгыйа
   Хас биирдии холкуостаах бааһынай Өктөөп өрөбөлүүссүйэтэ тугу биэрбитин хараҕынан көрөн, илиитинэн тутан, этигэр-хааныгар иҥэрэн биллэ. М. Доҕордуурап