I прил. рейдовай, рейд; рейдовая стоянка рейдэҕэ туруу.

ж. 1. (действие) көһө сылдьыы; 2. (стоянка) көс таабыра.

с. 1. (стоянка) көс таабыра; 2. (местность) көс сирэ.

1) пригорок; томторго уу тохтообот погов. на пригорке вода не задерживается; 2) диал. летняя стоянка скота, летовка.

аат. Күһүн ходуһа кэнчээритин сүөһүгэ сиэтээри быстах көһөн олорор дьиэлээх сир. ☉ Стоянка, где осенью после сенокоса и до первого снега располагалось временное жилище человека и пастбище с отавой для скота
Былыргы орто эрэ ыаллар, кыстык уонна сайылык балаҕаннарын таһынан, отор диэн дьиэлээх буолар этилэр. Амма Аччыгыйа
Биһиги, сахалар, урут сайылыкка, оторго, кыстыкка көһөрбүт. И. Федосеев
ср. алт. одор ‘пастбище’

аат.
1. Дэхси сиргэ үрдээн, томтойон көстөр сир, үрдээһин. ☉ Пригорок, возвышенность, холм
Налыы хонуу Томтойо үлүннэ, Томтор буолла. П. Ойуунускай
Томтору аннынан барар киэҥ айан суолун батыһыннары илин-арҕаа диэки хайыспахтаан көрдө. Амма Аччыгыйа
Аҕата Айдары моонньугар олордон, томторго сүүрэн тахсыбыта. Н. Лугинов
2. түөлбэ. Титиик. ☉ Летняя стоянка скота, летовка. Кыыс томторго ынах ыыр

1) ставить шалаш (себе); 2) делать стоянку, привал, ночёвку; 3) диал. разводить огонь, костёр (в поле).

и. д. от тур =; кинини атахха туруунан чиэстээтилэр его приветствовали стоя (букв. вставанием на ноги).

из словаря Пекарского:
1) стояние; стоянка; застой; прочно (твердо) стоящий, твердый, постоянный: Аан ийэ дойду... көмүс туруутуттан төрүөн-үөскээн баран родившись из серебряного приюта (пристани) матери-земли; бары биһиги дьиэбит туруута все наше домоводство; аал уотум туруута подножие моего домашнего очага; хаан туруута застой крови, отёк; хочо уҥуоргу туруута другой край поля (противоположный тому, на котором стоит кто-либо); туруута суох непостоянный; туруу дойду (дайды) основное место, постоянное жительство (=туруу сир ), родная страна.
2) вставание: абааһы бу туруутугар когда вот вставал абаасы; эт-хаан туруута страсть.
3) заступничество, ходатайство; заступник: туруу буол быть чьим-то заступником.
4) причина.
5) прицел, нарез на казённике: доруобуҥ букатын тугу да таппат, туруута алдьаммыт быһыылаах твой дробовик совсем не попадает в цель, у него видимо, испортился прицел (нарез на казённике).

аат.
1. Элбэх киһи быстах кэмҥэ дьиэтэ-уота суох (хол., ба лаакканан) тохтоон олорор сирэ. ☉ Временная стоянка под открытым небом (напр., палаточная) для значительного числа людей, лагерь
Байыаннай лааҕыр. Туристар лааҕырдара.  Байкал кытыытыгар байыаннай үөрэххэ сылдьабыт, биһиги лааҕырбытыттан чугас холкуос баар. Т. Сметанин
△ Быстах кэмҥэ элбэх буолан бииргэ сынньанар, үлэлиир түмсүү. ☉ Место сезонного сбора людей для совместного отдыха, труда, лагерь. Үлэ, сынньалаҥ лааҕыра
△ Быстах кэмҥэ дьон бөлөхтөһүүтэ. ☉ Временное объединение, группировка людей
Кэмпириэнсийэ кыт тыылаахтара кэлбит киэһэлэригэр икки лааҕырга хайдан сүбэлэстилэр. Э. Соколов
△ Сайын сүөһүнү бөлөхтөөн көрөр, аһатар, мэччитэр сир. ☉ Место, гд е л е т о м с о д е рж и т с я с к о т (обычно молодняк)
Сибиинньэлэри сайын лааҕырга таһаа рарга сүбэлэстилэр. КПЫ
Бастыҥ хаһаайыстыбаларга ыччат сүөһүнү кыһыҥҥы хотонноруттан сайыны быһа лааҕырга таһааран туталлар. СИиТ
2. Туох эмэ дьону туспа тутан үлэлэтэр тэрилтэ. ☉ Учреждение, предназначенное для обособленного содержания и использования труда какой-л. группы людей, лагерь
Билиэннэйдэр лааҕырдара. Үлэнэн көннөрөр лааҕыр.  Ким эрэ охсуо диэбиттии төбөбүн ньыкыччы туттарым. Биһигини фашистскай лааҕыр дарга ол курдук үөрэппиттэрэ. М. Шолохов (тылб.)
3. кэпс. Хайа эмэ дойдулар эбэтэр общественнай-политическай араҥалар бөлөх төрө, наарданыылара. ☉ Группировка каких-л. стран или общественно-политических слоев; общественно-политическое направление. Эйэ лааҕыра

аат.
1. Быстах кэмҥэ (хол., бултуу, оттуу сылдьан) олорорго тутуллубут хахха. ☉ Конусообразный шалаш, используемый как временная стоянка охотниками или сенокосчиками. Хатырык отуу. От отуу
□ От сабыылаах ураһа отуу ойоҕоһугар күөх буруо унаарыйар, кыһыл төлөн кытыастар. Күннүк Уурастыырап
Сүр тиэтэлинэн аҕылаан-мэҥилээн, киһитигэр тиийэн кэлбитэ, доҕоро саҥата суох отуу уҥуоҕун туруора сатыы сылдьар эбит. Н. Заболоцкай
Дьону батыһан, саар куолакалы баран көрдүм. Улахан төгүрүк ураһа отуу саҕа. М. Доҕордуурап
2. Тохтуур, сынньанар сир, хонор сир. ☉ Становище, стан, место привала, стоянки, ночёвки
Отууга уот оттор бэрт эбит. Күннүк Уурастыырап
Ампаар дьиэлээх, оһохтоох, Ардах хоппот сарайдаах, Окко холкуос тэрийбит Отуутугар кэллибит. И. Петров
3. түөлбэ. Отуу уота, кутаата. ☉ Огонь, разведённый в поле, костёр
Ортолоругар отуу, кутаа уоту оттуохтара. Саха фольк. Отуу уота умайда, кэрэ наҕыл сыт охсулунна. Амма Аччыгыйа
Хара киис талба түүтүнэн Халлаан аргыый сабылынна, Халыйан кэллэ хараҥа түүн, Отуу уота умулунна. П. Тобуруокап
◊ Кэлтэгэй отуу — аҥаар өттө аһаҕас отуу. ☉ Шалаш, открытый с одной стороны
Тахсан хайа чоҕулдьуоругар баар кэлтэгэй отууга тиийбиттэрэ. Суорун Омоллоон
Көҥүс иһинээҕи кэлтэгэй отууга киирэн, күнүскү чэйгэ бэлэмнэммит маска уот аста. М. Доҕордуурап
ср. др.-тюрк., тюрк. отак, отаҕ ‘шалаш, балаган, палатка, юрта’