изголодаться, вести голодное существование.

прил. кыһалҕата суох; безбедное существование кыһалҕата суох олоруу.

несов.: влачить жалкое существование бэрт эрэйинэн тыыннаах сырыт.

1. голодный; аас-туор олох голодное существование; 2. голодание; голодовка.

сов. 1. киэргэн, симэн; 2. перен. (о жизни, существовании) киэргэн.

с. разг. 1. (существование) олоруу; житьё его не плохое кини олоруута куһаҕана суох; 2. (проживание) олоруу, олохсуйуу; дом, пригодный для житья олоруохха сөптөөх дьиэ; # житья нет сатаан олордоруттан ааста; житьё-бытьё олох-дьаһах.

туохт. Үчүгэйдик аһаабаккасиэбэккэ, аччыктаа, эһин-быһын. ☉ Вести голодное нищенское существование, голодать
Айан киһитэ ааспыта буолуо, Аараан ааһыаҕа. Суол киһитэ туорбута буолуо, Тохтоон ааһыаҕа. Таллан Бүрэ
Сатыылаахтар-тайахтаахтар Ааспыттарын абырыыр, Туорбуттарын тоторор …… Эйэҕэстэй эҥээрдэннин. С. Зверев
ср. др.-тюрк. туор ‘худеть, тощать’, алт. торо ‘голодный’, казах. түр ‘худеть, истощаться’

аат. Орто дойду киһитин-сүөһүтүн араҥаччылыыр эбэтэр кинилэргэ куһаҕаны оҥорор күүстэри утары туруоран, түмэн ааттааһын; оннук күүстэри итэҕэйэр саха былыргы итэҕэлэ. ☉ Собирательное название божественных сил, покровительствующих людям, или противоположных им злых духов, причиняющих вред; связано с древним верованием якутов в существование божественных покровителей и злых духов, вредящих людям и их скоту. Дьөгүөр оҕонньор туһунан көрүдьүөстээх кэпсээннэри мин хойукка диэри истэрим. Бу сүрдээх таҥараһыт, айыыны-абааһыны олус итэҕэйэр кырдьаҕас этэ. Г. Окороков

1. сиҥин диэнтэн дьаһ. туһ. [Нүһэр Дархан:] Тыал сиҥнэрбит баай тиитин тулатыгар Ыччат титирик ыга үүнэр. И. Гоголев
   [Захар:] Тыраахтар охторбут маһа «Кутуйахтаах» бааһынатын бүтэйин сиҥнэрбит эбит. С. Ефремов
2. көсп. Түҥнэр, эс, суох гын. ☉ Свергать, уничтожать, прекращать существование чего-л.
   Сэриинэн түспүтү сиҥнэрэ тур! П. Тобуруокап
   Кырыыстаах сэрии сиҥнэрэн ааспытын оһорон-оҥорон элбэх да сыра, үгүс да күүс барбыта. П. Аввакумов. Баай-тойот дьиикэй батталын сиҥнэр! ТЛ-8
   △ Кыайа-хото өлөр-өһөр, кыдый. ☉ Уничтожать, истреблять кого-что-л.
   Максим эһэ-бөрө бөҕөнү, тайах бөҕөнү сиҥнэрэн, ийэтигэр аҕалара. Л. Попов
   Элбэҕи даҕаны сиҥнэрдэ Соҕотох буойун. Баал Хабырыыс
   Сарсыарда истибитэ Сааһыттар кини уутуттан Отучча куһу сиҥнэрбиттэр. В. Гольдеров
3. Кыайа-хото оҕус (оту), оту охсон өлгөмнөө. ☉ Накосить, навалить много травы
   [Петров:] Кэпсэтии быһаччы, Сүөкүлэ. Сарсыҥҥыттан от үлэтигэр таҕыс. [Сүөкүлэ:] Оттон тахсан көрөө инибин, төһөлөөх үлүгэр оту сиҥнэрэр үһүбүн. А. Фёдоров
   Хотуурдаах уолаттар от бөҕөтүн дьэ тэлэкэлээн, сиҥнэрэн ахан эрэллэр. «ХС»
   Бу оройуон сопхуостара сүүс отут үс гектар сир отун охсон сиҥнэрдилэр. «Кыым»

1. туохт. Тас иэҥҥинэн тиэрэ эбэтэр ойоҕоскунан түс (туох эмэ улахан, көлөттүгэс айаннаан иһэн, хол., көлө). ☉ Перевернуться вверх дном или повалиться набок, опрокинуться (при езде — о чём-л. большом, громоздком)
   Уһун синньигэс элгээн устатын тухары киһи өлүгэ бөҕө сылбахтанар, таҥнастыбыт сыарҕалар аттылара барыта кыа хаан. Н. Якутскай
   Атыыр бөрө таҥнаста сытар Байанай салааскатын тиҥсирийбитинэн барда. В. Протодьяконов. Таҥнастыбыт тааҥкалар, Тимир адаар лааҥкылар, Суох дэриэбинэ онно, Соҕотох дьиэ оһоҕо… И. Чаҕылҕан
2. көсп. Өрүттэр, көнөр кыаҕа суох буола айгыраа, төннүбэттик эһин. ☉ Приходить в упадок, рушиться, прекращать существование
   Аҕыйах хонук иһигэр дьоллоох олоҕо таҥнастан хаалбытыттан өйө-санаата булкуллубут Герасим аҕабыыт …… Едлини кытта илии тутуспута. Эрилик Эристиин
   Хаайыыттан тахсан баран кыбыстан үөрэҕэр барбатаҕа. Дьэ, онтон ыла, уу илпитин курдук, наар таҥнастар аакка түспүтэ. Тумарча
   Биһиги бэйэбит нэһилиэги салайыахпыт, бары быыпсайдар, чыыннар таҥнасталлар! А. Сыромятникова. Тэҥн. түҥнэһин