I
даҕ.
1. Кэлиилээх-барыылаах, дьалхааннаах, дохсун (хол., сырыы, майгы). ☉ Резвый, бойкий, буйный, бурный (о езде, о характере и т. д.)
Былыргы дьыл быһылааннаах быдан мындаатыгар, Урукку дьыл уҕалдьылаах кулан уорҕатыгар …… бухатыыр киһи олорбута үһү. Суорун Омоллоон
Ону мин уон аҕыстаахпар, Кулан дьэллик саастаахпар — Уун-утары көрсүбүтүм, Тохтоон, туймаара үөрбүтүм. Н. Босиков
2. Күүстээх, модун, дорҕоонноох. ☉ Сильный, мощный, громогласный
Кулан дьыбар. Кулан холорук. Кулан хаһыы. Кулан тойук. Кулан айдаан. — — Туох ааһар албаһай? — диэн, — туох кулан кубулҕатай? — диэн тонолуппакка көрөн турдум. ПЭК ОНЛЯ III
♦ Кулан айдаан — олус улахан айдаан, «атыыр» айдаан. ☉ Шум-гам
Станция арҕаа саҕатыгар киһи иилэн ылбат кулан айдаана түһэр. А. Бродников
Икки өттүттэн ытыһыы, ыһыы-хаһыы кулан айдааны тарта. «ХС». Кулан уолаттар — күөгэйэр күннэригэр сылдьар, оту-маһы тардыалыыр, сылгыны сырсан сиэлигэр түһэн тиэрэ быраҕар дохсун уолаттар. ☉ Люди во цвете лет, из которых энергия бьет ключом.
◊ Кулан олох — аан орон, аан аттынааҕы олох. ☉ Передние нары около входной двери. Кулан <эдэр> саас — киһи эт-хаан өттүнэн сиппит муҥутуур сааһа. ☉ Зрелый возраст (в физическом отношении)
Оо, күөх сайын! Оо, күөх сирим! Кулан эдэр саас күөгэйэр күннэрэ! Далан
Тыыммакка, тыас аайы куттана, Тыа суолга хаамсыбыппыт ырааппыт, Кыраттан сылтаһан кыыһырсан, Куттаһар кулан саас арахпыт. П. Тобуруокап
Балыксыт аатын ылан Бараабытым кулан сааспын. Д. Дыдаев
Кулан сааһы кутан биэрбит Туллук кыыска баһыыба, Сибэккинэн бэлэхтээбит Сир ийэҕэ баһыыба. Н. Босиков
Кулан тыал <холорук> — аан холорук (халарык) диэн курдук. Амырыын алдьархайдаах сэрии дьон-сэргэ олоҕун атыйахтаах уу курдук аймаабытын, кулан холорук курдук ытыйбытын өссө төгүл илэ-бааччы көрбүтэ. И. Сысолятин
Кулан тыала диэлиһийэр Кулааһайдаах сир ыччата, Мин, хаамабын нэлэһийэр Туймаада киэҥ хочотунан. В. Дедюкин
Кулан <дьэллик, хааннаах> уолаттар — Күннэй, Күннэй, тыам кыыһа, …… Кулан хааннаах уолаттар Куоттарбакка маныыллар, Хатааһын чолбоннуу Харахтарын хатыыллар. Р. Баҕатаайыскай
Кулан дьэллик уолаттар Күн аайы Күндүл хаҥылы аҕалан Баайан мөҕүһүннэриэхтэрэ [диэн мас санааргыыр]. П. Ядрихинскай
Эдэр кулан уолаттар түүннэри үлэлээн, …… дьиэлэрин холлоҕоһун таһааран чугаһаппыттар. «ХС»
II
аат., эргэр. Сылгы бииһигэр киирэр Киин Азияҕа үөскээн сылдьар икки миэтэрэҕэ чугаһыыр усталаах дьиикэй кыыл. ☉ Кулан
Быдан былыр өбүгэлэр соҕурууттан илдьэ кэлбит уобарастыыр объектарын (холобур, тэбиэн, кулан, хой, хахай уо. д. а.) тобохторо ордон хаалбыттар. КНЗ СПДьНь
Гоби кураайытыҥы уонна кураайы куйаардарыгар Пржевальскай сылгыта, куланнар диэн дьиикэй оселлар, тэбиэннэр өссө да ордон хаалбыттар. КВА МГ
ср. тюрк. кулан ‘кулан’