Якутские буквы:

Якутский → Русский

сыптараҥ

понос.

Якутский → Якутский

сыптараҥ

  1. даҕ. Иһэ ыалдьан убаҕаһынан тахсан киирэ сылдьар. ☉ Страдающий расстройством кишечника, поносом
    Сыптараҥ ынах курдук кини уолаттары сутуйар. Далан
    Күүстэринэн охсубут отторун ынахтара сиэтэҕинэ, сыптараҥ өлүү буолан оҕуттуннар. И. Гоголев
  2. аат. суолт.
  3. эмт. Сотору-сотору убаҕаһынан таһааран киллэрэр ис ыарыыта, үөһүрүү. ☉ Понос, расстройство кишечника
    Саҥа төрөөбүт ньирэйдэри сыптараҥтан, пневмонияттан харыстыыр сыалтан …… сөптөөхтүк аһатар туһунан кыһаныахха наада. ТЛН ТТИи
  4. Киһи, сүөһү, кыыл убаҕаһынан тахсан киирбит сааҕа. ☉ Жидкий кал, продукт испражнения
    Оҕо сааҕар булкуллубут, Кыра сыптараҥар сыстыбыт, Ньирэй иигэр биһиллибит. Өксөкүлээх Өлөксөй

Еще переводы:

сыптарыйыы

сыптарыйыы (Якутский → Якутский)

сыптарый диэнтэн хай
аата. Онтон сороҕор көннөрү сыптарыйыыны, сөтөллүүнү да кыайан эмтээбэтэҕим эмиэ баар. Болот Боотур
♦ Сыптараҥ (сыптараҥнаах) ынах курдук сутуйда кэпс., кур. — мөкү холобур атыттары көҕүтэр, куһаҕаҥҥа уһуйар, түргэнник тарҕанар диэн этии. ☉ соотв. дурной пример заразителен (букв. гадит, как корова, страдающая поносом)
Ити барыта хаамаайы, күлүгээн Тобохов кутуруга. Сыптараҥ ынах курдук кини уолаттары сутуйар. Далан
[Сэмэн чаччыына:] Биир сыптараҥ ынах бүтүн хотон иһин сутуйарыгар дылы, [Көкөт күтүр] бүтүн нэһилиэги бутуйдаҕа дии. Эрилик Эристиин
ср. карач.-балк. зыбырыкъ, кирг. шытарак, шатрах ‘понос’

дьөлгөө

дьөлгөө (Якутский → Якутский)

даҕ., кэпс. Иһинэн ыалдьымтыа, сыптарыйымтыа. ☉ Страдающий от поноса, расстройства желудка
Дьөлгөө оҕо.  Сибиинньэ оһоҕоһун сэллик эмиэ буулуур, онон дьөлгөө сыптараҥҥа ылларан дьүүкэрэ ырар. СЫаКЫ

булуй=

булуй= (Якутский → Русский)

1) заражать; распространяться (о болезни); 2) марать, загрязнять, пачкать; биир сыптараҥ ынах хотону бүтүннүү булуйар посл. одна корова, страдающая поносом, весь хлев пачкает (соотв. паршивая овца всё стадо портит).

үөһүрэҥ

үөһүрэҥ (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Иһэ ыалдьыбыт кыыл (хол., эһэ) убаҕаһынан тахсан киириитэ, сыптараҥа. ☉ Жидкие испражнения, понос (медведя)
Эһэ кутталыттан үс миэтэрэ холобурдаах үөһүрэҥи тэптэрээт, буута быстарынан ыстаммат дуо? Далан
Кырдьаҕас үөһүрэҥэр кэтиллэ түстүлэр. «ХС»

сутуй=

сутуй= (Якутский → Русский)

1) заражать чём-л.; 2) гадить; биир сыптараҥ ынах хотону бүтүннүү сутуйар погов. одна корова, страдающая поносом, загаживает весь коровник (соотв. паршивая овца всё стадо портит); 3) совращать кого-л., вредно влиять, действовать на кого-что-л.; куһаҕан холобур сутуйар дурной пример заразителен. сутуйтар= побуд.-страд. от сутуй=. сутука лыко; сутука быа лыко из тальника (используется как верёвка).

иик

иик (Якутский → Якутский)

аат. Киһи-сүөһү, кыыл-көтөр таһаарар убаҕастара. ☉ Моча
Баҕа иигэ далайга эбиилээх [эмтээх] (өс хоһ.). Оҕо сааҕар буккуллубут, Кыра сыптараҥар сыстыбыт, Ньирэй иигэр биһиллибит. Өксөкүлээх Өлөксөй
♦ Саһыл иигэ (ииктээбит) эргэр. - кустук. ☉ Радуга (букв. лисья моча).
◊ Иик тымыра - бүөр тэһиинэ диэн курдук
Киһи икки бүөрдээх. Бүөрдэртэн иик тымырдара бараллар. МЛФ АҮө
Иик тымырдара иик хабаҕар түһэллэр. ББЕ З
тюрк. сидик

булуй

булуй (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Биһилин, туохха эмэ саба ыһылын, тоҕун эбэтэр тарҕан (туох эмэ куһаҕаны этэргэ). ☉ Разливаясь, капая, покрывать собой что-л. большое, размазываться повсюду или распространяться (о чем-л. неприятном или заразном)
Тыын киллэрэн, Муссерен атаҕын анныгар сытарын билэн, сир мундутун курдук мөҕүллэҥнээн, истиэнэҕэ умсары өйөммүт …… баалынай анныгар киирэн саспыта буолла да, муннуттан уонна тараһатыттан тохтубут хаан муостаны биир гына булуйан барбытынан суоллаабыт да киһи чопчу тиийэн булуор сөп этэ. Эрилик Эристиин
2. Тугу эмэ туох эмэ куһаҕаҥҥа дэлби бис, булкуй, туох эмэ (хол., хаан) гын эбэтэр тарҕанан тунуй. ☉ Сильно пачкать, размазывать что-л. чем-л. или наполнять, насыщать что-л. чем-л. неприятным (напр., дурным запахом)
Биир сыптараҥ ынах хотону бүтүннүү булуйар (өс хоһ.). Биэс тааһы толору хотуолаан, Дьиэ иһин булуйан кээстилэр. Тахсыбыт оннугар уобалаан Сыалаах эт бөҕөнү сиэтилэр. Эрилик Эристиин