Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сэгээк

  1. даҕ. Оонньуулаах, көрдөөх-нардаах. ☉ Игривый, весёлый
    КуоКустуктай обургу Бэркэ-бэркэ эрсэҥнээн, Кэлэн-баран дьирбиитээн, Сэттэ омук Сэгээк ырыатын ыллаан эрэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Өбүгэлэр үҥкүүлэрэ үөдүйэн, Төрүттэр үҥкүүлэрэ төгүрүйэн, Сэттэ омук сэгээк ырыата эйээрдэ, Аҕыс омук араас ырыата айаарда. ГНА ТС
  2. аат суолт. Чэпчэки, сырыы дьахтар, дьэгээрбэ. ☉ Женщина лёгкого поведения, разгульная женщина
    «Харчыны босхо ылбаппыт. Көннөрү сэгээктэр буолбатахпыт ээт!» — кыыс өһүргэммитэ. Г. Николаева (тылб.)
    Саала киэбин тухары Дьон толору: кэлбит дьоннору Музыка оонньоон сылаппыт; Мазурка баран ырааппыт, Сэгээк хотут сипсиһиитэ Скрипка тыаһыгар сүтэр. А. Пушкин (тылб.)

Еще переводы:

ньаадьылас

ньаадьылас (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Аймахтыы сыһыаннас. ☉ Установить родственные отношения
Ити туһунан «Сэгээк курдук эһэлиин ньаадьыласпыт» диэн номох үөскээбит. Е. Васильев

дьирбиитээ

дьирбиитээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Харса суох тыаһаа-ууһаа, айдаар-куйдаар. ☉ Бесцеремонно, беспардонно шуметь, болтать, разглагольствовать
Иэйэхсит ийэлэрбит: «Сэттэ уон сэттэ дьэрэкээн үрэх буолан Силис уута буолан сиэлэн-хааман, Дьигиһийэн, дьирбиитээн киирэн, Сэттэ үөстээх Сиэрэй далай буоллун», - диэн эппиттэр үһү. Саха фольк. Куо-Кустуктай обургу Бэркэбэркэ эрсэҥнээн, Кэлэн-баран дьирбиитээн Сэгээк ырыатын ыллаан [эрэр]. Өксөкүлээх Өлөксөй

эрсэҥнээ

эрсэҥнээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кимиэхэ эмэ үтүөнү баҕар, дьолу-үтүөнү баҕараргын биллэр. ☉ Быть благосклонным к кому-чему-л.
Иэйэхсит Ийэ хотун эйэҕэс тыына илэ-бодо эрсэҥнээбит итиисылаас эркиннээх илгэлээх Эркээйи эбэ хотун диэн [толоон айыллыбыт]. Далан
Аар дойду иччитэ Аан Алахчын хотун имэ кэйэн эрсэҥниир …… кэмигэр [Тыгын Дархан улуу тунах ыһыаҕын ыһарга санаммыта]. «Чолбон»
2. миф. Имэҥнээхтик кыдьыгыран, куһаҕаны биттэнэн үөр-көт (сэрии куһаҕан тыыннарын, абааһыларын туһунан). ☉ Радоваться войне, приветствовать кровопролитие (о кровожадных духах, бесах)
Куо Кустуктай обургу Бэркэ-бэркэ эрсэҥнээн кэлэн-баран дьирбиитээн, Сэттэ омук Сэгээк ырыатын ыллаан [эрэр]. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Илбис кыыһа] Хаһан да маннык үлүгэр Иччилээхтик эрсэҥнээбитэ суоҕа. И. Гоголев
[Кыһалҕа] уҥа тыаҕа оройон үөскээбит обот чупчурҕан уолаттарын, илин тыаҕа эрсэҥнии хаамар дьэс эмэгэт кыргыттарын сураста. И. Гоголев

айбыт

айбыт (Якутский → Якутский)

  1. аат. Күн сиригэр баар гынааччы, айан үөскэтээччи (үксүгэр итэҕэлгэ — таҥара эбэтэр аҕа туһунан). ☉ Творец, создатель (обычно в верованиях — о боге-творце, часто ирон. — об отце)
    Айбыттан аналлаах айаатыыр илбиһим олоппокко сордоон, ойоҕоспор оонньоон тамахпын илитэн ыллыырым эбэтээ! П. Ойуунускай
    Өбүгэлэр үҥкүүлэрэ үөдүйэн, Төрүттэр үҥкүүлэрэ төгүрүйэн, Айбыттар үҥкүүлэрэ араалланан, Сэттэ омук сэгээк ырыата эйээрдэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Тоойуом, чэ даа, барыах. Били айбытыҥ букатын, чэ кыайыаҕа. А. Сыромятникова
  2. даҕ. суолт. Күн сиригэр баар гыммыт, айан үөскэппит. ☉ Создавший, сотворивший. Айбыт аҕа. Поэт айбыт ырыалара. Норуот айбыт номохторо
    □ Мин бардым горняк-үлэһит Айбыт куоратын туойаары, Тэбиий, тимир эрдииһит, Дэбилит дьэҥкир бааллары! Эллэй
    — Махтал! — диибин. — Барҕа махтал Миигин айбыт айылҕабар, Ытыыр, күлэр, уйадыйар Тэбиэс сүрэхтээн айбыккар. С. Данилов
    Кэбис, кэбис, айбыт аҕа сүрэҕэ Таас буолбатах эбит. И. Гоголев
    ♦ Айбыт (таҥара) <бэйэтэ> билэр — ким да билбэт; киһи билэр кыаҕа суох (ону таҥара эрэ билиэн сөп; үксүгэр ыйытыыга, хоруйга тут-лар). ☉ Никто этого не знает, никому неведомо (соотв. бог его знает, один бог знает)
    Оҕонньорго уолуттан …… ыарахан дьааһыгы уонна туох эрэ суулаахтары аҕалбыттар. Онно туох-туох баарын айбыт бэйэтэ билэр. Болот Боотур
    Былыр-былыргыттан кыһыл көмүс былдьаһыгар төһө элбэх иирсээн, төһө үгүс өлөрсүү буолбутун айбыт бэйэтэ билэр. «ХС»
    Кинилэр онно тугу кэпсэппиттэрин айбыт таҥара эрэ билэн эрдэҕэ. И. Гоголев