Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сэлбиэр

даҕ. Дьоһуна суох, солуута суох. ☉ Легкомысленный, несерьёзный, необдуманный (напр., о речи)
Разведка тыаҕа сынньанар. Сэлбиэр күүлэй буолбатах. Разведка …… руда хайалар Биитэр мөлүйүөн туона чох. С. Данилов
Мин дьон сэлбиэр тылын дэбигис итэҕэйэ охсубат адьынаттаах киһибин. Л. Габышев
русск. шалбер

сэлбээ

I
туохт. Тылгынан, уоскунан ньэлбээн тугу да ордорбокко хомуйан сиэ, салаа. ☉ Съедать что-л., не оставляя ни крошки, подбирая языком, губами, облизать, слизать остатки
Бу кэмҥэ былдьаһыктаах күндү хотуннара …… бөрүкү сэҥээрбэтэх хараҕын кырыытынан көрө-көрө, хайа тэллэҕэр тиийэн талах нарын лабааларын сэлбиир. Н. Борисов
II
сэлбий диэн курдук
Алдьаммыты сэлбииллэр, Атааннаспыт иллэһэр Арай төннөн кэлбэттэр Амырыын ииҥҥэ киирбиттэр. Ч. Айтматов (тылб.)

Еще переводы:

дьан та

дьан та (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Болбукта мас. ☉ Кедровый стланик
Тайахтар дьанта сиэгитин сэлбии-сэлбии хааман дайаҥнаһан ааспыт суолларын быстылар. Н. Борисов
Ньөөкүйэни [сир аата] эргийэ эриэхэлээх дьанта диэн сыылан үүнэр мас олус дэлэй. «Кыым»

сэлбэн

сэлбэн (Якутский → Якутский)

сэлбээ I диэнтэн бэй
туһ. Испиискэ хаатын саҕа тиһэх суухаралаахпытынан Тимофей Кононовичтыын бөлүүн, аттанаары туран сэлбэммитэ буолбуппут. В. Яковлев

үүй

үүй (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ ыһыллыбатын курдук гына онон-манан анньан тик, сэлбээ, кэлгий. ☉ Скреплять что-л., связывая, сшивая. Саа хайдыбыт маһа ньаалбаанынан үүйүллүбүт
□ Талкы оҕонньор онтон-мантан хаптаһын хомуйан, талаҕынан үүйэн, быыкаайык хоруоп оҥордо. Күндэ
Дарбааһап таһырдьа тахсан, аны балаҕан таһыгар ат баһын быатын сэмсии, үүйэ олорор Уйбаанчыкка тиийдэ. В. Протодьяконов
♦ Үүйэ (үүйэ-хаайа) тут — 1) кими эмэ бокуой биэрбэккэ ынньаҕалат, тугу эмэ ааспакка-арахпакка көрдөс. ☉ Не давая покоя, прохода кому-л., усиленно просить, упрашивать о чём-л.
Ирина Владимировна: «Аны ханна да барыма, сэрии диэн кыыс оҕо анала буолбатах», — дии-дии кыыһын биир кэм үүйэ тутта, көрдөстө-ааттаста. С. Никифоров
«Хата, кэпсээ», — диэн Сахаары тула өттүттэн үүйэ тутуу буолла. И. Сосин
Чэ, «Уйбаан, кэпсээ, кэпсээ», — диэн үүйэ-хаайа туттубут. «ХС»
Оҕолор аҕаларын ону-маны ыйытан үүйэ-хаайа туттахтарына, төһө да сылайдар, күлэн кэбиһэ-кэбиһэ лоп-бааччы быһааран биэрээччи. «Кыым»; 2) аспакка-арахпакка киирэ тур, эрэйдээ (санаа, санаа-оноо туһунан). ☉ Обступать, охватывать, захватывать (напр., думы, мысли)
Сүөдэри сэриигэ киирэ охсор санаа үүйэ тутара. Г. Колесов
«Мантан бара охсуохха, куотуохха», — диэх курдук санаа үүйэ тутар. Э. Соколов
«Киһи хайдах сураҕа суох сүтүөй? …… Тыыннаах буолуо. Кини хайаан да көстүө», — итинник санаа Мария Егоровнаны үүйэ-хаайа тутара. «Кыым»
ср. бур. уяха ‘шнуровать’; уйг. үймэк ‘собирать в одно место’