даҕ.
1. Тугу эмэ иилиир-саҕалыыр, салайар. ☉ Направляющий, организующий
«Хотугу Сулус» сурунаал литературнай кириитикэни көҕүлүүр, тэрийэр, сүрүннүүр уорган буолуохтаах. Софр. Данилов
Ити ыйытыылартан көстүбүтүн курдук, бу дьыаланы сүрүннүүр биир сорук суох. В. Яковлев
Биир сүрүннүүр салалта суох буолан аармыйалар бытарыйаллар. Л. Толстой (тылб.)
2. Туохха эмэ тутаах суолталаах, сүрүн. ☉ Самый важный, главный, основной
Хатарыылаах эр дьонтон Харыс сири хаалбакка, Сүрүннүүр суоллартан Сүөм сири туораабакка, Муҥу муннугунан тыырсыбытыҥ, Эрэйи эҥээргинэн тэлсибитиҥ. Р. Баҕатаайыскай
Табаны төрүөххэ бэлэмнииргэ оҥоһуллуохтаах суһал дьаһаллары тэрийэ охсоллоругар сорудахтаан, оройуон салалтата чопчу, үлэҕэ сүрүннүүр уурааҕы ылынна. П. Степанов
Литературнай айымньы геройа — уус-уран айымньыга баар дьонтон кылаабынай эбэтэр сүрүннүүр киһи уобараһа. ВГМ НСПТ

туохт.
1. Тугу эмэ иилээ-саҕалаа, баһылаан-көһүлээн ыыт, тэрий. ☉ Направлять, организовывать кого-что-л., руководить кем-чем-л.
Норуот көҥүлэ диэн тугуй? Норуот көҥүлэ диэн — норуот сууту-сокуону, бары дьаһалы бэйэтин илиитигэр ылан оҥороро, сүрүннүүрэ буолар. П. Ойуунускай
Комсомольскай, пионерскай тэрилтэлэргэ араас өрүттээх үлэлэр ыытыллаллара. Олору барытын Михаил Андреевич сүрүннүүрэ. И. Федосеев
Оҕолоро, сиэннэрэ, араас тулаайахтар — дьиэтэ толору киһи, олору кини сүрүннээн олорор. С. Руфов
2. Туохха эмэ тутаах суолталан, сүрүн миэстэни ыл. ☉ Занимать в чём-л. основную позицию или играть ведущую роль
Тылдьыт икки сыалга наада буолар: наука сыалыгар уонна литературнай тылы сүрүннүүргэ. АПС СЛ. Бу холкуос урукку устааба атын холкуостар үлэлэрэ-хамнастара сайдарын улаханнык көҕүлээбитэ уонна сүрүннээбитэ. Биэс т.

регулирующие доходы

1) направлять; өрүһү сүрүннээ= направить по руслу реки; 2) перен. направлять что-л.; руководить кем-л.; үлэни сүрүннээ = направить работу; руководить работой.