несов. кого сөтүөлэт, сууй.

сов. кого сөтүөлэт, сууннар; выкупать ребёнка оҕону сууннар.

I сов. кого сөтүөлэт, сууннар; искупать ребёнка оҕону сууннар.

туохт. Кытыллаах буол. ☉ Иметь берег, побережье
«Ленин» диэн ааты иҥэриммит Ленаҥ чыҥха атын, саҥалыы кытылламмыт. С. Данилов
Өрүс кумах кытылланан Сөтүөлэтэ куппун тутар. Х. Горохов

сөтүөлэт диэнтэн атын
туһ. Кэмиттэн кэмигэр көтөрү күл-солох бааннатыгар «сөтүөлэтиллиэхтээх». ДьСИи
Сөтүөлэтиллибит ыанньык ынах синньин кичэйэн сууйан эрэ баран ыаныллар. МСО ЫКТУО

гл
сөтүөлэтэр, сууйар. Мать купает ребенка

туохт. Үрүмэччи курдук чэпчэкитик, түргэнник хамсан (үксүгэр оҕону этэргэ). ☉ Двигаться легко, быстро, радостно, подобно бабочке, порхать (обычно о ребёнке)
Үөрэ-көтө үрүмэччилэнэр үөрэх күннэрэ аастылар. Оҕо сааһы кытары Олох киэҥэр састылар. И. Чаҕылҕан
Аламай күн эрэллээх үлэһиттэрэ, үөрэн-көтөн үрүмэччилэнэн кэлэннэр, икки айыы дьоннорун, хомпоруун хотойу өлбөт мэҥэ көлүйэтигэр сөтүөлэтэн — эдэр-чэгиэн саастарыгар түһэрдилэр. Д. Апросимов

с. 1. (по гл. купать) сөтүөлэтии, сууйуу; 2. (по гл. купаться) сөтүөлээһин.

I
туохт. Бэйэ-бэйэҕин кытта сыстыс, иилиһин, мөчөхтөс (үксүн түү туһунан). ☉ Сбиться, спутаться, сваляться (обычно о шерсти животных)
Бэргээбит кэмигэр ат дьүдьэйэр, түүтэ-өҥө тааҕырар, аанньа аһаабат, уулаабат буолар. «Кыым»
Никита [эһэ] тааҕыран хаалбыт түүтүн тарааҕынан тарыы-тарыы бодьуустаһара, өрүскэ сиэтэн киллэрэн сөтүөлэтэрэ. М. Горькай (тылб.)
II
даҕ. Хатыылаах, дороххой, хатырбыт. ☉ Шероховатый, колючий, шершавый
Чиэрбэни өрөҕө өттүнэн илиигит иминэн устатын хоту төттөрү-таары бигээн көрүҥ. Оччоҕо чиэрбэ тааҕыр курдук хатыылааҕын билиэххит. ББЕ З
Кыһыл тараах, Кылдьыы харах, Тордуох тумус, …… Тааҕыр тарбах, Бөҕө куолас, Өтөс-мөтөс Бөтүүк бөтөс. С. Васильев
Синцов иэдэһинэн тааҕыр курдук хаары таарыйаат, окуопа сыҥаһатын нөҥүө түстэ. К. Симонов (тылб.)
ср. др.-тюрк. тазҕар ‘покрываться паршой’

аат.
1. Ханнык эмэ ыарыыттан (хол., бэтэрээҥкэ, аллергия) киһи, сүөһү этигэр тахсар быдьыгынас итиик, хатаал. ☉ Мелкие пятнышки или прыщи, появляющиеся на теле при некоторых болезнях (напр., ветрянке, аллергии), сыпь. Куор ымынаҕа
□ Сороҕор оҕо моонньугар ымынах тахсааччы, оччоҕо кинини маргааҥка суурадаһыныгар сөтүөлэтэр сөп. ГЛИ ЭИС
Ыарыы иккис кэрдиис кэмигэр киһи этэ ымынах курдук бырдьыгынаан тахсар. АЛР ВЫаХ
2
көр кыһыылаах ымынах. Киһи сууммакка кирдээхтик сырыттаҕына, тириитин быыһа бүөлэнэн хаалан ымынах, модьуун эҥин буолан барар. П. Филиппов
Ынах сүөһү, таба уонна сибиинньэ иитиитигэр сыстыганнаах ымынах элбэх ночооту аҕалар. МСИ ХСИи
Сэллик, одуруун, кумахы, ымынах курдук ыарыылар сир ахсын бүрүүкээбиттэрэ. АНХ СС
3. Хортуоппуй хаҕа бааһыран ыалдьар ыарыыта. ☉ Болезнь клубня картофеля, парша, фитофтороз
Бактыарыйалар хаҕа бааһырбыт уонна ымынах ыарыылаах хортуоппуйга өтөн киирэллэр. ФНС ОС
Хортуоппуй аһыгар уунан да суурайдахха барбат хара ымынахтар үөскүүллэр. ЛПМ ХХ
◊ Кыһыылаах ымынах — киһи, сүөһү тириитин ис араҥатыгар олохсуйар кыһытар быт көмөтүнэн көбөр, тарҕанар сыстыганнаах тирии ыарыыта. ☉ Кожное заболевание, вызываемое клещами, характеризующееся сильным зудом, чесотка
Ньургуһуну сүөгэйгэ булкуйан кыһыылаах ымынаҕы эмтииллэрэ. МАА ССЭҮү
Хотугу таба кыһыылаах ымынаҕын көбүтээччинэн тирии ис араҥатыгар олохсуйааччы кыһытар быт (клещ) буолар. ТСА ТС
Ымынахтаах тиип көр тиип I. Аны араҥ ыарыы, уоспа, ымынахтаах тиип, титириир курдук ыарыылар суох буоллулар. «ХС»
ср. якут. ымый ‘гнить’, ног. йиби ‘мокнуть, размокать’