I талант; музыкальнай талаан музыкальный талант; талааны сайыннар= развивать талант.
II удача, счастье, везение (обычно в охоте); тарбах талаана билиэҕэ (всё) решит удачливая рука (говорится, когда что-л. делается на авось).

I
аат.
1. Айылҕаттан бэриллибит уһулуччулаах дьоҕур. ☉ Выдающиеся врождённые качества, талант
Чаҕылҕан айар талаана сайдан, ситэн, кинигэттэн кинигэ ахсын наһаа уустугурдуллубут уобарастартан, иирчэхбаарчах этиилэртэн улам босхолонон испитэ. Софр. Данилов
Кини [Амма Аччыгыйа] саныырынан талаан — айылҕа күндү бэлэҕэ, нарын-намчы дьоллоох дьоҕур. ФЕВ УТУ
Үгэ олус уустук уонна суруйарга ыарахан пуорманан ааҕыллар, онон үгэһит талаан сэдэхтик үөскүүр. ВГМ НСПТ
2. Айылҕаттан бэриллибит уһулуччулаах дьоҕурдаах киһи. ☉ Человек, обладающий выдающимися врождёнными качествами, способностями, талант
Кини [П.А. Ойуунускай] үүнэр талааннары …… иитии, таба суолга таһаарыы үлэтигэр ураты суолтаны биэрэрэ. «ХС»
Онтон сотору, икки сыл үөрэммиттэрин кэннэ, устуудьуйалара эмискэ сабыллан, бэрт элбэх талаан ыһыллан хаалар. ӨӨ ДДьДТ
Бу модун талаан [Александр Дюма] барыта икки сүүс биэс уон арамааны уонна сүүрбэ биэс пьесаны суруйан хаалларбыт. «ЭК»
русск. талант
II
аат. Дьол-соргу тосхойуута, туохха эмэ табыллыы, сатаныы. ☉ Счастье, удача, везение, желательный исход дела
Таастыы лачыгырыыр тарбаҕыҥ талаана биллин. П. Ойуунускай
Нэһиилэ Кыл тыына кырдырҕаан, Сур тыына сурдурҕаан Өрөгөй көрдөһө, Талаан тардыһа сытта. С. Васильев
Ити күөрэйэн эрэр күннүү, Инникиҥ үчүгэй буолуоҕа, Олоххор тохтообокко үүнүү, Өрөгөй талааныҥ үрдүөҕэ. И. Эртюков
ср. хак., бур. талаан, казах. талан ‘счастье’
III
аат. Туох эмэ уу ньуурун хамсатыыта, долгутуута (хол., кус күөлгэ түстэҕинэ үөскүүр кэҥээн иһэр иилэр, биллэр-биллибэт долгуннар). ☉ Круги на воде (от соприкосновения чего-л. твёрдого с её поверхностью)
[Кустар] түһэн баран, уу талаана сүтүөр диэри ону-маны одуулаһан, иһиллии олорбохтоот, уу иһэ-иһэлэр сапсыммахтаатылар, онтон ууга моонньуларын уга-уга аһаан ньалыгыратан бардылар. Р. Кулаковскай
[Дьөгүөр оҕонньор] күһүн сүөлбэргэ маннааҕар ордук хараҥа буолааччы да, түспүт куһу ууга талаанынан көрөн ытыллар буолуллара дии санаата. В. Иванов
Сотору-сотору бөдөҥ соболор өрүтэ ыстаммахтыыллар. Талааннара тиэрбэс-тиэрбэс тараанньыктанан эриллимэхтии түһээт, тула тарҕанан, устунан уостан, сүтэн хаалаллар. И. Сосин
ср. эвенк. талан ‘круг на воде (от брошенного предмета)’ < эвенк. тала ‘мыться’

туохт. Кимтэн эмэ тугу эмэ күүс өттүнэн илэ (дьон көрөрүгэр даҕаны) туура тутан ыл. ☉ Грабить, отнимать силой что-л. у кого-л.
Хабырыылайап суруксутуом, үөлээннээх доҕоруом, дьэ, урукку хонукпар улахан ороскуоттаах курдук этим да, эйигин былдьаан-талаан ылла диэбэппин. Саха фольк. Дьэ уонна кэллэхтэринэ даҕаны, биһигиттэн туохпутун былдьаанталаан барыахтарын сөбүй? Н. Заболоцкай
Олоҥхоҕо бухатыырдар охсуһар охсуһууларын төрүөтүнэн кини [дьахтар] буолар. Итиниэхэ, оччотооҕу дьон атын аҕа уустарыттан кыыһы уоруулара, эбэтэр күүс өттүлэринэн былдьаан-талаан илдьэ барыылара ахтыллар. Эрчимэн. Тэҥн. халаа, талаа

аат., үрд. Үөрүүдьол, дьол-соргу. ☉ Счастье, удача
Эн да биһикки, …… бэйэбит эмиэ аан ийэ дойдубутуттан дьол-соргу көрдөстөхпүтүнэ, саргы-талаан тардыстахпытына төһө-хачча буолуоҕай? Суорун Омоллоон
Кырдьыга да кини саргы-талаан аргыстаах курдуга, үгүс кытаанах, киһи ордуо да суох түбэлтэлэриттэн тыыннаах тахсыталыыра. М. Ефимов

туохт.
1. Кимтэн эмэ күүскүнэн эбэтэр саанан, сэбинэн куттаан былдьаан, халаан ыл. ☉ Отнимать силой что-л. у кого-л., грабить кого-л. [Суруксут:] Ылбыт харчыбын талаан ыллылар диир [Бэһиэччик]. А. Софронов
Үгүстүк биллибит, талбыттан талааммыт тамахха таптайбыт, талаанньыт аатырбыт …… биэлэйдэр бэртэрэ биһиги этибит. П. Ойуунускай
2. Туох эмэ сыаналаах ууруллубутун (үксүгэр дьиэни, ампаары, ыскылааты) күүскүнэн алдьатан киирэн илдьэ бар. ☉ Похищать, грабить путём взлома; расхищать казённое имущество; разбойничать
Лааппытын талаары гыммыттарын кини сир аайы ууһумсуйан олорон кэпсиир. Амма Аччыгыйа
Куорат иһинээҕи кэпэрэтииптэри, сэбиэскэй эргиэн сууттарын барытын талаан аһаабыттар. Эрилик Эристиин
Охуоскай, Айаан, Ньылхаан устун күрээн сылдьар үрүҥ эписиэрдэр, баандалар нэһилиэнньэни, кэпэрэтииптэри, таһаҕастаах борокуоттары талыыллар. Д. Токоосоп
3. көсп. Халабырдаах сэриинэн киир, оннук сэриини күөртээ. ☉ Разорять войной
[Биһиги дойдубут дьолун-соргутун] билигин ким кэҕиннэриэн, талыан, ууга-уокка уматыан баҕарарый? Суорун Омоллоон
Тастан киирэр Талыыр күүстэн Хаарыан ийэ дойдубутун Харыстаһан тураммыт, Иҥсэ мэнэгэй бэлэһи Иҥнэрэргэ бэлэммит! А. Абаҕыыныскай
Ньиэмэстэр талыы кэлбит сэриилэрин славяннар кыдыйталаан кэбиһэллэрэ. АЕВ ОҮИ
♦ Аттаахтан кымньыытын халыыр, сатыыттан тайаҕын талыыр — аттаахтан кымньыытын, сатыыттан тайаҕын ылбыт диэн курдук (көр тайах II)
Аттаахтан кымньыытын халыыр, Сатыыттан тайаҕын талыыр Албынкөлдьүн ыраахтааҕы …… Ар-бур тыла сатаарыйда. Эллэй
ср. др.-тюрк., тюрк. тала ‘грабить’, монг. талах ‘конфисковать; грабить’

туохт. Күүскүнэн былдьаан ыл (баайы-дуолу, малысалы); күүскүнэн киирэн алдьат, кураанахтаа, суйдаан ыл (хол., сэриинэн — атын сири-дойдуну). ☉ Силой отнимать, похищать (чужое имущество); силой разрушать, разорять, обирать (напр., чужую территорию, страну)
Талыыр-халыыр сэриигэ таластылар. С. Зверев
Эйигин [Бүлүү эбэни] ким да туора сиртэн кэлэн талаан-халаан да, илдьи тэпсэн, иҥнэри үктээн да барбата. Г. Нынныров

туохт. Ким эмэ баайын-дуолун күүскүнэн былдьаан ыл. ☉ Воровать, красть, грабить кого-л.
Утуйа сытар киһини Уоран-талаан өлөрдөхпүтүнэ, Күөрт ыт күлүүтүгэр түбэһиэхпит. П. Ойуунускай
Уот тыыннаах Уһутаакы Уоран-талаан барда эбээт!.. Суорун Омоллоон