предл
(в. п.)
1) буолуута (под осень - күһүн буолуута, под утро - сарсыарда буолуута)
2) 1. Туох музыкаҕа үҥкүүлүүрү, ыллыыры этэргэ туттуллар (танцует, поет под музыку, под баян). 2. Иһит туохха аналлааҕын бэлиэтииргэ (посуда под ягоды, под молоко, под сахар)

предл.
под стол - остуол анныгар
под руку - тоҕоноҕун анныттан, илиититтэн
под расписку - араспыысканан

туохт.
1. Муусука тэтимигэр сөп түбэһиннэрэн бүтүн бэйэҕинэн имигэс хамсаныылары оҥор. ☉ Танцевать, плясать
Кыргыттар, эчи, үҥкүүлээн сэгэйдэхтэрэ үчүгэйин, сиртэн-буортан тэйэ-тэйэ түстэхтэрэ чэпчэкитин. Суорун Омоллоон
[Вера:] Эн күлэн-оонньоон, үҥкүүлээн, муусукалаан эрэргин мин букатын көрө иликпин. С. Ефремов
Лена үҥкүүлүүрүн олус сөбүлүүрэ. «ХС»
2. Сахалыы оһуохайдаа. ☉ Танцевать якутский осуохай
Ыллыыр тайҕа, туундара, Оһуохай үҥкүүлүү, Ыллыыр көмүстээх Алдан, Алмаас таастаах Бүлүү. Эллэй
Оһуохайга икки түһүлгэнэн үҥкүүлээбиттэр. ПАИ СМС
Оһуохайы үҥкүүлүүргэ үөрэнии. «Сахаада»
3. көсп. Үҥкүүлүүр курдук эйэҥнээ, дьиримнээ, тэйиэлээ (туох эмэ хамсыырын этэргэ). ☉ Двигаться равномерно, колебаться, колыхаться, подпрыгивать (о чём-л. в движении — напр., о снежинках)
Уот төлөнө үҥкүүлээн бүгүллэҥниир. Амма Аччыгыйа
Намыын хаар үҥкүүлүүр Кыталык үҥкүүтүн, Мин биллим бастакы хаар Ыраас үөрүүтүн. С. Данилов
Күөл уутун ньууругар мөлүйүөн таммахтар Көрүөхтэн дьиктитик тэйдилэр, Үлүскэн күүстээхтик куугунуур ардахтар Үҥкүүлээн дьиэрэҥкэй тэптилэр. Күннүк Уурастыырап
Сыһыыга дьэргэлгэн үҥкүүлүүр. «Кыым»
♦ Үрдүк арҕаһыгар үҥкүүлээ көр арҕас
Мордьо күтэр муҥнааҕы Муннун-уоһун мускуйан, Үрдүк арҕаһыгар үҥкүүлүүрүм Үчүгэйин баҕаһын. С. Данилов. Үрдүгэр үҥкүүлүүр — көҥүл атаҕастыыр, талбытынан дьаһайар. ☉ Чувствуя превосходство, обижать, оскорблять кого-л. (букв. на нём танцует)
[Уйбаан:] Өлбүтүм кэннэ үрдүбэр да үҥкүүлээтиннэр. А. Софронов
Итиччэ үрдүгэр үҥкүүлээбит обургулар мантан антах тэбиэһириэхтэрэ. «ХС»
Кэллэ кэлээт бэрт былдьаһар, сүгүннээбэт, мин үрдүбэр үҥкүүлүүр хотун буулаата быһыылаах дии санаабыта. «ХС»

I мест. указ. тот, та, то; ол дьиэҕэ киир войди в тот дом; ол хайа үрдүк та гора высока; ол диэки бар= идти, ехать в том направлении, в ту сторону; ол курдук вот так, таким образом; ол гэннэ а) после того, затем; далее; б) сверх того, кроме того, ещё; ол гэннэ тугу кэпсиигин ? что ещё расскажешь?; ол да буоллар тем не менее, всё-таки, несмотря на то; ол гынан баран или ол эрээри всё же, однако; ол иһин поэтому, вследствие этого; ол иһин да! вот в чём дело!, вот оно что!; ол аата значит, следовательно; ол үрдүнэн сверх того, помимо того; онон тем; той; онон барыҥ поезжайте той (дорогой); ону а) того, то, ту; ону мин билбэппин того я не знаю; б) о том; об этом; сну истээт услышав об этом; ону ааһан кроме того, сверх того; онуоха (ҕа); на то, на это; онуоха кини этэр ... на это он говорит...; онуоха туох баарый ? что из того?; онуоха эбии к тому же # ону баара не тут-то было ; онуоха-маныаха диэри до поры до времени.
II модальное сл. 1) усиливает выразительность высказываемого: ол туохтан куттанныгыт? а чего это вы испугались?; ол эйигиттэн ыйытыам дуо ? а что, тебя буду спрашивать, да?; 2) с гл. предположительного накл. выражает итог, заключение высказываемого так и...; бардаҕа ол так и ушёл... #ол аата а) значит, следовательно, стало быть, таким образом, выходит; ол аата , дьэлликтииргин бырахтыҥ дуо ? значит, ты бросил бродяжничать?; б) то есть, значит; ол аата , төһө буоларый ? то есть, сколько будет?; ол буолан (или гынан ) баран но, однако; ол буолан баран, бу хартыына олус табыллыбыт однако эта картина очень удалась; ол гынан баран, ким да кэлбэтэҕэ однако никто не приходил; ол да буоллар несмотря на это, однако, всё-таки; ол да буоллар , быйыл оҕуруот аһа лаппа үчүгэй буолар буолла несмотря на это, обещается хороший урожай овощей; ол иһин вот тото; конечно; ол иһин , эн төннөн кэлиэхтээх этиҥ вот тото , ты должен был вернуться; чэ , ол иһин , сэрэйбит сэрэх ну конечно, так и предполагали; ол иһин даа вот в чём дело; ясно, в чём дело; ол иһин даа , оттон мин сэрэйбэт да этим вот в чём дело, а я и не догадывался; ол курдук а) итак, таким образом, вот так; ол курдук , бу мас дьиэ ордубут таким образом, этот деревянный дом остался целым; б) например, к примеру; ол курдук , бу порка саҥа үс кран туруорулунна в этом порту, например, установлено три крана; ол эрээри но, однако, тем не менее; халлаан былыттаах , ол эрээри ичигэс пасмурно, но тепло; онон буоллаҕына следовательно, значит, стало быть; онон буоллаҕына , кини миэхэ суруйар суруга барыта сымыйа эбит следовательно, всё, что он пишет мне, оказывается неправдой; онон бүтэр вот и всё, и всё; бүгүн барабын , онон бүтэр ! сегодня еду — и всё!; онто суох а) и так (уж), и без того; онто да суох биһиэхэ ыарахан и без того нам тяжело; б) действительно, (и) в самом деле; конечно; ээ , онто суох , оннук , действительно, так оно и есть; онто суох , үөрүөхтэрин үөрэллэр ! конечно, как им не радоваться!; ону ааһан более того; не только ..., но и...; ыллыыр , ону ааһан үҥкүүлүүр она не только поёт, но и танцует.