сулуй диэнтэн атын
туһ. Ат бөдөҥ уҥуохтара сулуллубут курдук тараадыһан сыталларын итэҕэйбэтэхтии тутан көрүтэлээтэ. М. Доҕордуурап
«Ким тугу эппитин үүт-маас үтүктэн истэхпитинэ, үтүөнү булбат инибит», — диир сыппах быһаҕынан сулулла олорор Дима. С. Федотов

даҕ.
1. Бытархай, хордьон буолбатах, ордук торолхой, ордук кэриҥнээх (туох эмэ хас биирдиитэ улахан буоллаҕына этиллэр). ☉ Крупный
Бөдөҥ хортуоппуй. Бөдөҥ отон. Бөдөҥ кырбастар. Күн тахсан …… окко хоммут сиик бөдөҥ таммахтарын уон араас уотунан сандаарыччы уматта. Н. Заболоцкай
Хас да алааһы туораан, бөдөҥ тииттэрдээх чагдаҕа киирдэ. Т. Сметанин
Ат бөдөҥ уҥуохтара сулуллубут курдук тараадыһан сыталларын итэҕэйбэтэхтии тутан көрүтэлээтэ. М. Доҕордуурап
△ кэпс. Улахан уҥуохтаах, төрөл. ☉ Рослый, крупный (в основном о человеке)
Сотору соҕус буолаат …… аҕамсыйа барбыт бөдөҥ дьахтар лаахтаах ньаалбаан тааһы туппутунан киирэн кэллэ. Амма Аччыгыйа
Бу бөдөҥ, мааны нуучча үөрэхтээх киһитин дьон көрөөт сөбүлээбитинэн …… барааччы. Л. Попов
Дириэктэр …… үрдүк уҥуохтаах бөдөҥ киһи, сайыҥҥы үлэ түмүгүн кэпсии куорпустары кэритэр, оҕолору көрдөрөр. Н. Заболоцкай
△ Буукубаларын улахан гына суруйар, улахан гына суруллубут буукубалардаах. ☉ Пишущий крупными буквами, крупный (о почерке); написанный крупными буквами
Туора сааллан турар хаптаһыҥҥа бөдөҥ суруктаах дьиэ айаҕар тиийдилэр. Эрилик Эристиин
△ кэпс. Улаханнык иһиллэр, дорҕоонноох; улахан. ☉ Громкий (о голосе)
«Кэпсээҥҥит?» — кэһиэхтээх бөдөҥ саҥа иһилиннэ. Күннүк Уурастыырап
«Дорообо, сибэтиэй сололоох», — диэн күө-дьаа көрүстэ Олесь Дудар магистры суон бөдөҥ куолаһынан. Л. Попов
2. Улааппыт, сааһын сиппит (сүөһүнү уонна сорох харамайдары этиллэр). ☉ Крупный (о скоте и нек-рых др. животных)
[Егор Егорович:] Урут этэҥҥэ олорор эрдэххэ, кырдьык, үс-түөрт сүүс бөдөҥ сүөһү баара. С. Ефремов
Баарасуоҕа бөдөҥ сүөһүтэ биэс-түөрт эрэ этэ, онтукатыттан туттарын тарбаҕыттан быстарын курдук санаахтаамына. А. Софронов
3. Баайынан-дуолунан улахан кыахтаах, киэҥ. ☉ Располагающий большими материальными возможностями, мощный, крупный. Бөдөҥ хаһаайыстыба. Бөдөҥ предприятие
□ Бүлүү биэрэктэригэр Сунтаар, Ленинскэй, Үөһээ Бүлүү уонна Бүлүү оройуоннарын бөдөҥ сопхуостара уонна холкуостара бааллар. И. Данилов
△ Элбэх баайдаах, улахан баай. ☉ Владеющий большим богатством, очень богатый
Манна арыый бөдөҥ баайдар буолуохтара. Амма Аччыгыйа
△ Улаханы оҥорор, улахан күүстээх. ☉ Предназначенный для крупного производства, большой мощности, крупный. Бөдөҥ промышленность. Бөдөҥ техника
□ Биһиги холкуос кырабыт бэрт
Бөдөҥ техникаттан тугу да туһанар кыахпыт суох. М. Доҕордуурап
△ Элбэх киһилээх, улахан. ☉ Состоящий из большого числа людей, многочисленный, крупный
Бартыһааннар биир бөдөҥ этэрээттэрэ эрэ кэтэххэ быстан хаалар. Амма Аччыгыйа
Неустроев тэрийбит куруһуогун оччотооҕу кэмҥэ …… Сибииргэ уонна Забайкальеҕа баар буола сылдьыбыт ахсаанынан биир бөдөҥ улахан тэриллиилээх куруһуок буолар диэн историктар сөпкө бигэргэтэллэр. П. Филиппов
4. Улахан кээмэйдээх, ордук киэптээх, ордук улахан. ☉ Большой величины, больших размеров, силы, масштаба, особенно большой, крупный. Бөдөҥ тутуу. Бөдөҥ куораттар. Бөдөҥ суума. Бөдөҥ кыргыһыы
□ Син биир киһи курдук хас биирдии бөдөҥ тутуу эмиэ пааспардаах буолар эбит. Суорун Омоллоон
Билигин манна Кэмпэндээйи диэн бөдөҥ оробуочай бөһүөлэк үөскээтэ, туус собуота тутулунна. И. Данилов
Симфоническай муусука бөдөҥ формаларын — «Хомуньуустар улуу партияларыгар» кантата, «Саха ыһыаҕа» диэн театрализованнай оратория тиэкистэрин суруйталаабыта. Эрчимэн
5. Киэҥ ис хоһоонноох, ис хоһоонунан ордук улахан суолталаах. ☉ Большой, важный по содержанию, крупный. Бөдөҥ айымньы. Бөдөҥ событие. Бөдөҥ ситиһии
□ Кылбановскай — Союзка биллэр бөдөҥ үлэлэрдээх, космическай наука иннигэр улахан үтүөлээх-өҥөлөөх. В. Яковлев. Бу [үлэ киһитин легендаҕа киллэрии] үлэһит маасса бэйэтин күүһүн кэрэтитэн көрдөрөрүн, үлэнэн кыайыытын эрэниитин улуу символа, бөдөҥ уобараһа буолар. Саха фольк. А. Гайдар хас биирдии саҥа кинигэтэ бэчээттэнэн тахсыыта сэбиэскэй уус-уран литератураҕа, ордук чуолаан оҕо литературатыгар, бөдөҥ событие буолара. Софр. Данилов
6. Ордук дириҥ билиилээх, талааннаах, үрдүк маастарыстыбалаах. ☉ Обладающий большими знаниями, талантом и сильный по своему влиянию. Бөдөҥ суруйааччы. Бөдөҥ учуонай. Бөдөҥ партийнай үлэһит
□ Д.Ф
Ходулов — билиҥҥи бириэмэҕэ биһиги саамай улахан, саамай бөдөҥ артыыспыт. Суорун Омоллоон
Игорь Иванович — олус уран көрүүлээх, улахан кыахтаах киһи. Киниттэн бөдөҥ салайааччы тахсыан сөп. Н. Лугинов. Тэҥн. улахан