аат. Маҥан дьүһүннээх, уһун моойдоох, саһархайдыҥы сырдык атахтаах, тумустаах, Саха сиригэр саамай бөдөҥ, ууга сылдьар көтөр бииһэ. ☉ Лебедь
[Мороду:] Кус-хаас көтөр бииһиттэн Кубаттан ордук ким баарый? П. Ойуунускай
Бу тыллар буолбатах — кубалар. Сааскылыы таптаһар кубалар, Ып-ыраас, муус маҕан кубалар Санньыардык, нарыннык дайаллар. С. Данилов
♦ Куба араҕас — кутуруга, сиэлэ, самыыта, уорҕата араҕас, ньилбэктэрэ уонна түөһэ сырдык араҕас түүлээх (сылгы өҥө). ☉ С красноватым хвостом, гривой, крупом и спиной, со светло-желтой грудью и в «чулках» такого же цвета (о масти лошади). Куба лахсыыр тойуктаах (тыллаах) — олус элбэх уонна ис хоһооно өйдөммөт саҥалаах. ☉ Очень многословная и непонятная (о речи)
Куба лахсыыр тыллаах, Куналы дьэллик тойуктаах Хоҥкурутта эбэ хотуну хоптолоох хотугу өттүнэн [аастылар]. П. Ойуунускай
Эн хата, ким элбэх тыллаах, кусхаас саҥалаах, куба лахсыыр тойуктаах, ону кыайар гына, түҥнэри сакалааттаһыаххын сөп этэ. Күннүк Уурастыырап
Ол улуу дуолаттар моргуор бөҕөнү түһэрэн, куба лахсыыр тойугун туойбутунан барбыттар. Д. Апросимов. Куба маҥан — харахха быраҕыллар, кэрэ сиэдэрэй маҥан. ☉ Выделяющийся своей нарядной белизной
Оҕо, ийэтин курдук, сап-саһархай баттахтаах, куба маҥан эттээх. Н. Якутскай
Кыталык маҥан кыргыттар, Куба маҥан хотуттар! Дьуон Дьаҥылы
Үөрэнэр куорпус икки мэндиэмэннээх, куба маҥан дыбарыас курдук бэйэлээх дьиэтэ биэрэстэлээх сиртэн кылбайан көстөр. Ф. Софронов. Куба олоороҥ түөлбэ. — акаары; ол-бу диэки эргичийэр, болҕомтото, оттомо суох. ☉ Глупый, тупой; невнимательный, рассеянный. Кулгааҕар куба саахтаабыт үөхс. — киһи этэрин истибэт, дөйүҥү, дьүлэй уонна аҥала (сэнээн, үөҕэн этии). ☉ соотв. глухая тетеря или медведь на ухо наступил.
◊ Быытта куба зоол. — кыра туундара кубата. ☉ Тундровый или маленький лебедь. Дойдулаах куба зоол. — туундараҕа эрэ буолбакка, Саха сирин тыатыгар олохсуйар, сымыыттыыр улахан куба. ☉ Лебедь-кликун. Куба аһылыга бот. — суон элбэх силистэрдээх, кэтит сэбирдэхтээх ууга үүнэр үүнээйи (силистэрин аска булкуйан сииллэрэ). ☉ Рогоз широколистный.
ср. тюрк. куу, куҕу ‘лебедь’, куба ‘бледный, сероватый’