тина; водоросли; зелень (на воде).

1) грязь, нечистоты; 2) озёрная тина.

прил. тигр; тигровая шкура тигр тириитэ. тикать несов. (о часах) тыһырҕаа. тина ж. ньамах, дьэбэрэ. тинистый прил. ньамахтаах, дьэбэрэлээх (хол. күөл).

1) покрываться грязью, нечистотами; 2) покрываться тиной, зарастать водорослями; күөлбүт уута ньамаҕырбыт озеро покрылось тиной.

зарастать тиной; цвести (о воде); амаҕырбыт уу зацветшая вода.

ж. тине кыйыыта; набить оскомину 1) тииһи кыйыт; 2) перен. наһаа салгыт, кэлэт.

аат.
1. бот. Сүүрүгэ суох биитэр биллэр-биллибэт сүүрүктээх ууга (үксүгэр күөлгэ, көлүччэҕэ эҥин) үөскүүр күөх салахай хойуу араҥата. ☉ Тина, водоросли, плавающие в стоячей или малопроточной воде (напр., в озёрах, прудах)
Иккиэн күөл ньамаҕа бөҕөнү бүрүнэн, суккуруур дууһалара эрэ пиэрмэҕэ тахсан быыһаналлар. И. Семёнов
Саптыҥы күөх салахай спирогира — атын салахайдары кытта халыҥ гына үллүктэммит ньамаҕы үөскэтиһэр. КВА Б
Хлорелла диэн уу ньамаҕа оту анаан бүөбэйдээн үүннэрэн сүөһүгэ, көтөргө сиэтэллэрэ биллэр. ПАЕ ЭАБ
2. Бадараан, былыык уонна салахай булкуспута. ☉ Ил и водоросли, образующие в заболоченных водоёмах вязкую массу
Бу ааһар былыт албына, күөх далай көлдьүнэ, сытыган ньамах үөнэ, бадараан баҕата, дьэбэрэ дьиикэйэ, сыллаһар киһиҥ мин дуо? П. Ойуунускай
Муҥха хаһан да ньамаҕы, дьэбэрэни эрэ уобан, кубус-кураанах тахсыбытын өйдөөбөттөр. И. Гоголев
Хаастар муҥнаахтар аһыы-сии күөл ньамаҕар даадаҥнаһан киирдэхтэринэ, …… хоптолор сымыыттарын супту уулууллар. С. Тумат
ср. монг., бур. намаг ‘болото, топь’, монг. замаг ‘тина, водоросли’

аат.
1. Уу чалахайа, уу ньамаҕа. ☉ Тина
Амаҕынан бүрүллүбүт уолан эрэр күөллэр диэкиттэн никсик сыттаах сөрүүн салгын илгийбэхтээн ааһыталыыр. Р. Кулаковскай
Тиийэн көрбүтүм көрдүгэним кытыыта куһаҕан баҕайы амах уу эбит, онтон иһиэх санаам кэлбэтэ. Н. Неустроев
Куттах Дьэллиги улаханнык хайгыы-хайгыы, күөл бырыы, амах былаастаах уутун түөһүн тылыгар тиийэ кэһэн, көҕөннөрө сытар сирдэригэр чугаһаан кэллэ. Н. Заболоцкай
2. Споранан ууһуур сыта үүнэр умнастаах уу үүнээйитэ. ☉ Вид водяного растения.

1. көр дьэбэрэ 1.1. Аҥар өттүгэр икки атахтаах кыайан сылдьыбат дьэбэтэ; онно көтөр кынаттаах, сүүрэр атахтаах бииһэ барыта үөскүүр. В. Протодьяконов
   Ол саҕана күөллэр кураантан уоланнар, бадарааннара, дьэбэлэрэ тахсаннар, сүөһү уулууругар улахан кутталлаахтара. И. Федосеев
   Кута, дьэбэ хааһытыгар Тугу да аахсыбакка Күн-түүн куурбат, сытар, сыылар Кэм кэлбитэ саллаакка. А. Твардовскай (тылб.)
2. көсп. Олох эндирэ, бөрүкүтэ суох көстүүтэ; олох дьэбэрэтэ. ☉ Неприглядные явления, трясина, тина жизни
   Мин анаан Ырыа көрдүүбүн - Булабын Хоп сибин, Олох дьэбэтин, күлүгүн Кэрэһи кэпсээнин. С. Данилов
   Дьэбэҕэ тимирэ-тимирэ, Олох нэс оҕуһун сиэппитим. Р. Баҕатаайыскай
   Маннык дьоллоох олоххо олороммут, …… киэҥ айан суолуттан туораан, ынах ыырынан баран, мунан дьэбэҕэ түһэр сөп буолуо дуо? Н. Туобулаахап

1) становиться вязким, топким; заболачиваться; 2) вязнуть, увязать в чём-либо; погружаться во что-л.; балык дьуоҕарбыт рыба спряталась (в тину) # ханна дьөлө дьуоҕарда ? куда он запропастился?