Якутские буквы:

Якутский → Якутский

түҥкэтэхсий

туохт.
1. Кэлии-барыы суох буолан, иччитэхсий (сирдойду туһунан). ☉ Обезлюдеть, стать безжизненным (о местности)
Урут, Хотугу муора суола аһылла илигинэ, Дьокуускайтан хоту өттүбүт улам түҥкэтэхсийэн, дьэбирсийэн иһэр этэ. Амма Аччыгыйа
Сүөдэр төһөнөн ыраатар да, соччонон сирэ-дойдута уларыйан, түҥкэтэхсийэн, биир кэм тайҕа буолан барда. Г. Васильев
2. көсп. Бэйэҥ бэйэҕэр бүк. ☉ Быть нелюдимым, замкнутым. Огдообо Михаилы сэнэх эрдэҕинэ дьахталлар да сөбүлүү көрөр быһыылаахтара, арай түҥкэтэхсийбит казак кинилэргэ кыһаммат этэ. Ойуку
Кини хайдах эрэ чуумпуран, түҥкэтэхсийэн хаалбыта, аанньа кэпсэппэт-ипсэппэт буолбута. «ХС»

Еще переводы:

бүтэҥитий

бүтэҥитий (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс.
1. Тыаһа-ууһа суох буол, ньимий, чуумпур. ☉ Становиться бесшумным, тихим, небойким
Тыа иһэ бүтэҥитийэн, чуҥкунуу тоҥон хаалбыт. Н. Заболоцкай
2. Сайаҕас, аламаҕай быһыыны сүтэр, түҥкэтэхсий. ☉ Постепенно становиться замкнутым, необщительным
Кыра кыралаан тэҥнээх доҕотторбуттан тэйэн барбытым, бүтэҥитийбитим, таас курдук ньимийбитим, дьоҥҥо сылдьыахпын баҕарбат буолбутум. М. Шолохов (тылб.)

дьэбирсий

дьэбирсий (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Дьэбир майгылан, тыйыһыр. ☉ Становиться хладнокровным, невозмутимо-угрюмым, строгим, суровым
Оҕо сылдьан былыр үйэтээҕи өлбүт киһи уҥуоҕун аннынан ааһарыттан олус даҕаны саллара. Улаатан маннык дьэбирсийбитэ буолуо дуо? Софр. Данилов
Макар төрүөҕүттэн тыйыс дьылҕаҕа дьэбирсийбит киһи. Н. Лугинов
Аҕам күлэн саһыгыратар. Онтон дьэбирсийэр, сиэххэ-аһыахха айылаах …… миигин өтөрү-батары көрөр. Н. Абыйчанин
2. көсп. Иччитэх, тымныы, киһи кутасүрэ тохтообот буол; тымныы-тыйыс, хаҕыс буол (күн-дьыл, тыал эҥин туһунан). ☉ Становиться необитаемым, нежилым, неуютным, угрюмо-безмолвным (о заброшенном жилье, местности и др.) или холодным, угрюмым, ледяным (о погоде, ветре и др.)
Урут …… Якутскайтан хоту өттүбүт улам түҥкэтэхсийэн, дьэбирсийэн иһэр этэ. Амма Аччыгыйа
Хонон турдах аайы күндьыл улам тымныйан, дьэбирсийэн иһиэ. «Кыым»
Дьиэ буоллаҕына, кини кэлбитигэр отой да кыһамматах курдук, дьиппиэнник дьэбирсийэн турар. Л. Толстой (тылб.)