Якутские буквы:

Якутский → Русский

угуттат=

побуд. от угуттаа = II.

Якутский → Якутский

угуттат

I
угуттаа I диэнтэн дьаһ
туһ. Эһиги аны саас түөрт уон га бурдук сирин, икки сүүс га от сирин угуттатыах буолаҕыт. Амма Аччыгыйа
Дириҥ үрэҕи быһан, хоруу хорон, Киэлимэни [сир аата] угуттатарга диэн тыл киллэрдэ. А. Фёдоров
Сайылыкка мэччирэҥи тупсарар суолу эмиэ тобулуохха сөп. Ол инниттэн бүтэйдэри тутуохха, сааскы халаан уутун халытан, мэччирэҥ сирдэрин угуттатыахха. «Чолбон»
II
угуттаа II диэнтэн дьаһ
туһ. Бу күн уотугар көхсүбүн угуттата түстэрбин, төһө эрэ абыранар этим. Суорун Омоллоон
Татыйаас отун харбыырын умнан, ол харахтар сылаастарыгар угуттатан, таалан турда. Софр. Данилов
[Сэмэн Владимиров] Одесса куруордугар сыл аайы кэриэтэ киирэн эмтэнэрэ, бааһырбыт атаҕар хаана мөлтөхтүк киирэрин эмтээх бадараанынан угуттатара. «ХС»


Еще переводы:

бүтэйдээһин

бүтэйдээһин (Якутский → Якутский)

аат. Күрүөнэн эргитии, сабыы. Огораживание
От сиэмэтэ ыһыллыбыт ходуһаларын бүтэйдээһиҥҥэ былырыын бүтэй тутуута саҕаламмыта. «Кыым»
Охсуулаах сүүс хонук устатыгар үгүс үлэ ыытыллыахтааҕа: хаар типтэриитэ, бүтэйдээһин, быһыттары, даамбалары сөхсүйүү, ходуһалары угуттатыы. Далан
Бүтэйдээһин ороскуота икки-үс сылынан төлөнөр. «ХС»

уоллар

уоллар (Якутский → Якутский)

уол I диэнтэн дьаһ
туһ. Балыгы хостоон баран миини аҥаара хаалыар диэри уоллара оргуталлар. ДьБ
[Алёша] мелиоратор да буолан ылар: күөллэр ууларын уолларар даҕаны, угуттатар даҕаны. «ХС»
Сүөһү иитиитигэр үлэһит илии тиийбэтинэн ааттаан ынаҕы уолларан кэбиһэбит. «Кыым»

быһыт

быһыт (Якутский → Якутский)

I
туохт. Хараххын соруйан кыараҕастык, симэн кэриэтэ, көр. Сильно прищуривать глаза
Хабырыыс хараҕын быһа симнэ. Малаҕар сирэйдээх мас эмэгэт эмиэ көһүннэ. Ыйаастыгас харахтарын бүөлэниэр диэри быһытан, үөннээхтик мичээрдээтэ. И. Гоголев
II
туохт. Тугу эмэ быһыта тыыт, быһыта тарт, хаста да быс. Рвать, разрывать
Бу сүөһү туох да быатыттан иҥнэрин ааста, бэл ити бэйэлээх быаны быһытта. АаНА СТОТ
III
аат.
1. Ууну халытан ходуһаны, бааһынаны нүөлсүтээри эбэтэр гидростанцияны тутаары үрэх, өрүс сүнньүн анал тутуунан бобуу. Плотина
Быһыт олохтоох матырыйаалларынан, манна муҥура суох элбэх тааһынан уонна туой буорунан тутуллар. Суорун Омоллоон
Дьонтон ыйдаран Ытык Күөл уҥуоргу өттүгэр баар быһытынан туораан, хаптаһын сарайдаах саҥардыыта соҕус тутуллубут дьиэҕэ тиийбитим. Г. Угаров
Сир курааннаан үүнүүнү биэрбэт. Оттон ити сирдэргэ аһыллар-сабыллар ааннаах быһыттары оҥорон угуттатарга тоҕоостоох миэстэлэрдээх. «Кыым»
2. Куобаҕы, куртуйаҕы бултуурга анаан тутуллубут, ааннарыгар сохсо, туһах иитиллибит намыһах сылбах күрүө. Невысокая изгородь типа плетня с воротцами, в которых установлены западни, петли для ловли зайцев, тетеревов
Быйыл Намыын оҕонньор бултууруттан аккаастанан, туһаҕын, быһытын солбуйааччытыгар Чүөчээскигэ бэлэхтээбитэ. Суорун Омоллоон
[Мэник Мэнигийээн:] Оттон быһыппар иҥнибит куртуйахтар, мин тиийэрбин кытта, миигиттэн көрдөһөн …… көрө-истэ олороллорун аһынан ыыталаан кэбистим. Суорун Омоллоон
Икки-үс биэрэстэ сири тулутуо дуо, аҕатын суолунан олуктанан, быһыкка кэлэн кэтиллэ түстэ. В. Тарабукин
3. Үрэх сүнньүн сылбаҕынан быһыы (туунан балыктаары). Заездка (плетень через узкие речки, протоки, виски для ловли рыбы)
Быргый, ыкса киэһээҥҥэ диэри балык күрэтэн, ыаҕаһын толору бултаан баран, бүтэн, туубун манна быһыппар уган кээһэрим дуу, хайыырым дуу диэн саныы турда. Күндэ
Өстөөхтөр, быһыкка хаайтарбыт балык курдук, булумахтана түспүттэрэ. М. Доҕордуурап
Оҕонньор үрэҕэр киирэн, быһытын көрүнэн, сыалыһар бөҕөнү иһитигэр хааланар тыаһа иһиллэр. Саха ост. I
4. көсп. Эрэйинэн туораныллар мэһэй. С трудом преодолеваемая преграда
Санаата түспэтэх, өссө өрө күүрбүт, охсуһарга, дьыалата кырдьыктааҕын дакаастыырга бэлэм киһи олорор. Ол гынан баран, утарылаһааччылара мөрөйдөөтүннэр, араас хааччаҕы, быһыты оҥордуннар. Г. Угаров
Буор быһыт — кыра үрэх сүнньүн буору кутан (бульдозерынан астаран) бүөлээн оҥоһуллубут быһыт. Дамба
Хотоолу туора буор быһыт кута сылдьар этилэр. Н. Якутскай
Туойга талаҕы былаан оҥоруллубут даамбаларынан (буор быһыттарынан) египтяннар хочону тус-туспа учаастактарга араараллара. КФП БАаДИ
Көлүйэҕэ үксүн буор быһыты тутуллар. СОТ. Быһыт бүтэй — бүтүн нэһилиэк ходуһатын сайылыктан араарар бүтэй. Изгородь, отделяющая луга от пастбищ наслега
Тумус тыаны ортотунан быһа охсон ааспыт быһыт бүтэйгэ тиийэн баран, тэлиэгэттэн сулбу ыстанан түстүм. Эрилик Эристиин
Бэрт өрдөөҕүттэн бүтэйдэммит буоламмыт, бүтэйбит да арааһа элбэх буолара: боотулу бүтэй, хадай бүтэй, сылбах бүтэй, быһыт бүтэй эбэтэр сиэлии бүтэй. Багдарыын Сүлбэ