сов. 1. кутулла түс, саба халый; волны нахлынули на берег долгуннар биэрэккэ саба халыйдылар; 2. перен. (устремиться — о людях) үмүөрүй, тоҕо анньан кэл; 3. перен. (о мыслях, чувствах) кутулла түс; нахлынули- воспоминания урукку туһунан санаалар кутулла түстүлэр.

сов. 1. (собраться где-л.) түмүс, муһун, тоҕуоруй; 2. на ком-чём (направиться, устремиться) түмүлүн, уурулун; любовь матери сосредоточилась на ребёнке ийэ таптала оҕотугар түмүллүбүтэ; 3. на чём и без доп. (сосредоточить свои мысли) өйгүн түмүн, өйгүн уур, өйгүн тохтот; шум мешал мне сосредоточиться тыас мин өйбүн түмү-нэрбэр мэһэйдиир этэ.

дьүһ. туохт. Умса туттан, арҕаскын таһааран, кылгас сиргэ түргэнник инниҥ диэки дьулуруй. ☉ Устремиться вперед, опустив голову, приподняв загривок (о человеке)
Кыһын ынахтар далга тоҥон туран, кыра тыһаҕастары итиннэ-манна дьогдьорутан, муостарыгар бэргэһэ оҥостоллоро тохтоон, бары дал иһигэр кэбинэн кээдьэһэн тураллар. Амма Аччыгыйа
Кыра уол, Түү сирэйтэн [киһи хос аата] быстыбатарбын диирдии, эмиэ антах дьогдьоруйда. Болот Боотур

туохт.
1. Тохтоло суох инниҥ диэки түргэнник бар (үксүн туох эмэ мэһэйдэри силэйэн). ☉ Устремиться, ринуться вперед (преодолевая встречающиеся на пути препятствия)
Дьон быыһынан дьулуруйан кэлэн, батарантаастаах саатын Сахаар иннигэр тыастаахтык уурталаан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Генерал Пепеляев дружинатын сүрүн күүһүн илдьэ тохтоло суох Аммаҕа дьулуруйбута. Софр. Данилов
Тыраахтар хаары үлтү күөрэлээн, иннин диэки дьулуруйан испитэ. И. Федосеев
Барча буолбут муустарын барылаччы кыйдаан, сыҥаһа сыырын суурайан, эмпэрэ биэрэгин имэрийбэхтии бигээн Бүлүү эбэ хаһан да тохтуо, уоскуйуо суох айылаахтык, таҥнары устан дьулуруйа сытта. Тулхадыйбат д.
2. Уһуннук, таҥнары, аллара түс (көнө, киэҥ, уһун суол, кирилиэс о. д. а. туһунан). ☉ Устремляться далеко, глубоко вниз (о длинной прямой широкой дороге, лестнице и т. п.)
Уот Уһутаакы дьиэтин иһэ. Дьиэ оройуттан хабарҕа кэрдииһин курдук тимир кирилиэс таҥнары дьулуруйан түспүт. П. Ойуунускай
Алаас соҕуруу өттүнээҕи лиҥкинэс мастардаах тыаны хабыллар хаба ортотунан хайа сүүрэн, аллара дьулуруйан киирбит солооһуннаах киэҥ аартык устун хас да аттаах киһи хаамтаран сукулдьутан киирдилэр. А. Бэрияк
3. Дьулуурдаахтык, түргэнник бара тур, ааһан ис (ханнык эмэ уопсастыбаннай көстүү туһунан). ☉ Идти, проходить стремительно (об общественных явлениях)
Саҕаланаат, барыта уруккуттан үөрүйэххэ кубулуйбут чиҥ бэрээдэгинэн, судургутук дьулуруйан истэ. Н. Лугинов
[Устудьуоннар] бу уоскулаҥа суох биир кэм инники дьулуруйан иһэр тэтимнээх үйэ киэҥ хардыытыттан хаалбат курдук бэлэмнэнниннэр, бустуннар-хаттыннар. Г. Угаров
Ол кэм сырдык ырата, Ол кэм ыраас иэйиитэ Уостубакка дьулуруйар Олохпутун киэргэттэ. Саһарҕа
4. Үрдүктүк, көбүс-көнөтүк үүн (үүнээйи туһунан). ☉ Расти, устремляясь ввысь (о растениях)
Айылҕа киэргэлэ - Ыраас хатыҥ Үүнэн дьулуруйан турар. Софр. Данилов
Ол да буоллар, тааска хатаастан Үүммүт бэстии, өрүүтүн Эн буурҕа тыаллыын өрө тустан, Дьулуруйа үүммүтүҥ. Эллэй