побуд. от сылай = утомлять, доводить до усталости; оҕону сылатыма не утомляй ребёнка.

побуд. от үгдэрий = 1) сильно утомлять; изнурять; көлөлөрү үгдэрит = изнурить упряжной скот; 2) ослаблять.

побуд. от ыр= 1) доводить до истощения; 2) утомлять, изнурять; оҕону ырыарыма не утомляй ребёнка.

побуд. от солбонуй= утомлять; ослаблять; күүс үлэҕэ аттарын солбонуппут он изнурил своих лошадей тяжёлой работой.

туохт. Баһыйан, иннин ылан сылат, мөлтөт (хол., эккирэтэҥҥин). ☉ Превосходя кого-л. в чем-л., утомлять, ослаблять, изнурять его (напр., догоняя кого-л. в беге)
Кинини [тайаҕы] кэнниттэн эккирэтэн күдэн күүһүн көлбөнүтэн …… быһыйынан быһыйын баһыйан, ситэн тиийэн өлөрөр оччоттон баччааҥҥа диэри улуу булчуттарга эрэ кыаллар суол. Далан
Германия фашизмын Күтүр күүһүн көлбөнүтэн, Көрдүгэнин умуруоран …… Айгыраабыт аан дойдуну Алдьархайтан таһаарбыккыт. Р. Баҕатаайыскай

туохт.
1. кэпс. Тугу эмэ оҥорорун таһынан эбии үлэтэ биэр; кыаҕы таһынан үлэлииргэ күһэй. ☉ Нагружать кого-л. дополнительной работой, возлагать на кого-л. какую-л. ответственность сверх нормы
Ит эҕэстээх оҕону хаһан даҕаны кыаҕын таһынан ноҕуруускалыыр табыллыбат. КИИ ОЧСҮөГ
Сүрэҕи наһаа ноҕуруускалыыртан сэрэниҥ. КЗА АҮө
2. көсп., кэпс. Киһи сөбүлээбэтин курдук тугунан эмэ салгыт, сылат. ☉ Надоедать кому-л., утомлять кого-л. чем-л. (напр., разговором). Оҕонньор истэ-аһаата да наар биири мээрилээн киһини ноҕуруускалыыр

туохт. Кими, тугу эмэ аанньа аһаппакка эбэтэр сылатан, илиһиннэрэн, сэниэтин быс, күүһүн эс. ☉ Доводить до сильного истощения, утомлять непосильным трудом, изнурять, изматывать
Тэлэһийэ сылдьан өрүү Саныыбын үс Уйбааны, Хонук хоно, күн өрүү Хоһоон уйар ухханы. …… Уйадытар намыын кэрэ Уран тыл ырыарара. М. Ефимов
Уйбаанчык сылгыны энчирэппэт, ырыарбат итиэннэ үчүгэй төрүөҕү ылар туһугар бэйэтэ биһириир ньымаларын туттара. В. Протодьяконов
Күҥҥэ муҥутаан балтараалыы көһү айаннаан биир да табаны сүтэрбэккэ-өһөрбөккө уонна быһа ырыарбакка дойдуларын булларбыттар. «Кыым»

туохт.
1. Уһун кэмҥэ биир тэҥник тугу эмэ аал, илбий (уу дол гунун, тыал туһунан этэргэ). ☉ Ока тывать, обдавать что-л. (о волне), долго обдувать что-л. (напр., о ветре)
Өлүөнэ эбэм күүгэннээх көлөһүн алла-алла күүстээхтик күллүгүрүү-халлыгырыы, кур таас хайатыгар тахсан, түөһүнэн миккийэр. Суорун Омоллоон
Уордаах муора миккийэр Ардах, силлиэ сиригэр Куба курдук балааккалар Туртаҥнаһа тураллар. С. Данилов
Хаһыытыы сатыыбын …… [сирэйбин] Сирилэс силлиэ тыал миккийэр. «Кыым»
2. Тохтобула суох уһуннук сылаалаах үлэнэн, туох эмэ кыһалҕанан сылат-элэт, сүпсүгүрт. ☉ Утомлять, изнурять, изматывать кого-л. (о тяжёлой работе, жизни)
Булт, сүөһү иитиитэ миккийбит дьон уолун, Дьокуускай, э н и и т э н , к ы н атын үүннэртиҥ. Эллэй
Тас дьүһүнүттэн сылыктаатахха, олох обургу улаханнык миккийбит киһитэ. Со фр. Д анилов. Күүстээх үлэ миккийэн, төһө даҕаны сылайдарбыт, сырдыгы туһанан, тыабытыгар эмиэ таҕыстыбыт. «ХС»

туохт.
1. Биири тохтоло суох хатылаан, лэбэйдээн, биһэн таҕыс. ☉ Надоедать, утомлять, повторяя без кон ца одно и то же
Дьоммут биһигини оттоон сүөһүгүтүн иитиҥ диэн мискийэр инилэр. Далан
Алҕаһы күүркэтэр туохха нааданый? Дьиҥинэн, барыта сүүс төгүл судургу, ону бэйэбит наһаа элбэхтик мискийэн, кыраны да улаатын нарабыт. Н. Лугинов
Татыйаас гим назияҕа бардаҕына, үөрэнэр үөрэҕэ олус салгымтыалааҕа, туох даҕаны сонуну, саҥаны би эрбэт, мэлдьи үөрэх кинигэтигэр суруллубуту эрэ мискийэн тахсаллар. В. Протодьяконов
2. Тохтообокко эрий-мускуй, тугунан эмэ салгыт, сылат (кыра оҕо туһунан этэргэ). ☉ Надоедать расспросами, приставанием (о ребёнке)
Кыра оҕо ийэтин күнү быһа мискийэр. «ХС»
3. көсп. Арахпакка эрэйдээ, ыар батт ы к б у о л ( санаа туһунан этэргэ). ☉ Мучить, терзать душу (о тяжёлых думах, печальных мыслях)
Ити кэмҥэ Сергейи араас санаа киирэн мискийбитэ. В. Яковлев
Кинини мэлдьи биир санаа мискийэр. Л. Толстой (тылб.)
4. көр миккий
1.
Тиһэҕэр Пётрдаах Маншиков муораҕа тиийэллэр, долгун кытылы кырбыыр, чай тааһын мискийэр. АС НИСК. Күн тахсар байҕалын биэрэгин мискийэ оонньообут күөх бааллар сэнииллэр дуу кыра бэйэбин, мин диэки Харбаһар курдуктар. Ч. А й т м а т о в (тылб.)
5. көр миккий
2
Соччо улахан кырдьаҕаһа суох эрээри, ыар олох мискийэн этирик түөстээбит, иҥиир иэннээбит буолан, эрдэ кырдьыбыт көрүҥнээх этэ. КА СДьДь
Василий Яковлевиһы сэрии ыардара мискийэннэр, билигин кыырыктыйан эрэр астаах. ССС
6. Туохха эмэ такайан үөрэт, уһуй. ☉ Обучать кого-л. чему-л., натаскивать в чём-л.
Үөрэхтээх ыччаты эрдэттэн мискийэн, кырдьаҕас, уопуттаах дьоҥҥо куурустары аһыталаан, аналлаах оскуола тэрийэн, орто звено каадырдарын дьиҥнээхтик бэлэмнииргэ уолдьаста. П. Егоров

1. туохт.
2. Таҥастаан, сымнаҕас гына оҥор (тирии туһунан). ☉ Выделывать, обрабатывать, мять (кожу)
   Үлэтин быыһыгар хоччорхой таба тириитин имитэн, араас таҥас тигиэх тустаах. А. Софронов
   Оҕонньор тирии имитэ олорон талкы диэки ыйда. П. Ойуунускай
   Сайыныгар кыстык дьиэҕэ үүт кыынньараллар, бурдук астыыллар, тирии имитэллэр. Амма Аччыгыйа
3. Тугу эмэ быһыытын-таһаатын сүтэриэр диэри уһуннук бүк-тах, кум-хам тут (хол., кумааҕыны). ☉ Сжимать, мять, давить, комкать что-л. до потери формы, вида
   [Салайааччылар] бытааннык хайдах эрэ иҥиэттэллэр, Быһыыта тугу эрэ ыарырҕаталлар. Кумааҕыны ылан имитэллэр, Холоон, кэччэйэн кэпсэтэллэр. С. Васильев
   △ Сымныар диэри мускуй-эрий (хол., талаҕы). ☉ Крутить, вертеть; крутя, поворачивая из стороны в сторону, делать мягче что-л. (напр., тальник)
   Талаҕым төбөтүн имитэн (эрийэн) баран, туһах курдук оҥордум уонна хорооҥҥо батары биэрдим. Суорун Омоллоон
4. Итийиэр-кутуйуор диэри хамнат, көһүйбүтүн аһар (хол., сискин). ☉ Разминать какую-л. часть тела (напр., спину) до появления ощущения теплоты
   Куолас бурдугу үүннэрэр, Ходуһа отторун ходуйар …… Быччыҥы имитэр Хоодуот хонуктар кэллилэр. Эллэй
   Оҕонньор сарсыардаттан кириэһилэтигэр кинигэ ааҕа олорон баран, сиһэ көһүйбүтүн имитэ таарыйа, хаамыталыы сырытта. Н. Лугинов
5. көсп. Арахсыбакка, бокуой биэрбэккэ, мэһэй-таһай буолан сылат, эрэйдээ (үксүгэр оҕо туһунан). ☉ Своим беспокойным поведением утомлять, замучить кого-л. (обычно о ребенке)
   Бэйэ, нохоо, киһини имитимэ! ПЭК СЯЯ
6. көсп. Харса суох охсуолаа, кырбаа. ☉ Бить, ударять, колотить. Бу Ньургун Боотур обургу өрө көтөн куугунаан тиийдэ да, абааһы уолун кэнниттэн имиппитинэн барда. Ньургун Боотур
   Кэл эрэ, таһырдьа тахсыах, сирэйгин имитэн биэриэхпин... Күннүк Уурастыырап
   Мин чохороонум өнчөҕүнэн, Эһэни буруйдааҕын аайы, Икки сыҥааҕын имитэбин. Т. Сметанин
7. көсп. Эрчий-мускуй (тыл туһунан). ☉ Разминать, упражнять язык (напр., чтобы лучше выговаривать трудные в каком-л. отношении звуки)
   Арай, оҕо тылын имитэргэ, оонньууга туттуллар ахсаан чабырҕаҕа диэн баар. Саха фольк. Тылгын тууһуу мускуйаҕын, Эрийэҕин, иэҕэҕин, Иэмэх курдук тутан-хабан, Имитэҕин, иитэҕин. С. Данилов
8. көмө туохт. суолт. -ан сыһыат туохтууру кытта холбоһон, хайааһын түргэнник уонна эрчимнээхтик буоларын көрдөрөр. ☉ В качестве вспомогательного глагола, сочетаясь с деепричастиями на -ан основного глагола, выражает быстроту и интенсивность действия
   Мин туран, көрдүгэммин төгүрүйэ сүүрэн тиийэн умса түһэн сытан эрэ, туох да харса суох уулаан имиттим. Н. Неустроев
   Миитиҥҥэ Охоноос тыл этэн имитэн эрэр. Амма Аччыгыйа
   «Оодул» холкуоһун дьонноро сүүрбэччэ киһи бэйэлэрин чилиэттэрин уһаайбаларын тулатыгар бу куруҥу солоон имитэн эрэллэр. Күндэ