хастаа диэнтэн хай
аата. Хаппыт тирии, тыс субатын кыһыйыы, хастааһын тыаһа-ууһа да намыраабат. Хомус Уйбаан. Остуолбаны саас мас сүмэһинэ сүүрүүтэ хатырыгын хастааһын, этин алдьаппакка суллааһын үйэтин уһатар, үлэтэ да чэпчиир ПАЕ ОС
Кыбартыыраны өрөмүөннээһиҥҥэ биир ыарахан үлэ — эргэ обуойдары хастааһын буолар. ДьХ

туохт.
1. Сыста сылдьар тугу эмэ (хол., мас хатырыгын, туоһу) хоҥнорон, арааран ыл. ☉ Отрывая, отделять, снимать что-л. с чего-л. (напр., кору с дерева)
Кини хас да ыраас хонууга хатырык хастаан сиргэ умса уурталаабыта. М. Доҕордуурап
[Оҕонньор] сиэнэ Сашалыын туос хастыы сылдьаллар. «ХС»
— Ураһа хаппахчыта буолар туоста хастаан кулуҥ! «Чолбон»
2. Туох эмэ сабыытын, хаххатын суйдаа, суох гын. ☉ Оголять, обнажать что-л., срывая, сдирая верхний покров
Харайдаанап суорҕанын төбөтүттэн хастыы тарпыттарыгар уһугунна. Софр. Данилов
Кумахтаах буору күүстээх тыал хастаан кэбиспит. АЕ СТ
3. көсп. Тугу эмэ көрдөөн эбэтэр туох эмэ наадаҕа элбэх сири кэрий, тилийэ хаамп. ☉ Обойти, исходить много мест в поисках чего-л. [Эмээхсин:] Биир бургунастааҕым, ону сүтэрэн киэҥ сири хастыырым. А. Сыромятникова
Оттон «Саһыллаах» холкуос маныыһыта Сэргээчээн бу ынаҕы көрдөөн аан дойдуну хастаабыта. Д. Таас
4. көсп. Ким эмэ сымыйатын, албынын арый, саралаа. ☉ Разоблачить чей-л. обман или тайные замыслы, вывести кого-л. на чистую воду
Кулаак биһиги холкуоспутугар киирэн араас алдьатыыны-кээһэтиини оҥорор. Итини барытын хастаан таһааран, кинини холкуостан батан таһаарыллыа. Күндэ
Чөрөктүүрэп үчүгэй аҕайдык сирэйгин хастыа эбээт! А. Сыромятникова
♦ Иэнин хастаа көр иэн I
[Манчаары Түүлээх Уллуҥахха:] — Миэхэ балыйтараары ампаары алдьаппыт сураххын истиэм да ирдээн тиийэн иэҥҥин хастыам! И. Гоголев
Билэ-билэ эппэтэххин биллэрбин эрэ, иэҥҥин хастыам, хотуой! «ХС». Тириитин хас- таа — тириитин сүл диэн курдук (көр сүл I)
ср. др.-тюрк., тюрк. хас ‘кора, кожура’, хак. хаста ‘снимать наружный слой чего-л.’

1) снимать, сдирать; хатырыгын хастаа= снять кору, окорить; кыыл муоһун хастаабыт олень сбросил кожу с рогов (потирая их о деревья); 2) оголять, обнажать; тыал хастаабыт кырдала возвышенное место, с которого ветром сдуло снег # иэнин хастаа = побить, выдрать (ребёнка).

v. to dig, scrape