арыт. тыас туохт. «Хачыр-хачыр» гынан хатыланан тыаһаа (хол., хаппыт окко-маска үктэнэн). ☉ Издавать сухой треск, похрустывать (напр., при ходьбе по мелкому хворосту)
Атах анныгар тоҥмут хатаҥат хачыргыыр. Далан

түөлбэ.
1. аат. Күһүҥҥү, сааскы дьыбардарга кылгастык буолан ааһар кыра тоҥоруу. ☉ Быстро тающий иней, заморозь снега (осенью, весной)
Хатааһына уһунун, Хатаҥата уһугун... Саас да бөҕө буолла Саргылаах Сайсарыга. С. Данилов
Бэрт да буолар хайыһар Хаар хатаҥа кэмигэр, Сыыр аннынан халыйар, Суол устунан да сүүрэр. И. Чаҕылҕан
Күнүскү ириэһин кэнниттэн киэһээҥҥи хатаҥа түһэн, суол бадараана тортуйбут эрээри, хаамарга билигин даҕаны инчэҕэй этэ. Тумарча
2. даҕ. суолт. Тоҥот түһэрэр, тоҥорор. ☉ Образующий иней (напр., о заморозках)
Хайыһар тэбиэххэ, Хаҥкынан сүүрүөххэ Хатаҥа сарсыарда Алыс да аатырда! Болот Боотур
Түүн хатаҥа тымныылаах дьыбар үтэн кэлэр, айанньыты күнүс илийбит таҥас эпсэри ылар. И. Никифоров
Хатаҥа түүн ааһан — сыттым... В. Миронов

туохт.
1. Саталан, сата түспүтүн курдук улаханнык тыалыр. ☉ Свирепствовать, бушевать (о непогоде)
Дьыбарсыйан сарсыарда Кыйыдыйан сатарда, — Силлиэрбэхтээн иһиирдэ, Сэбирдэҕи сиксийдэ. А. Абаҕыыныскай
2. Улахан тыас, саҥа охсуллуутуттан дуорааннан, тыас, саҥа дуорааннан (хол., тыаны, салгыны этэргэ). ☉ Наполняться громким шумом, сотрясаться от громового звука (напр., о лесе, воздухе). Тыа баһа сатарар хаһыыта иһилиннэ
□ [Ньургун Боотур] Халлаан сатарыаҕынан, Хабарҕата хайдыаҕынан Хабырына-хабырына Хаһыытаамахтаан ылла. П. Ойуунускай
Бүлүмүөт тыаһынан сатара Хараҥа түүн кэтит ытыһын Хабырҕаччы таһынара. С. Тимофеев
3. Күүскэ сатараа, сатараан иһилин (хол., саа тыаһа). ☉ Раздаваться, прокатываться, разноситься (напр., о выстреле, голосе, песне)
Тыа иһэ уотунан оргуйар, Саа тыаһа сатарар. А. Абаҕыыныскай
Ырыабыт чугдаардын, Саҥабыт сатардын, Дорообо, Саҥа дьыл. И. Артамонов
Хамандыыр илиитин өрө уунан: «Батарея, огонь!» — диэн хатан, чуор куолаһа сатарбыта. А. Бродников
4. көсп., поэт. Эбии күүрээннэнэн таҕыс, күүһүрэн кэл (абарыы-сатарыы эбэтэр үөрүү-көтүү туһунан этэргэ). ☉ Усиливаться, возрастать, нарастать, разгораться (напр., о каком-л. чувстве)
Абарбыт, сатарбыт санааны бурайа Дьаадара халлааҥҥа кыырайар. Эллэй
Хатаҥат тыала түһэр, Өһүөн ардах өрөөн барар Хара дьай күүһүн эһэр Өрөгөйдөөх өргөс, сатар! А. Абаҕыыныскай
Күн көрөн халлаан дьайҕарда, Көр-нар, үҥкүү сатарда. П. Ламутскай (тылб.)
△ Улаат, эбии уоҕур (хол., тымныы күүһүн этэргэ). ☉ Набирать силу, крепчать (напр., о морозе)
Кыһыҥҥы тымныы сатарбыт, Кыйыһыйбыт муус толоон. И. Чаҕылҕан