I
туохт.
1. Тугу эмэ туохтан эмэ биилээҕинэн кыһыйан хоҥнор. ☉ Скоблить, скрести что-л. Илларион, суол уонна көҥүс икки ардыгар тимир күрдьэҕинэн, баһымньынан сир кырсын хоруйар. М. Доҕордуурап
2. Тугу эмэ ыһаары, олордоору сири тиэр, хорут. ☉ Взрыхлять почву, вспахивать землю для посева чего-л.
Бурдук ыста. От оҕуста. Сир хоруйда. Сиэмэ ыста. А. Софронов
Үс төгүл кирээдэтин ардын суханан хоруйбут. Суорун Омоллоон
Хас биирдии хаһаайын бэйэтин лоскуй сирин суханан, хоруурунан, баһымньынан хоруйан муҥнанара. БИД
3. Бытыккын бириитибэнэн төрдүттэн быс, бириэйдээ. ☉ Брить, бриться
Бытыгы хоруйдахха хойдор куолута. М. Доҕордуурап
Эргэ сыппах бириитибэ Макар иэдэһин хара дороххой түүтүн хоруйан чычыгыратар. М. Шолохов (тылб.)
4. Туох эмэ мэһэйтэн иҥнэн эбэтэр оннук иҥнибит курдук эмискэ тохтоо. ☉ Внезапно остановиться, натолкнувшись на что-л. Саҥардыы хомуллан эрэр тыраап тумсугар массыына кэлэн хоруйа түһэр. Н. Якутскай
Ааҥҥа кэлэн хоруйан турар ат үрдүттэн киһи атахтара бокуойа суох чороҥолоотулар. «ХС»
◊ Умса хоруй (түс) көр түс I
Эһэ ойбут күүһүгэр тэптэрэн ыраах буорга умса хоруйда уонна турбакка үллэҥнии сытта. Болот Боотур
Оҕонньор бастаан сөрүөстэ түстэ, …… сүүһүнэн тоҥ чигдигэ умса хоруйа түстэ. Эрилик Эристиин
Ытарбын кытта ньиэмэс умса хоруйа түстэ, атахтарынан салгыны тэбиэлээмэхтээтэ. Т. Сметанин
ср. др.-тюрк. хаз ‘копать’, монг. хару ‘скоблить, тереть’
II
аат. Ыйытыыга хардаран саҥарыы, харда эппиэт. ☉ Ответ на заданный вопрос, отклик на обращение
Биир кыыстан Миисэ суругу тутан баран, бэл хоруй суруйбатаҕа. Н. Габышев
Мин боппуруоһу эмиэ сатаан өйдөөбөккө, хоруйа суох аһардым. Н. Заболоцкай
Арамаан Хончос тылларын барытын ылыммыта да, хоруйун тугу да тута эппэккэ хаалбыта. И. Никифоров
ср. алт. каруу, маньчж. кару, бур. харюу ‘ответ’