и. д. от хорут= вспашка; сымнаҕас хорутуу мягкая вспашка.

1) сильно потеть; 2) перен. трудиться в поте лица.

пахать; бурдук сирин хорутар он пашет под зерновые # умса хорут = повалить кого-л. лицом вниз.

хорут диэнтэн хай
аата. Хорутуу кэнниттэн сир сиигэ күүскэ көтөр, аллараттан туус үөһэ тахсыыта уонна мунньуллуута улаатар. «Кыым»
Оройуон огурунуома хорутуу хаачыстыбата куһаҕанын көрөн аахта оҥорбут. Г. Николаева (тылб.)

туохт.
1. Аһара күүскэ хамсанан-имсэнэн наһаа көлөһүннүр, көлөһүн алын. ☉ Сильно потеть, покрываться потом из-за чрезмерного физического напряжения
Түүлээх Уллуҥах дэлби тириппит-хоруппут. Суорун Омоллоон
Анньыһар Боотур Киис Бэргэни кыргыс үөрэҕэр уһуйан тиритэхорута сылдьаллар. И. Гоголев
Күүстээх Соппуруон тиритэн-хорутан хайаны түһэн иһэрэ. НЕ ТАО
2. көсп. Туох баар күүскүн-кыаххын биэрэн туран үлэлээ. ☉ Трудиться в поте лица
Сааска ойоҕун аҕатын маҕаһыына байарын туһугар тиритэ-хорута үлэлиэн төрүт баҕарбат. У. Ойуур
[Махтал сурук] тириттэххинэ-хоруттаххына, үтүө суобастаахтык үлэлээтэххинэ кэлэр эбит. «ХС»

тирит-хорут диэнтэн хай
аата. [Аргыспытын эккирэтэн] аҕылаһыы, тиритии-хорутуу бөҕө буолан, төһө эмэ сири урут тиийэн чэйин оргутан иһэ олордоҕуна ситэбит. Амма Аччыгыйа
Үлэлээн тиритиим-хорутуум, Ол буоллун мин кыайыым-хотуум! Л. Попов

1. хоруй I диэнтэн дьаһ. туһ. Хамначчыт дьоно уонтан тахса хонук устата мас суханан сир хорутан, барамньылатан тойоннорун бурдугун ыһан бүтэрдилэр. Н. Якутскай
2. көсп. Үчүгэйдик өйдөөн, дириҥник сыныйан, ырытан үөрэт. ☉ Подробно, глубоко изучать какой-л. вопрос
   Никон билигин даҕаны бибилэтиэкэттэн арахпат, испииһэктээх, үөрэтиллэр кинигэлэри дириҥник хорутан үөрэтэр. Н. Габышев
   Үлэ дьонун өйүн-санаатын, олоҕун-дьылҕатын кэлэр кэскилин дириҥник хорутан суруйуохха. «Кыым»