1) в разн. знач. отделять (сильным, резким толчком, рывком, напр. что-л. слипшееся, примёрзшее или севшую на мель лодку); маарканы хоҥнор = отклеить марку; штукатурканы хоҥнорбут он отковырнул штукатурку; иһэрдиитин хоҥнордум я отпаял запайку; буочуканы хоҥнор = оторвать бочку (примёрзшую); оҥочону хоҥнор = столкнуть лодку (в воду); сыарҕаны хоҥнор = сдвинуть сани; 2) перен. сдвигать; кинини хоҥноруоҥ суоҕа его не сдвинешь с места (настолько он ленив) # сыҥаах хоҥнор = уст. поднести первые подарки отцу невесты для получения его согласия; сыҥаах-хын хоҥнор = немного закусить; хоммут уоскун хоҥнор = заговорить после долгого молчания.

хоҥ мэйии разг. глупый, дурной, пустоголовый.

хоҥ мэйии көр мэйии
Ол хоҥ мэйиилэр хантан үөрэҕи ылыахтарын баран. Н. Якутскай
Оҕолорум, миигин, хоҥ мэйиини, өлөрөн кэбиһиҥ! Мин буруйбуттан эһиги бары хоргуйан өлөр аналламмыккыт! И. Гоголев

туохт.
1. Тугу эмэ туохтан эмэ күүскүнэн арааран ыл, төлөрүт. ☉ Отделять, прилагая усилие, отрывать что-л. от чего-л., разъединять что-л. Баай ыал киэнин Балбаах хоҥнорор Баһымньы тимирдэрин Батарыта саайталаабыт. Күннүк Уурастыырап
Байыкка [тыытын] баатын кытта бэрт өр эрийсэн, астаһан, мууһун суоран, түгэҕин луомунан көйөн, нэһииччэ хоҥнордо. Н. Заболоцкай
2. Биир сиртэн хайа эмэ диэки сыҕарыт, ыыт. ☉ Сдвигать, трогать с места. Массыынаҕын собуоттаан хоҥнор
□ Икки-үс оруота дьонноро Барааттаан биир тэҥҥэ хаамсаллар Этэрээт сэриигэ хоҥноро Чугаһаан ырыанан тахсаллар. Эрилик Эристиин
♦ Сыҥааххын хоҥнор көр сыҥаах
Кини [эһэ] арҕаҕын ааныгар быардыы түһэн, күнүстэн күнүс сылааска сыламнаан, ытыстыбыт сыҥааҕын хоҥноро хас да күн сыппыта. Р. Кулаковскай
Көр биирдэ сыҥааххын хоҥнорордоох эбиккин ээ. Н. Заболоцкай
Хоммут уоскун хоҥнор көр хон. Хоммут уоспун Хоҥнорон, Оҕолорбор-биэбэйдэрбэр Олоҥхолоон да көрүүм. П. Ойуунускай
«Көр эрэ!» — диэн мин мэлдьи аҕыйах саҥалаах таайым бу киэһэ иккиһин хоммут уоһун хоҥнордо. Н. Габышев
ср. др.-тюрк. хоҥур ‘вырывать, выдёргивать’