чыаппай диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Чаара бэҕэһээҥҥи таҥаһын уларыппатах, ыга ылар джинсытынан, кылгас аалай кууркатынан чыаппаҥнаан сылдьар. Н. Габышев

аат. Сугун күөҕэр майгыннаан ылар эгэлгэ өҥнөөх таас утахтар бөлөҕөлөһө эриллибиттэрин курдук көрүҥнээх, олус сэдэх, Саха сиригэр Өлүөхүмэҕэ Чаара өрүс тардыытыгар эрэ баара биллэр күндү таас. ☉ Поделочный камень сиреневого цвета с длинноволокнистой, веерообразной, а также мелкоигольчатой и звёздчатой структурой, месторождение которого находится в Олёкминском районе в бассейне реки Чара, чароит
Чаара аатынан ааттаныахтаах. Чарайыыт диэн буолуохтаах. И. Данилов
1960 сыллаахха аан дойдуга ханна да суох саҥа күндү таас көстүбүтэ. Ону Чаара өрүскэ көстүбүтүн иһин чарайыыт диэн ааттаабыттара. АЛА КК

I
мэнэрий I диэнтэн дьаһ
туһ. Тииһигирэрэ мөлтөөрөй диэн Көллөр ойоҕун мэнэриттилэр. Болот Боотур
II
мэнэрий II диэнтэн дьаһ
туһ. Максим илиилэрин кыһыл оҕо кэриэтэ түөһүгэр көтөҕөн, киһи уҥуоҕа кыйыахтык дьаралыйалларын тыынынан сылытан мэнэритэн, Чаара палаататын аттыттан арахсыбата. Софр. Данилов

көр хадьаччы
Чаара ынаҕын төбөтүн илин, дьиэтин диэки, хадьыччы анньа-анньа, ытыһынан «таптап» гынна. Софр. Данилов
Хараҕын кытыытынан көрөн ылбыта: хадьыччы хара тааҥка кинилэри ытаары эргийэн эрэрэ. «ЭК»
Мечик икки Чиж икки хадьыччы баран туспа уоттаннылар. А. Фадеев (тылб.)

I
хотоҥноо диэнтэн холб. туһ. Тыалтан тэтиҥнэр хотоҥноһо хамсыыллар
II
даҕ. Иэҕиллэ токуруйар, өҕүллэҥниир, кэдэйэр. ☉ Прогибающийся, выгибающийся, гнущийся
[Чаара] түүппүлэлэрин сулбурута тэбээт, хотоҥнос үөт устун, икки илиитин даллатан, сүүрэн тыбыгырайан, уҥуор баар буола оҕуста. Софр. Данилов

дьүһ. туохт. Ыбылы, хам ыла сылдьар ыстааннаах буол. ☉ Носить штаны, брюки в обтяжку
Ааныка өттүттэн …… чыаппайбыт, эдэркээн Чаараны сэнии көрүү баара. Н. Габышев
Чыаппайа тыкаарбыт истилээгэлэр бу оҕолортон атына суох курдуккут. «Чолбон»

туохт. Эбэҥкилэри кытта олорон, эбэҥкилии тыллан, эбэҥкилии майгылан, олохтон. ☉ В результате совместного проживания с эвенками перенимать у них язык, обычаи, образ жизни
Токолоох Чаара өрүстэр тардыыларыгар, кини өлгөм бултаах түбэлэригэр, таастарыгар сааһын моҥообут эбэҥкитийбит саха. Н. Босиков

туохт. Аарыма буола кырый; модьураа, баараҕадый. ☉ Достичь почтенных лет; становиться матерым, матереть
Көтөр күн-дьыл киниэхэ да [Үрүҥ Аар Тойоҥҥо — кинини Чаара түһээн көрөр] бэйэтин бэлиэтин хаалларар эбит ээ. Билигин аарыматыйа кырдьыбыт. Софр. Данилов
Быйыл сайын кини [эһэ] быдан күүһүрбүт, уруккутунааҕар аарыматыйбыт. И. Гоголев

I
сабдыҥнаа диэнтэн холб. туһ. Чаара тэйээтин кытта, чөҥөчөк үрдүгэр тураахтар сабдыҥнастылар. Софр. Данилов
Уолаттар тоҥуу хаарга тахсыахча тахсыбакка сабдыҥнаһа турдулар. М. Попов
II
даҕ. Туохха эмэ сабдыҥныыр, тугу эмэ тутар, ылар баҕалаах. ☉ Пытающийся схватить, цапнуть что-л. Пивбаарга тиийбитэ, дьон бөҕө, сүөһү өлүгэр мустубут тураах курдук, сабдыҥнас, дааҕырҕас буолбут. Р. Баҕатаайыскай

туохт. Тириини таҥастаан сарыыта оҥор. ☉ Изготавливать ровдугу, замшу из шкуры (обычно из оленьей)
Уол ойоҕор тайах тириитин сарыылаан, түөртүү илии кэтиттээх дэлэй быаны тэлэн бэлэмниир. Саха фольк. Ийэтэ Чаара эмээхсин, бу хайа үрдүгэр ыттан, таба тириитинэн сарыы сарыылыы олорбут. В. Миронов