сов. 1. (стать более частым) хойун, чаастатый; 2. (ускориться) тургэтээ, субулсун; обороты станка участились станок эргийиитэ түргэтээтэ.

аат. Күүстээх кытаанах көрүү, харабыллааһын, хонтуруоллааһын, кэтээһин. ☉ Строгий надзор, контроль, строгое наблюдение, слежка
Аҕыйах сылтан бэттэх Мааны Маппый: «Сатаммат буолан эрэбин. Тутуу-хабыы, кэтэбил-манабыл сүрдэнэн иһэр», — диэн киҥэ-наара алдьанан кэлэрэ чаастатыйбыта. П. Аввакумов

туохт.
1. Суон буол, модьураа. ☉ Толстеть, полнеть; утолщаться
Степан Саввич сааһыгар холоотоххо сүрдээҕин кырдьыбыт, олус сонообут. Н. Лугинов
Кыһын кинилэр илиилэрэ-атахтара, истээх таҥас кэтэннэр, бэрэбинэ саҕа сонуур. Суорун Омоллоон
Хатыҥнар бэҕэһээҥҥилэринээҕэр өссө ордук сонообукка, баараҕадыйбыкка …… дылы буолан иһэллэр. А. Бэрияк
Тэллэгэр соломо сэлээппэлээх, соноон эрэр дьахтар уулуссаны ортотунан аа-дьуо хааман иһэр. Н. Габышев
2. Сөҥнүк иһиллэр буол (саҥаны этэргэ). ☉ Становиться басистым (о голосе)
Киһим адьас кыыһыран барда. Куолаһа соноон, күүһүрэн, бардьыгыныы быһыытыйда, тарбаҕын чочоҥноторо чаастатыйда. Софр. Данилов
Кинээс күөмэйэ соноон, үрдээн барда. М. Доҕордуурап
3. көсп., үрд. Улаат, сайын. ☉ Возрастать, развиваться, нарастать
Уйгу быйаҥ улааттын, Уруй-тускул соноотун. П. Ойуунускай
Дьоллоох таптал туругурдун, Дьоһун соргугут соноотун! Суорун Омоллоон
Өстөөх төттөрү охсуллан, Өрөгөй, соргу соноото. Күннүк Уурастыырап
♦ Борбуйа сонуур көр борбуй
Уол оҕо үстэ өлө сыһа-сыһа тиллэн борбуйа сонуур, кыната кытаатар баҕайы. В. Иванов
Сааҕа сонуур көр саах. Сиртэн көстүбэккэ сылдьан, мин бэлэммэр сааҕа сонуу-сонуу дибдигириир буоллаҕына, хайа, сатаан да ыал буолан олоруохпут суох дии. А. Софронов. Утар. синньээ

1. ыһыгын диэнтэн бэй. туһ. Аҕыйах түгэн иһигэр адьас ыһыктынан, бүттүүн талбаарыйан ыларга дылы гынна. Н. Лугинов
   Сарсыарда эрдэ уһугуннаҕына этин-сиинин ыһыктынара, оччоҕо биир-икки чаас нухарыйан ылара. Сэмээр Баһылай
   Арыт ыһыктынан кэбиһэн тэмтэрийтэлээн ылара чаастатыйыах курдук буолбута. КАА АСС
   △ Көтөн иһэн кынаккын, атаххын намылытан, аллара ыытынан кэбис. ☉ Опускать крылья, лапки, устремляясь вниз, приземляясь (о птицах)
   Атыырдаах тыһы моонньоҕон, кынаттарын кэннилэригэр тылбыччы бырахпытынан, хара атахтарын ыһыктынан баран, Ньукуус олорор күөлүн туһаайбытынан куугунаан киирдилэр. В. Титов
   Көтөр дулҕа ортотун диэки намтаан кэлэн, кынатын, атахтарын ыһыктынна. Н. Заболоцкай
   Хотой бөрө үрдүгэр кынатын ыһыктынан, суптурута түһүтэлии сылдьар. В. Иванов
2. көсп. Өйүҥ-санааҥ кыараан, эрэлгин сүтэрэн кэлиҥҥитэ хайдах-туох буоларын кэрэйбэт буол (хол., олоххор буолар ыараханы тулуйбакка). ☉ Становиться безразличным ко всему, опускать руки, впадать в отчаяние
   Виктор Константинович ол тухары өрүү бэйэтин ыһыктыммакка көрүнэрэ-харанара. Болот Боотур
   Кыыс миэхэ чугаһаабат буолбутугар эрэй бөҕөнү көрбүтүм, бэл үөрэхпэр ыһыктына сыспытым. П. Аввакумов
   Киһилии дьон кэккэтигэр сылдьыан сөптөөх эдэр киһи ыһыктыннар ыһыктынан иһэрин көрүөххэ ыараханын ааһан, түктэри. МАС ТК
   ♦ Ыһыктынан кэбис — 1) санааҥ түс, туохха да кыһаммат, үчүгэйгэ тардыспат буолан хаал. ☉ Пасть духом, утратить интерес к жизни, впасть в уныние
   Киһи киҥ-наар буолан, ыһыктынан да кэбиһиэн, араас куһаҕаҥҥа да үөрэниэн сөптөөҕө. Э. Соколов
   Ийэтэ ыһыктынан кэбиһэн олох сүүрүгүн хоту мэнээк устубатаҕа. «Чолбон»
   Эрэл санаата суох киһи ыһыктынан кэбиһэр, үтүөнүмөкүнү араарбат буолан хаалар. А. Алдан-Семёнов (тылб.); 2) тута уолуйан, ыксаан хаал, эрэлгин сүтэр. ☉ Терять надежду, паниковать
   Уубут адьас өрө анньан кэбистэ, Былатыаным уолуйан, ончу ыһыктынан кэбистэ бадахтаах. П. Аввакумов