гл
ууннары тардар, чиккэтэр; тыҥатар

көр босторуоҥка
Ойоҕос ат, бостуруоҥката босхо баран, тардыспакка гынан көрө-көрө, сүүрүүтүн эбэн истэ. Эрилик Эристиин
Ат косилкатыгар …… быһар аппараат симилиннэҕинэ, аттар бостуруоҥкаларын төлөрүтэн эрэ баран ыраастаныахтаах. ОҮМ
Икки эттээх ат, бостуруоҥкаларын кирис курдук чиккэтэн, ыарахан тэлиэгэни арыычча соһон испиттэрэ. М. Шолохов (тылб.)

туохт.
1. Чахчытын билбэккэ, оннук буолуо диэн таайан быһаар, таайа санаа, сылыктаа. ☉ Предполагать, строить догадки, подозревать
Оччотооҕуга эмп-томп суоҕун да иһин кырдьаҕастар сабаҕалаан билбиттэрэ, Борокуоппай Тарабукин ис тиибигэр ыалдьан өлбүт этэ. И. Бочкарёв
Бэркэ уһаатаҕына кини олоҕо күн ортотугар эрэ диэри тиийииһи диэн сабаҕалыахха сөп этэ. Д. Таас
Профессор М.Ф. Габышев сабаҕалыырынан, былыр таһаҕас көлөнөн таһыллар эрдэҕинэ, сылгы биир оройуонтан атын оройуоҥҥа тиксэн хаалар эбит. АНП СЭЭ
△ Тугу эмэ тугунан эмэ сэрэй, таай. ☉ Угадывать что-л. по каким-л. признакам, приметам
Биһиги испитигэр биир сылтан ордук …… бассабыыктар тэрилтэлэрэ үлэлээбит эбит. Ону мин бүгүн эрэ сорох үөрэнээччилэр тылларыттан сабаҕалаан биллим. Эрилик Эристиин
[Ырыаһыт] куолаһа эҥсэн ыларыттан сабаҕалаатаҕына, олус киэҥ саала буолуохтааҕа. С. Дадаскинов
2. кэпс. Ханныктык эмэ өйдөө, удумаҕалаа. ☉ Иметь неполное представление о чём-л.
Хараанай тугу да хардарыан баҕарбата да, бачча тиэйэн абыраан иһэр киһини сэҥээрэр хайаан да наадалааҕын сабаҕалаан, көһүйбүт атаҕын чиккэтэ сатыы-сатыы кыыкынаата. И. Гоголев
Мин реформа уонна холбоһук суолталарын биэс тарбах курдук билбэтэҕим да иннигэр, син сабаҕалаан билэбин. Бэс Дьарааһын
3. кэпс. Быһа холоон, барыллаан быһаар. ☉ Определять что-л. приблизительно, предположительно
Охлопков өстөөххө таһаарбыт хоромньута тыһыынчанан ааҕыллар диэн сабаҕалыырга толору кыахтаахпыт. Д. Кустуров
Өрөспүүбүлүкэҕэ бултанар атын кыыллары сабаҕалаан учуоттаныллар. Айылҕаны х. Сүөһү иитиититтэн киирэр харчы дохуота сабаҕалаан ааҕыынан үс төгүл кэриҥэ улаатыаҕа. «Ленин с.»

1. тыын I диэнтэн дьаһ. туһ. Ньыыкан кыайан тыыннарбаттыы күөмэйэ аһыйда. Е. Неймохов. Быччыҥнары толорор үлэлэриттэн көрөн хас да бөлөхтөргө араартыыллар: такытар, чиккэтэр, эҕиритэр, төттөрү тыыннарар уо. д. а. СИиТ
2. кэпс., сэтэр. Кими эмэ холкутук саҥарт, саҥарар кыахта биэр. ☉ Давать кому-л. возможность что-л. сказать, выговориться
   Сиидэрэп хаанын хамнатан, үлтү дибдийэн: «Эһиги кулаак кутуруктараҕыт, эһигини кытары холкуостан таһаартыахха баар», — диэн саба саҥартаан, биир да киһини тыыннарбата. Күндэ
   «Бу хотун миигин сүгүн тыыннар эрэ», — Гаврил боруосканы сыҥсыйа-сыҥсыйа муннун аалла. М. Доҕордуурап
   [Яков — Васяҕа:] Эйигиттэн ыйытыллыбат. Бэл билиҥҥиттэн киһини тыыннарбат оҕо, эгэ улааттаҕына хайдах буолуой? Сиртэн сэрбэйбэккэ сылдьан улахан киһини кытта тэҥҥэ тыл аахсар. Н. Туобулаахап
   ♦ Тыҥалааҕы тыыннарбат көр тыҥа
   Хотуна …… Чалыбыай Аана диэн тыҥалааҕы тыыннарбат дьахтар. И. Федосеев. Утары тыыннарбат — кими эмэ утары саҥардыбат. ☉ Не давать кому-л. возможности возразить (букв. не позволяет дышать против)
   [Сүөкүлэ:] Оннооҕор кыыһым Дааска, убайыгар көҕүйэн, дьиэтигэр таба олорбот буолан хаалла. Тугу эмэни саҥаран, үөрэтэн көрөөрү гыннахпына, убайа буолуохсут, көмүскэһэн, утары тыыннарбат буолла. А. Софронов. Хабахха тыыннар — кими эмэ төрүт саҥардыма, бэйэтин санаатын этэр кыаҕы биэримэ. ☉ Не давать кому-л. говорить, свободно высказывать свои мысли
   Хабахха тыыннарар муҥур суут (өс хоһ.). Хайа, мантан антах хабахха тыыннарыыһыгын, хабарҕабыттан хаба олорууһуккун дии. И. Никифоров