I
аат. Кыра көтөрдөрү (хол., туллуктары) бултуурга устатын батыһа чугас-чугас иҥиннэриллибит элбэх туһахтардаах ураҕас, хантаһын. ☉ Силки для ловли мелких птиц, прикрепляемые к деревянному шесту, доске
Мин өйдүүбүн туллугу Доҕуурунан туппуппун, Маҥнайгы сүдү булпун Ыга тутан, инним хоту Тэбиммитим. И. Гоголев
Тойон сүрэҕим эмискэ Доҕуур туһаҕар иҥнибит Туллук буолан мөҕүстэ. С. Данилов
Оҕолор аҕаларыгар доҕуур оҥотторон чооруостары элбэхтик кыайаллара. Дьүөгэ Ааныстыырап
ср. п.-монг. догор, тоор 'сетка'
II
доҕуур хамса эргэр. - быанан эриллэн холбонор икки аҥыы аҥаардана сылдьар уһун мас умнастаах былыргы хамса. ☉ Курительная трубка, чубук которой изготовлен из двух связанных полых деревянных палочек
Эрийии быалаах уһун умнастаах муос доҕуур хамсатыгар табах уурунан тардан бусхатта. Болот Боотур
Доҕуур хамсатын Соппойон ылар, Чууркаҕа тэбиир Чубуугун ыстыыр, Чуур-чаар силлиир. Эллэй

аат. Табаҕы симэн уматарга аналлаах, алтантан, тимиртэн, удьурҕайтан, муостан уонна да атын матырыйаалтан оҥоһуллубут төгүрүк быһыылаах төбөлөөх, ол төбөтүгэр буруону оборон ылар көҥдөй умнастаах табаҕы тардар мал. ☉ Курительная трубка
Марба алтан хамсатыгар табах ууран тардатарда санааҕа түстэ. Күндэ
Манныгы истэ-истэ Максимов бухгалтер Маҥан таас хамсатын Мас булан тобулар, Баттаҕын тарбанар. П. Тобуруокап
Михайлов хамсатын уматтыбыта уонна туран төттөрү-таары хаамыталаабыта. Н. Якутскай
[Дьахтар] мас хамсатыгар табах уурунан тарта. М. Доҕордуурап
♦ Хамсалаах (хамса) табах быстыҥа көр табах
Хамсалаах табах быстыҥа көлөһүн-балаһын аллан ыскылааттаан аахпыта. Софр. Данилов
Бу күннэргэ, төрөөбүт буоругар үктэнээт, хамсалаах да табах быстыҥар соло булбакка, наар үлэлээн, дьону кытта эрийсэн таҕыста. Болот Боотур
Хата, мин хамсалаах табах быстыҥа курдук кини иннинэ күн сирин көрбүт үһүбүн. Күрүлгэн
Хамса табах устата — хамсалаах (хамса) табах быстыҥа диэн курдук. Хамса табах устата Кэлэн тохтуу түһэбин. П. Тулааһынап
◊ Быа хамса — саха хамсата диэн курдук
Дуруускаһыт Хобороонньо, Алтан бастаах быа хамсаны Атаҕыттан ороон ылан, Сымыйанан табах тардан, Сылбархай итии чэйи Сыыйа иһэ олордо. Күннүк Уурастыырап
Доҕуур хамса көр доҕуур II. Доҕуур хамсатын Соппойон ылар, Чууркаҕа тэбиир Чубуугун ыстыыр, Чуур-чаар силлиир. Эллэй. Саха хамсата — тимир эбэтэр алтан төбөлөөх, икки уһаты хайытыллыбыт уонна синньигэс быанан эриллибит мас умнастаах, чубууктаах хамса. ☉ Якутская курительная трубка: маленькая железная или медная трубка с деревянным, из двух продольных половинок чубуком, обвитым тонким ремешком. Түмэлгэ былыргы саха хамсатын көрдүм. Тобук хамса көр тобук. Эһэм тобук хамса оҥоһунна. Хамса баһа — хамса табах кутар хаһыллыбыт төбөтө. ☉ Чашечка курительной трубки для набивания табаком
[Пистолет:] Ол хамса баһыгар дылы хайдах туура тардаҕын? С. Ефремов. Хамса сойуога түөлбэ. — хамса тобулар диэн курдук. Хамса сойуогун боробулуоханан эмиэ оҥостоллор эбит. Хамса табах — хамсаҕа биирдэ ууран тардыллар табах, биир тардыы табах. ☉ Табак на одно выкуривание
[Кэтириис:] Миэхэ хамса табаҕы, кутуу чэйи бас биллэрбэт. А. Софронов
Адычча уола туох да диэн булумуна, биир хамса табаҕы ытыһыгар туппутунан, туран хаалта. Н. Якутскай
Билигин бу ыалларга ытыс бурдук, хамса табах, кутуу чэй мэлийбитэ ыраатта. А. Сыромятникова. Хамса тобулар — хамса бүөлэммитин тобулар уһуктаах синньигэс тимир. ☉ Заострённый металлический стержень для чистки курительной трубки. Аҕам хамса тобулар оҥордо. Хамса чоҕойо түөлбэ. — хамса ыаһа (сааҕа) диэн курдук. Эбэм хамсатын чоҕойун ыраастыыр. Хамса ыаһа (сааҕа) — хамса умнаһыгар табах тордоҕо мустубута, чөчүөтэ. ☉ Смолистый никотиновый осадок от табака на стенках курительной трубки
Харахтарын көһүөтүгэр — Хамса ыаһын сыбыыллар. Күннүк Уурастыырап. Хантарай (хантайар) хамса — маһы үүттээн, туора уобан тардыллар хамса. ☉ Импровизированная курительная трубка из просверлённой деревяшки
Ытыар, арҕа, хантарай хамса, эндир диэннэри былыргы төрүт тылларбыт эбит диэбитэ уонна эмиэ сурунан ылбыта. Болот Боотур
ср. монг., тюрк. гаҥза, тиб. гаҥзаг ‘курительная трубка’

туохт.
1. Илиигэр баары кимиэхэ эмэ туттар. ☉ Отдавать, вручать кому-л. что-л. из рук в руки; давать. Ийэм кэмпиэт биэрдэ
□ Суруктарын төттөрү биэрдэ, остуол диэки ыйда. А. Софронов
Кыыһа киниэхэ үс манньыаты биэрдэ. Т. Сметанин
2. Бас билэргин, бэйэҥ киэҥҥин атын киһи ыларын, туттарын көҥүллээ, уларыс. ☉ Предоставлять, уступать другому получить что-л. свое
Үтүө киһи ыларынааҕар биэрэрин ордорор. И. Гоголев
Киниэхэ ийэ-аҕа баай мунньан биэрбэтэҕэ. А. Софронов
Ити быһаҕы кимиэхэ да биэрбэт быһаҕым. МНН
3. Кимиэхэ эмэ туох эмэ ананарын тиксэр (хол., үтүөлээх ааты, наҕарааданы о. д. а.). ☉ Давать, вручать кому-л. что-л., назначенное ему. Махтал сурук биэрдилэр. Бүгүн хамнас биэрдилэр
□ Сир түҥэтигэ буоллаҕына чугас, үчүгэй сирбитин барытын биэрэрбит сатаммат. П. Ойуунускай
[Көстөкүүн:] Сопхуос биһиэхэ ханнык баҕарар сири биэриэхтээх. Күндэ
4. Ким эмэ (хол., кыыһыҥ) кимиэхэ эмэ, кэргэн тахсарыгар сөбүлэс. ☉ Выдавать замуж
[Нараҕан:] Оҕобун ыраах, бастаах-көстөөх дьон оҕолоругар эргэ биэрэр санаалаахпын. Дьүөгэ Ааныстыырап
[Уоһук:] Аҕаҥ да кырдьаҕас эйигин куһаҕаҥҥа тиэрдээри эргэ биэрбэтэҕэ буолуо. Н. Неустроев
5. кэпс. Оҕус, саай. ☉ Ударять. Сүүскэ биэр. Илиигэ биэр
□ Адьырҕа буола оҕуста — түҥнэри биэрэн түһэрдэ. «ХС»
Атын быһа биэрэн, маҥан курупааскы курдук көтүтэ турда. М. Доҕордуурап
6. Аат тылы кытта холбуу туохтууру үөскэтэр уонна аат суолтатыгар сыһыаннаах хайааһыны көрдөрөр. ☉ В сочетании с именами существительными образует сложные глаголы
Хатыҥ киһиэхэ үгүс туһаны биэрэр. Суорун Омоллоон
Софрон Данилов — элбэх кэрэхсэбиллээх айымньыны биэрбит суруйааччы. «Кыым»
Киргиэлэй бүгүн оҕолорун мунньан, күөл үрдүгэр тиһэх уруогун биэрэ олордо. Н. Заболоцкай
7. Сорох сыһыаты кытта соһуччу уонна тэтимнээхтик буолар дьайыыны көрдөрөр. ☉ В сочетании с некоторыми наречиями выражает неожиданность и интенсивность действия. Дьөлө биэр. Тобулу биэр. Батары биэр. Сабыта биэр
□ Микиитэ бэрт чобоотук туттан нууччалаан иһэн, бөтө биэрдэ. Амма Аччыгыйа
Тугу этиэн булбакка, айаҕын ата-ата сапта, онтон нэһиилэ төлүтэ биэрдэ. Болот Боотур
Өлөксөй аты быһыта биэрэн кымньыылаан, бөтөрөҥүнэн түһэрдэ. В. Протодьяконов
8. -ан, -а(-ы) сыһыарыылаах сыһыат туохтууру кытта көмө туохтуур суолтатыгар соһуччу буолууну, түмүктээһини биитэр дьайыы бүтэһиктээхтик оҥоһулларын бэлиэтиир. ☉ В сочетании с деепричастиями на -ан, -а(-ы) выступает в роли вспомогательного глагола и выражает внезапность, результативность или законченность действия
Сүөдэр Хомуоһап баар буолан биэрбит. Амма Аччыгыйа
Түргэн [ыт аата] аһара охсон биэрдэ. Суорун Омоллоон
Кини биир түбэлтэни өйдүү биэрдэ. П. Филиппов
тюрк. бер, бир, пэр
♦ Аатын түһэн биэр көр аат.
□ Ааты түһэн биэримээри сыралаһан, син хачымахтаһан иһэбит. П. Аввакумов
Өбүгэлэрбит албан ааттарын түһэн биэримээриҥ! И. Сосин
Аалын баһа хоҥнон биэрбэт көр аал II. Ити киһи бытаан, аалын баһа хоҥнон биэрбэт идэлээх. Айаҕар киирэн биэр көр айах I. Демьян Васильевиһы кириитикэлээбит киһи «абытай», Антип айаҕар бэйэтэ киирэн биэрэр. «ХС»
(Ким эмэ) айаҕар уган биэр (бырах) көр айах I. Кэбис, мээнэ саҥарыма, аны киһини ол дьон айаҕар уган биэрдэхтэрэ дии. Эрилик Эристиин. Айылҕа биэрбит киһитэ — дэгиттэр сайдыылаах, барытынан атыттартан ордук (майгытынан, дьүһүнүнэн эҥин). ☉ Бог не обидел (букв. человек, которому дала природа)
Тулуурун, холкутун чааһынан айылҕа биэрбит киһитэ. Д. Кустуров. Атаххын тоһуйан биэр — биллибэтинэн, соруйан куһаҕаны оҥор. ☉ Исподтишка навредить, строить каверзы (букв. подставлять ножку кому-л.). Кини төһө да абардар, урукку доҕоругар атаҕын тоһуйан биэриэн баҕарбатаҕа. Байанай биэриэ (биэрдэ) көр байанай. Ол дьыл, байанайа биэрэн, күндү түүлээх арааһын бултаабыта. — Байанайым биэрдэҕэ тугун бэрдэй, — диэн саныы-саныы кыылын астыы сылдьыбыта. Баскын биэр көр бас II. Оҕотун туһугар баһын биэрэрин кэрэйбэт
□ Сэрии толоонугар баһын биэрдэ. А. Олбинскай
Баҕа өттүбүнэн Баспын биэрэн Барар суолум маҥхайда. А. Софронов. Биэрэрин бэскэ ыйаабыт — олус көҥөс, ыларын эрэ билэр. ☉ Жадина, жмот, скряга
Киниттэн харчы ыларыҥ саарбах, биэрэрин бэскэ ыйаабыт киһи. Буут биэр көр буут I. [Хаппытыан:] Буут биэрэргин эрдэттэн оҥоһун. А. Софронов
Оттон сорохтор куттанан да буут биэрээ инилэр. А. Сыромятникова. Даамын биэрдэ көр даам. Эдэр тустуук утарылаһа сатаан баран даамын биэрдэ, сылайда быһыылаах
□ Күбүрүнээтэр оҕонньор хайдах даамын биэрбитин туһунан Микиитэ кэпсээтэ. Амма Аччыгыйа. Дьиэк киллэримэ (биэримэ) көр дьиэк. Кини дьиэк биэрбэттии мас-таас курдук этэн кэбиспитэ
□ Хайаан да аһар, — диэн этэ сатаан кэбиспитим да, киһим дьиэк биэрбэтэ. Күннүк Уурастыырап
Иннин биэрбэт көр илин. Киһилэрэ иннин биэрбэт. Күннүк Уурастыырап
Иэдэс биэр көр иэдэс. Иирсэн, былырыын саас көрүстэхтэринэ иэдэс биэрэ сылдьыбыттара. Н. Лугинов. Иэмин-дьаамын биэрбэт (биллэрбэт) көр иэм-дьаам. Кыыс балайда өр иэмин-дьаамын биэрбэккэ сылдьыбыта
□ Оҕонньордоох эмээхсин балачча өр иэмнэрин-дьаамнарын биэрбэккэ сылдьыбыттара үһү. «ХС»
Көрдөөбүтүн биэр көр көрдөө. Сэмэн бокуонньук, баара эбитэ буоллар, кинилэри көрдөөбүттэрин биэриэ этэ. Н. Неустроев
Бэйи иннигин ылыам ээ, кыыһыҥ суоҕа буоллар, көрдөөбүккүн биэриэм этэ ээ. А. Софронов
Кулгаах тааска биэр (саай) көр кулгаах. Уол анарааҥҥы киһини өмүтүннэрэн кулгаах тааска биэрдэ. Кутуругун эрийэн биэр көр кутурук. Кэдэйэн биэрдэ көр кэдэй. Уолбут кэдэйэн биэрэн, биэтэккэ иккис тиийдэ. Кэнтиккэ киирэн биэрдэ көр кэнтик. Уу оломун, ойуур ыллыгын оччо аахса, билэ барбат оройукка дылы, онон кэнтиккэ киирэн биэриэн сөп этэ. «ХС». Мааркаҕын түһэн биэримэ көр маарка. Ханна баҕарар мааркаҕын түһэн биэрбэт гына сылдьыахтааххын. Атын сиргэ баран мааркаҕын түһэн биэримэ. Тэҥн. ааккын түһэн биэримэ. <Ыраас> мууска ууран биэр көр ыраас. Кини ис санаатын барытын ыраас мууска ууран биэрдэ. Нуорматын биэр көр нуорма. Киирбитигэр аҕата нуорматын биэрдэ
□ «Ньолоруһан эриҥ — нуормаҕытын биэриэм»,— диэн сибигинэйэн эттэ. Р. Баҕатаайыскай. Олоҕун биэрдэ көр олох. Ийэ дойдутун иһин олоҕун биэрбитэ. Эйэлээх олох туһугар үгүс киһи олоҕун биэрбитэ. Олорон биэр көр олор. Олорон биэрэр сыыһа, хардаран хаһыакка суруйуохха
□ Земпредел туһунан сыыйа сүбэлэһиэхпит, олорон биэриэхпит суоҕа. С. Васильев
Таах олорон биэрдэххэ сүгүннээбэт аһыҥас буоларыгар тиийбит... Болот Боотур. Өйө кылгаан биэрдэ көр өй. Мүччүргэннээх түгэҥҥэ өйө кылгаан биэрбэтэ буоллар
□ Биһи бэйэбит өйбүт кылгаан биэрэн, таҥара кэскилиттэн бокуонньукпутун матардахпыт дии. Эрилик Эристиин. Өй (угар) уган <биэр> көр өй. Уол убайа өй уган биэрбэтэҕэ буоллар, улаханнык сыыстарыа эбит
□ Эдэр дьон билэллэринэн олордуннар, аны кэлэн биһиги өй угар үһүбүөт. Н. Лугинов
Өлөн-охтон биэримэ көр өл. Аҕаа, өлөн-охтон биэриэхпит суоҕа. Иннибитин биэрэр биллибэт. В. Гаврильева. Өрө биэрэн түһэн көр өрө. Өрө биэрэн түһэн, дьэ кыыс дии! Сабыы биэримэ көр сабыы. Бүгүн мунньахха тыл этэн көрдүм да, сабыы биэрбэтилэр
□ [Данилов:] Сүүс гектары олоччутун биһиэхэ көлбөрүйдүлэр, мөккүһэн көрдүм да сабыы биэрбэтилэр. «ХС»
Тэҥн. саҥалаах оҥорума. Сирэйигэр быраҕан биэр көр сирэй. Били кинигэни киһитигэр төттөрү сирэйигэр быраҕан биэрдэ. Суолла биэр көр суол. Билигин эдэрдэргэ суол биэриэххэ наада. Сытан биэр көр сыт. Айаал кинилэргэ сытан биэрбэтэх баҕайыта ини. Суорун Омоллоон
Хайыахха сөбүй? Ньылбыйан сытан биэриэххэ дуо? В. Протодьяконов
Таҥара <өстөөххө да> биэрбэтин көр таҥара. Сатаммат! Таҥара биэрбэтин... Кэбис, кэбис... Аньыыта бэрт. П. Ойуунускай. Таҥара биэриэ көр таҥара. Таҥара биэрдэҕинэ оҕолонуоххут буоллаҕа дии, санааҕытын наһаа түһэримэҥ. Быйыл таҥара биэрэн, өлгөм үүнүү буолла
□ Баайы миэхэ таҥара биэрбитэ. Амма Аччыгыйа
Таҥара уон оччону биэриэ көр таҥара. Сүппүт буоллаҕына хайыаххыный, таҥара уон оччону биэриэ. Тэҥн. уон оччонон төлүө. Тарбаххын айаҕар уган биэримэ көр тарбах. Мин көрдөхпүнэ киһиҥ сүүлүк быһыылаах — тарбаххын айаҕар уган биэримэ. Тэҥн. (ким эмэ) айаҕар уган биэр (бырах). Тилэх биэр көр буут биэр. Арай, сутаабыт бөрө иҥсэтин баһыйтара куттаннаҕына эрэ тилэх биэрэр. «ХС»
Тос мааһын (мааскатын) биэр көр тоһун биэр. Киэһэ дьоно тос мааскатын биэрбиттэрэ. Дьэ, бэйи, кэриэскин хаамп, бу эргиллэн кэлэргэр тос мааскаҕын биэриэм... «ХС»
Бэйэ, тойотторугар этэн тос мааһын бэрдэриэм ээ. Софр. Данилов. Тэҥн. сөбүн көр (көрдөр). Тоһун биэр көр тос. Бэһэҕээ мунньахха сылдьыбатаҕын истэннэр мөҕөн тоһун биэрдилэр
□ Тоскун биэриэм этэ эбээт! Амма Аччыгыйа. Тоһун көрдөр көр тос. Туран биэр көр тур. Күлүгээннэр саба түстэхтэринэ туран биэрбэт баҕайыта. Оҕустаран баран туран биэриэм дуо? Уһанарыгар туттар тэрилин барытын оҕотугар туран биэрэр идэлээх
□ Ол эрээри мин акаары курдук, эйиэхэ барыларын туран биэрэллэрэ биллибэт... «ХС»
Хоноһолоругар ороннорун туран биэрэн, табаларын чагдаҕа таһааран ыыталаан, хоннороллор. «ХС»
Тэҥн. олорон биэр; сытан биэр. Тутан биэр көр тут. Ити уол тоҕо киһи тылын истибэт, тутан биэр. ГНС СТСДТ
Түһэн биэр I көр түс. Чэ, кытаатыҥ, Борокуоппай оҕонньордуун Үрэкиин кырдьаҕаскытын түһэн биэримэҥ. Болот Боотур
Кинилэр даҕаны эһигини түһэн биэриэхтэрэ суоҕа. «ХС»
Ханныгын да иһин, — түһэн биэрбэт, эрэллээх дьон. Н. Лугинов
Тэҥн. кэдэйэн биэрдэ. Түһэн биэр II көр түс. Халлаан ардаары гынна, от үлэтигэр түһэн биэриҥ! Сүүрүк аттар биэтэк чугаһаабытыгар өссө түһэн биэрдилэр. Тыас биэр көр тыас. Иккис-үс төгүл тыас биэрэн хаалбытыгар, бөрө туох да буолбатаҕа. Н. Заболоцкай. Тылгын биэр көр тыл. Уол, аны кыра оҕону тыытыа суох буолан, тылын биэрбитэ
□ Оҕуруот аһын өссө дэлэтэргэ мин холкуос аатыттан тылбын биэрдим
А. Федоров. Тыллаан биэр көр тыллаа. Өрөпкүөм маҥнайгы бэрэссэдээтэлин Халытар Хабырыыс уонна олохтоох Ньукулай аҕабыыт буоланнар бандьыыттарга тыллаан биэрбиттэр. И. Никифоров
Аҕабын бу киэһэ кэлэр диэн тыллаан биэрбиппин дьэ өйдөөтүм. Н. Заболоцкай. Тыыҥҥын биэр көр тыын. Ууга түспүт оҕону быыһаары сырдык тыынын биэрбитэ
□ Хамандыыр туһугар тыыны да биэрэргэ бэлэм буолуохтаахтар. ОТК. Тэҥн. олоххун биэр. Тэбэн биэр көр тэп. Күтүөттэрэ кинилэргэ харчы бөҕө тэбэн биэрбитэ
□ Түүлээҕи кыһылларга тэбэн биэрбиппитин үрүҥнэр биллэхтэринэ, миигин, эһигини даҕаны өлөрүөхтэрэ. Болот Боотур
[Кукаакы] булчукка аһы-таҥаһы тэбэн биэрэр. Эвен фольк. Тэптэрэн биэр көр тэптэр. Эн төбөтүнэн харахтаах уолгун буойуоххун билиминэ, тэптэрэн биэрэ тураҕын... Амма Аччыгыйа
Григорий Данилович, сонуну сиһилии истээри, Сорохины тэптэрэн биэрдэ. Р. Баҕатаайыскай
Уган биэр көр ук. Миигин балыйбыт, уган биэрбит киһи көстүөх курдук. А. Софронов
Кини [Манчаары] кими да уган биэрбэт, талабыры соҕотоҕун бэйэтигэр ылынар. МНН
Куттаныма, мин кими да уган биэрбэт идэлээхпин. Н. Заболоцкай. Уокка арыыны (саһаҕаны) быраҕан биэр көр уот. Тыл этээччи киһитин көмүскэһэн, уокка саһаҕаны быраҕан биэрбитэ, дьон бары аймана түспүттэрэ
□ Махно есаулу, куолутунан, олус кытаанахтык дьүүллээн, уокка арыыны быраҕан биэрбитэ. П. Бляхин (тылб.). Уокка уган биэр көр уот. Кини билэр киһитэ уокка уган биэриэ эрэ дии санаабат этэ
□ [Бурхалей] Эрбантей бэйэтин кэргэттэрин уокка уган биэрэн атах балай барбытын бастаан соһуйа, хоргута иһиттэ. Эрилик Эристиин. Тэҥн. түһэн биэр. Үөрэтэн биэр көр үөрэт. Тылгын истибэт оҕону үөрэтэн биэрдэххэ хайдах буолуой?
□ Үчүгэйдик үөрэтэн биэриэххэ. «Кыым»
Үөс-батааска (үөс) биэримэ көр үөс. Софьян онон-манан эргитэн аһара-куоттара сатаабытын, анарааҥҥыта, үөс-батааска биэрбэккэ, сөбүлэһиннэрэн кэбиспит. «ЭК»
Үөс-батааска биэрбэтилэр — ыты сарсыҥҥы күн дьиэттэн суох гынарга дьүүллээтилэр. Амма Аччыгыйа
Түмэппий аккаастанан көрбүт да, Лэкиэс үөс биэрбэтэх. Күннүк Уурастыырап
Үрүҥ илиитигэр биэр (туттар) көр үрүҥ. Били күндү тааһын кэргэнин үрүҥ илиитигэр биэрдэ. Чуургун биэр көр чуур. Онон, чуурбун биэрэммин, тахсаары олоробун. А. Софронов
Сыгынах аннын хаһаан-хаһан, түөрээн-түөрэн көрөн баран, чуурбун биэрэн, табахтаары олорунан кэбистим. М. Чооруоһап
Икки килэмиэтир холобурдаах сири бараат, чуурбун биэрэн, массыынабар төннөн кэллим. Р. Кулаковскай. Ыкка биэр көр ыт. Ыкка биэр, бу таҥас түүтэ түһэ сылдьар. Ытаһалаан биэр көр ытаһалаа. Аттыгар олорор киһи ытаһалаан биэрдэ, атыттар бары сөбүлэстилэр
◊ Оломун биэр көр олом. Үрэхпит сотору бу диэкинэн оломун биэриэх курдук
□ Уу түһэн, сотору оломун биэриэх быһыыламмыта. Н. Заболоцкай. Тыл биэр көр тыл. Мунньахха тыл биэрдилэр
□ Тылы киниэхэ биэрэллэр. Эрилик Эристиин
Өлөксөйгө тыл биэрдилэр. С. Васильев
Атын киһиэхэ тылла биэриҥ. М. Доҕордуурап
Тэс биэр көр тэс. Уокка ас (аста) биэр көр ас III. [Моонньоҕон уга] өрт уота сиэбит сиригэр уонча сыл буолан баран ас биэрэр. Далан
Уот биэр көр уот. Испиискэтэ сиигирэн хаалбыт, уот биэрбэт. Н. Туобулаахап
Чиэс биэр көр чиэс. Икки эписиэр кэлэн киниэхэ тэбис-тэҥҥэ чиэс биэрдилэр. Т. Сметанин
Саллааттыы, чиккэс гынан, чиэс биэрэр. Н. Якутскай
Ыйан-кэрдэн биэр көр ый. Ким да биһигини сүрүннээн, ыйан-кэрдэн биэрэрэ биллибэт. П. Ойуунускай
Саатар маҥнайгы күммүтүгэр баар буолан ыйан-кэрдэн биэртэ буоллар. Эрилик Эристиин
[Коля:] Төһө киниэхэ көмөлөстүҥ? Ыйан-кэрдэн биэрбэккин. С. Ефремов