Якутские буквы:

Якутский → Русский

чөрбөҥнөт=

побуд. от чөрбөҥнөө = настораживать (уши —о лошади и собаке).

Якутский → Якутский

чөрбөҥнөт

чөрбөҥнөө диэнтэн дьаһ
туһ. Ат барахсан тугу эрэ билбит курдук ходьох гына түстэ, икки кулгааҕын чөрбөҥнөттө. П. Ойуунускай
Улаан миигиттэн арахсан өрүс диэки көрбөхтүүр, кулгаахтарын чөрбөҥнөтөр. Н. Заболоцкай
Аттар тыаһырҕаан кулгаахтарын үөргү-сүөргү тутан чөрбөҥнөтөллөр уонна тыа түгэҕин диэки көрөн өндөҥнөһө иһэллэр. М. Доҕордуурап

Еще переводы:

мунньаҥнат

мунньаҥнат (Якутский → Якутский)

көр мунньаҥнаа 2 диэнтэн дьаһ
туһ. [Бөрөлөр] кулгаахтарын чөрбөҥнөтөн иһиллээтилэр, хара муннуларын туора-маары мунньаҥнатан сыт ыллылар. Р. Кулаковскай
Кыыс сирэйин мунньаҥнатан, саннын ыгдах гынан мускуллаҥнаата. В. Протодьяконов

чөрөҕөр

чөрөҕөр (Якутский → Якутский)

даҕ. Сытыы уһуктаах, туруору (сорох кыыллар кулгаахтарын этэргэ). ☉ Стоячие, с заострёнными концами (об ушах нек-рых животных)
Кырынаас [ыт аата] уһуктарыгар кыра мэҥнээх чөрөҕөр кулгаахтарын чөрбөҥнөтө түстэ. Софр. Данилов
Төкүнүк уйатын төгүрүк аанын Төлө аста чөрөҕөр тииҥ. И. Гоголев
[Ат] Чуор, чөрөҕөр кулгааҕа Чөрбөлдьүйэр буолара, Чочуйуулаах туйаҕа Чокуур тааһы саҕара. К. Кулиев (тылб.)

даллаҥнат

даллаҥнат (Якутский → Якутский)

  1. даллаҥнаа диэнтэн дьаһ. туһ. Икки илиитин даллаҥнаппытынан холуочук киһилии хойуоллаҥнаан ыллаан ньиргитэр. Амма Аччыгыйа
    Өрө көтөҕөн ылбыт оҕом илиитин даллаҥнатта. П. Аввакумов
    [Хотой] икки кынатын даллаҥнатадаллаҥната, чаҥыргыы олорор эбит. М. Попов
  2. Туохтан эмэ соһуйан, тугу эмэ сэргээн кулгаахтаргын чөрбөҥнөт, хамсат. ☉ Насторожить (уши), напрячь слух, прислушиваться к кому-чему-л.
    Кулгаахтаргын даллаҥната, Куруҥ тыа сэргэх оҕото, Тугу кэтэһэҕин, хата, Сынньан, аһаа эрэ тото. И. Эртюков
    Көҥдөй тииккэ куобах сытар, кулгаахтарын даллаҥнатар. «ХС»
үөргү-сүөргү

үөргү-сүөргү (Якутский → Якутский)

сыһ. Биир тэҥник буолбакка, олбу-солбу, аҥыы-аҥыы (хол., кулгаахтаргын хамнат — аты этэргэ). ☉ Попеременно, поочерёдно, друг за другом (напр., шевелить ушами — о лошади)
Өрүөлкэ [ат аата] …… икки тэҥ чөрөгөр кулгаахтарын үөргү-сүөргү ыһыктан ыла-ыла, чөрөччү туттуталаата. Эрилик Эристиин
«Ноо, эйиэхэ дэллиргэ буолааччы мин эбиппин дии!» — Мэхээчээн хааһын үөргү-сүөргү суллаҥнатта. В. Протодьяконов
Кинилэр [куобахтар] кэннилэриттэн Үс бөрө Үөргү-сүөргү түһэн, Үрэллэҥнэһэ турдулар. Н. Ефремов
Аттар тыаһырҕаан кулгаахтарын үөргү-сүөргү тутан чөрбөҥнөтөллөр уонна тыа түгэҕин диэки көрөн өндөҥнөһө иһэллэр. М. Доҕордуурап